Afghanistan - Mỹ muốn ra, Trung Quốc muốn vô
Saturday, October 31, 2009

Hình bên: Ðương kim Tổng Thống Afghanistan Hamid Karzai (trái) với đại sứ Trung Quốc Zheng Qingdian
trong một buổi lễ khánh thành bệnh viện do Trung Quốc viện trợ vào Tháng Tám.
Trung Quốc hiện đang có nhiều dự án khai thác hầm mỏ tại Afghanistan để thỏa mãn nhu cầu nguyên liệu
ngày càng tăng. (Hình: Pedro Ugarte/AFP/Getty Images)
Bắc Kinh nhòm ngó tài nguyên hầm mỏ
WASHINGTON (AP) - Tại một nơi từng là cứ điểm al-Qaeda trong vùng Ðông Nam thủ đô Kabul, một công ty nhà nước Trung Quốc đang có kế hoạch hầm mỏ trị giá đến $3 tỉ nhằm khai thác đồng từ một trong những nơi được coi là có trữ lượng cao nhất thế giới, một cơ hội tài chánh quan trọng cho quốc gia nghèo đói bị tàn phá bởi chiến tranh.
Tuy nhiên, hứa hẹn về một tương lai xán lạn cho Aynak không che giấu được sự lo ngại về cách thức làm ăn ở Afghanistan từ những người không đồng ý quyết định của chính quyền Kabul là bác bỏ đơn dự thầu của các công ty Hoa Kỳ, Canada và các quốc gia khác.
Họ nói rằng phương thức đấu thầu rõ ràng là có sự thiên vị Trung Quốc, là kết quả của các thỏa thuận lén lút và là sự lạm quyền khiến người dân Afghanistan bất mãn với chế độ, gây nguy hại cho các nỗ lực quân sự của Hoa Kỳ tại đây.
Tham nhũng từ lâu nay vẫn là điều ăn sâu vào các cơ sở chính quyền ở Afghanistan. Tuy nhiên mức độ trầm trọng của vấn đề này trở nên quan trọng hơn trong lúc Tòa Bạch Ốc xem xét việc mở rộng sự can dự của Hoa Kỳ vào một cuộc chiến ngày càng có nhiều người Mỹ không đồng ý.
Tình trạng gian lận lớn lao trong cuộc bầu cử tổng thống Afghanistan hồi Tháng Tám vừa qua tạo ra nhiều lo ngại về khả năng sớm có một chính phủ ổn định và có uy tín. Một ủy ban điều tra gian lận bầu cử có sự hỗ trợ của Liên Hiệp Quốc mới đây quyết định hủy bỏ gần 1/3 số phiếu của Tổng Thống Hamid Karzai, đưa đến cuộc bầu cử vòng nhì vào ngày 7 Tháng Mười Một tới đây.
Trong bản nhận định mới đây về tình hình Afghanistan, tư lệnh quân đội Hoa Kỳ nơi đây cảnh cáo rằng tình trạng tham nhũng tràn lan đang khiến cho nhiều người dân ngả sang ủng hộ phiến quân Taliban.
Các giới chức Afghanistan nói rằng cuộc đấu thầu khai thác mỏ Aynak được tiến hành minh bạch và sẽ tạo thêm hàng ngàn công việc. Tuy nhiên một số nhà địa chất Hoa Kỳ và giới doanh gia Tây phương theo dõi tiến trình này lại không đồng ý.
James Yeager, một nhà địa chất Hoa Kỳ cố vấn cho Bộ Hầm Mỏ Afghanistan, nói rằng một số ít viên chức Afhanistan hoàn toàn kiểm soát tiến trình đấu thầu đã cho công ty China Metallurigcal Group Corp. thắng.
Ðại sứ Afghanistan ở Hoa Kỳ nói rằng công ty Trung Quốc thắng vì sẵn sàng khai thác ngay lập tức trong khi phía Hoa Kỳ muốn chờ vài năm nữa cho đến khi tình hình an ninh ổn định hơn. “Chúng tôi không thể giao quyền khai thác cho một công ty sẽ không làm gì trong 10, 15 năm tới,” đại sứ Tayeb Jawad nói.
Công ty China Metallurgical, được biết dưới tên MCC, có những thành tích không lấy gì làm sáng sủa trong việc khai thác hầm mỏ ở các quốc gia khác. Tại quốc gia láng giềng Pakistan nơi MCC đang khai thác mỏ đồng, dân cư địa phương chẳng hưởng lợi gì. Nhưng điều này không được nhắc tới trong cuộc bàn luận.
Ông Yeager và Larry Snee, một cựu viên chức cơ quan địa chất Hoa Kỳ USCS cho rằng MCC sẽ đưa nhân công của họ sang làm phần lớn công việc nơi đây. “Dĩ nhiên là người dân Afhganistan cũng sẽ có lợi,” ông Snee nói. “Nhưng họ có nhận đủ lợi lộc đáng lẽ phải có không?” (V.Giang)