Cựu tổng thống Nam Hàn, khôi nguyên Nobel Hòa Bình, từ trần
Tuesday, August 18, 2009

Cựu tổng thống Nam Hàn Kim Đại Trọng lúc nói chuyện tại câu lạc bộ báo chí Hoa Kỳ ở Washington tháng Chín năm 2007. (Hình:Reuters)
Kim Dae-jung (Kim Ðại Trọng) 1924-2009
SEOUL, Nam Hàn (NV) - Cựu Tổng Thống Nam Hàn Kim Dae-jung, người được giải Nobel vì đã nỗ lực cổ vũ cho sự hòa giải ở vùng bán đảo Triều Tiên, vừa mới qua đời tại bệnh viện Severance ở Seoul hôm Thứ Ba, sau mấy tuần vật lộn với chứng bệnh viêm phổi, hưởng thọ 85 tuổi. Sự ra đi của ông làm Nam Hàn mất đi một nhà vận động cho hòa bình và dân chủ sốt sắng nhất.
Ra đời khi Hàn Quốc chưa bị chia cắt, ông Kim Dae-jung (tên ông có thể phiên âm tiếng Việt là Kim Ðại Trọng) đã vận động đến cùng cho một sự hòa giải với Cộng Sản Bắc Hàn. Với chủ trương cởi mở qua chính sách “Ánh Dương”, ông chứng kiến một thập niên tiến triển đang dần mở ra dưới một tân chính quyền bảo thủ.
Ông Kim đã từng bắt tay với lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong Il (Kim Chính Nhật) trong một cuộc gặp gỡ lịch sử ở Pyongyang vào năm 2000, thôi thúc hai miền đang còn thù nghịch nhau của một đất nước bị chia cắt, hãy nhớ lại một quá khứ chung “đau đớn và bi thương.”
Nói chuyện với báo chí hồi Tháng Giêng vừa qua, Kim Kim Dae-jung phát biểu, “Hai miền Nam, Bắc chưa thoát ra khỏi được nỗi sợ hãi và thù nghịch lẫn nhau trong suốt nửa thế kỷ vừa qua, dù chỉ một ngày. Khi chúng ta cùng hợp tác, hai miền sẽ cùng hưởng thái bình và thịnh vượng về kinh tế.”
Năm 2000, ông được giải Nobel về Hòa Bình vì đã đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền ở Nam Hàn và vùng Ðông Á nói chung, cùng với nỗ lực cổ vũ cho nền hòa bình và sự hòa giải với Bắc Hàn nói riêng.
Ông là người Nam Hàn đầu tiên và duy nhất đoạt giải Nobel.
Khi trao giải cho ông, ủy ban Nobel viết, “Với sức lực luân lý mạnh mẽ, Kim Dae-jung đã nổi bật ở Ðông Á là một người đứng đầu trong việc bảo vệ nhân quyền, chống lại những việc làm giới hạn quyền này ở Á Châu.”
Ông Kim là một nhà bất đồng chính kiến bộc trực, từng bị tra tấn, bắt cóc, giam cầm, tù đày và nhiều lần bị mưu sát, gồm cả vụ bị tình báo Nam Hàn bắt cóc ông năm 1973 từ một khách sạn ở Tokyo. Ông tranh đấu không biết nản lòng, đã từng thoát chết ít nhất năm lần mưu sát.
Sau 40 năm hoạt động trong sự chống đối, ông đắc cử vào chức vụ tổng thống năm 1997.
Một số người cho ông là kẻ khuynh tả đã đổ ra hàng trăm triệu Mỹ kim để viện trợ cho Bắc Hàn. Những tiết lộ cho thấy chính phủ ông đã bí mật trả tiền cho Bắc Hàn trước khi có cuộc gặp gỡ thượng đỉnh vào năm 2000, việc này đã làm hoen ố tiếng tăm của ông. Ông Kim bào chữa rằng số tiền đó là một cách để bảo đảm cho sự hòa bình với miền Bắc.
Trước tin về cái chết của Kim Dae-jung, các đối thủ của ông tuy vậy lại ca ngợi ông là một người bảo vệ cho dân chủ không biết mỏi mệt, đã nối nhịp cầu cho sự biến đổi chính trị đột ngột của Nam Hàn, từ những năm đầu độc tài quân sự chuyển biến sang một nền dân chủ hoàn toàn.
Tổng Thống Lee Myung-bak, một đối thủ bảo thủ nói, “Chúng ta mất đi một nhà lãnh đạo chính trị lỗi lạc. Những thành tựu của ông cùng khát vọng để có được một nền dân chủ và sự hòa giải liên-Triều sẽ mãi mãi ở trong tâm khảm của mọi người.”
Tại Hán Thành hôm Thứ Ba, những người thương tiếc ông đốt nhang và đặt hoa cúc trắng trước Tòa Thị Sảnh. Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon, người từng là phó ngoại trưởng dưới thời ông Kim, và cựu Tổng Thống Kim Young-sam đến viếng ông tại bệnh viện.
Tổng Thống Mỹ Barack Obama cũng gởi lời phân ưu đến với gia đình ông Kim Dae-jung và dân chúng Nam Hàn. Ông nói, “Những hy sinh cá nhân của ông Kim cho nền dân chủ gây hứng khởi trong lòng mọi người và sẽ được ghi nhớ mãi.”
Ông Kim ra đời trong một gia đình nông dân ở tỉnh Nam Jeolla, nằm về hướng Tây Nam Hàn Quốc, vào thời gian quốc gia này còn bị Nhật chiếm làm thuộc địa. Sau khi Nhật rút đi, ông bắt đầu làm nghề kinh doanh và tiếp tục suốt thời gian có trận chiến Triều Tiên 1950-53.
Khi chính phủ Nam Hàn lái qua chế độ chuyên chế, ông bắt đầu chuyển sang lãnh vực chánh trị và nhanh chóng tự gán cho mình là đối thủ bất đồng chính kiến.
Sau ba lần thất bại, ông được bầu vào Quốc Hội năm 1961. Nhiều ngày sau đó, Thiếu Tướng Park Chung Hee (Phác Chánh Hy) làm một cuộc đảo chính quân sự, Quốc Hội bị giải tán. Một thập niên sau, ông Kim ra tranh chức tổng thống và suýt đánh bại được ông Park Chung Hee. Ông này liền sửa đổi lại hiến pháp để bảo đảm quyền cai trị của mình trong tương lai về sau.
Chỉ vài tuần sau cuộc bầu cử, ông Kim bị tai nạn xe hơi, điều mà ông tin là một âm mưu ám hại. Từ đó cho đến cuối đời, ông bị đi khập khiễng, luôn phải dùng đến gậy.
Năm 1973, nhân viên tình báo Nam Hàn đột nhập vào phòng ông ở một khách sạn tại Tokyo, bắt cóc ông đưa xuống một chiếc tàu. Theo lời ông sau này, đây là âm mưu định thủ tiêu ông ngoài biển khơi. Kế hoạch bị hủy bỏ vì Mỹ can thiệp vào bằng cách gửi một trực thăng quân sự bay thấp sát trên tàu.
Về sau, bà vợ ông Kim là Lee Hee-ho nói với Donald Gregg, cựu trưởng phòng tình báo CIA và là đại sứ Mỹ ở Seoul, “Ông đã đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc cứu chồng tôi thoát chết khi ông bị bắt cóc vào năm 1973, và sau đó cũng đã giúp vợ chồng tôi rất nhiều.” Khi ông Gregg đến thăm ông Kim tại bệnh viện tuần rồi, bà Kim nói, “Nếu biết ông đến thăm, chồng tôi ắt sẽ đứng dậy để chào ông.”
Khi trở lại Seoul năm 1973, ông Kim bị quản thúc tại gia, và sau đó bị nhốt vào tù. Ông được thả ra sau khi Tổng Thống Park Chung Hee bị nhân viên trưởng tình báo của mình ám sát vào cuối năm 1979. Vài tháng sau, ông Kim được ân xá, nhưng thảm kịch đến đó vẫn chưa chấm dứt.
Vài tuần sau cái chết của Park Chung Hee, lãnh tụ quân đội Chun Doo-hwan nắm chánh quyền. Năm tháng sau, hàng chục ngàn người ở đô thị phương Nam Gwangju, một trong những trọng điểm của ông Kim, kéo nhau xuống đường để phản đối chánh đảng quân sự đang cầm quyền.
Quân đội đem súng ống, xe tăng, đàn áp cuộc nổi dậy tại Gwangju, giết chết chừng 200 người. Vụ đàn áp đẫm máu này trở thành chứng tích đau thương cho cả thế giới về thời kỳ quân đội nắm quyền tại Nam Hàn. Phía quân đội tố cáo ông Kim đã xúi giục tạo loạn, và một tòa án quân sự kết ông án tử hình. Washington một lần nữa lại can thiệp, bản án được giảm xuống còn chung thân, rồi lại thành 20 năm.
Ông Kim vẫn không thoái bước. Về sau khi bản án trở thành án treo, ông qua sống ở Hoa Kỳ mãi đến năm 1985 thì trở lại quê hương để tranh cử tổng thống. Lần này ông đắc cử khi đã 72 tuổi. (T.P.)