Phụ nữ lái xe: Một hành vi nổi loạn tại Ả Rập Saudi
Sunday, November 16, 2008
RIYADH, Ả Rập Saudi (AP) - Trong một phòng khách được trang hoàng lộng lẫy, một nhóm phụ nữ tụ họp chung quanh những chiếc bánh cà phê và chà là để kỷ niệm một buổi trưa 18 năm trước đây, khi họ ngồi vào những chiếc xe hơi và lái trên đường phố của thủ đô Riyadh, một sự thách đố gây sửng sốt đối với lệnh cấm phụ nữ lái xe ở Ả Rập Saudi.
Hiện giờ họ chỉ có một điều ân hận: lệnh cấm đó vẫn tồn tại.
Vụ phản đối, đã trở thành những hàng tít lớn trên khắp thế giới, đã khiến những người lái xe và hành khách trên xe phải trả giá đắt. Họ đã bị bắt, mất việc hơn hai năm, bị cấm du hành trong một năm và bị những giáo sĩ quyền thế lên án như những gái điếm. Cho tới ngày nay, vài người nói họ đã không được thăng tiến tại nơi làm việc chỉ vì vụ phản đối của họ.
Tuy nhiên, vào tối hôm Thứ Tư vừa rồi, căn phòng khách đã sống động với tiếng cười giữa lúc hơn một chục phụ nữ gợi nhớ niềm vui mà họ đã cảm thấy vào ngày hôm đó, 6 Tháng Mười Một, 1990, và những tiếng khúc khích đã tràn ngập căn phòng nhỏ bé của nhà tù giữa lúc họ nhai tóp tép những viên kẹo Hershey mà một người trong số họ mang theo trong ví.
“Chúng tôi cảm thấy vui,” bà Nora al-Ghanem nói với thông tấn xã AP trong một lời mời hiếm hoi gởi tới một nhà báo để tham gia buổi kỷ niệm hàng năm trong chỗ riêng tư của họ.
“Tôi vui khi thấy sự kinh ngạc của những người đàn ông khi họ nhìn thấy chúng tôi,” theo lời bà Nora al-Sowayan, khi bà diễn lại cảnh những người trố mắt nhìn khi thấy họ lái xe.
Các phụ nữ nói thời điểm của vụ phản đối có liên hệ tới cuộc xâm lăng Kuwait của Iraq và việc tập trung binh sĩ Hoa Kỳ ở Ả Rập Saudi. Các phụ nữ Saudi đã nhìn thấy hình ảnh những nữ quân nhân Hoa Kỳ lái xe trên sa mạc và nghe nói rằng phụ nữ Kuwait đã lái xe đưa con cái họ vượt biên giới tới nơi an toàn.
Các phụ nữ nói sự có mặt của giới truyền thông quốc tế để tường thuật các diễn biến liên quan đến Iraq và Kuwait bảo đảm câu chuyện của họ sẽ lan ra toàn thế giới và rằng bất cứ hành động nào của chính phủ cũng sẽ ít khắt khe hơn so với trường hợp các nhà báo không có mặt ở đó.
Họ đã chọn ngày Thứ Ba cho cuộc phản đối để họ có thể nghe sầm xì về họ khi họ tới sở làm vào ngày Thứ Tư.
“Tại nhà của cha mẹ tôi hôm Thứ Năm, bà cô của tôi đã nguyền rủa các phụ nữ đã lái xe,” theo lời bà Nora al-Ghanem, một nhà giáo. Tên của các phụ nữ được công bố vào ngày Thứ Sáu.
Nhưng giữa những kỷ niệm và tiếng cười, cũng có một thực tế đáng buồn rằng trong 18 năm qua ít có tiến bộ nào đã được thực hiện hướng tới việc bãi bỏ việc cấm lái xe - một sự cấm đoán duy nhất như vậy trên thế giới - và giải quyết những vấn đề khác về quyền của phụ nữ tại đó.
“Ngay cả việc cưỡi một con lừa chúng tôi cũng không được làm,” một trong số các phụ nữ bực bội nói. Bà không muốn nêu tên vì sợ bị trả thù.
Các phụ nữ đã lặng lẽ tụ tập hàng năm tại nhà của một người trong số họ để đánh dấu kỷ niệm.
Vào cái ngày nắng hôm đó, vào Tháng Mười Một năm 1990, bốn mươi bảy phụ nữ đã gặp nhau tại một bãi đậu xe nhỏ. Mười lăm người trong số họ - những người có bằng lái xe ở nước ngoài - đã cho các tài xế của họ về và ngồi sau tay lái, giữa lúc những phụ nữ khác chen chúc trong những chiếc xe.
“Người tài xế của tôi sợ bị mất việc,” theo lời bà Fowzlya al-Bikr, một giáo sư về ngành giáo dục.
Thế rồi họ lái xe quanh các xa lộ của Riyadh trong hơn một giờ đồng hồ trước khi họ bị chặn lại bởi cảnh sát tháp tùng các thành viên của cảnh sát tôn giáo, những người thực thi sự giải thích cứng rắn về luật Hồi Giáo của Ả Rập Saudi.
Các phụ nữ bị đưa tới một căn phòng nhà tù, nhỏ đến độ họ phải đứng. Phần lớn đã được phóng thích một giờ sau đó cho những người giám hộ đàn ông của họ, phần lớn là người chồng. Số còn lại được thả ra vào ngày hôm sau.
Phản ứng, cầm đầu bởi tổ chức tôn giáo và những người Saudi bảo thủ, thật khủng khiếp. Các giáo sĩ lên án hành động của các phụ nữ trong những bài giảng vào ngày Thứ Sáu như những tội phạm và nhằm phá hoại các xã hội Hồi Giáo. Các truyền đơn mô tả những người lái xe như “những phụ nữ sa ngã” thực hiện một âm mưu của người Mỹ. Vài người trong số các phụ nữ còn nhận được những cú điện thoại dọa giết.
Danh sách của chính phủ ghi tên của họ và tên của những người giám hộ của họ đã bị tiết lộ và được những người cuồng tín phân phát trên khắp vương quốc.
Nhưng không phải chỉ có những lời lên án. Vài người Saudi đã làm thơ ca tụng những phụ nữ lái xe. Và, đáng lưu ý đối với một xã hội mà nam giới khống chế, những người chồng, người cha và anh của họ đã đứng về phía họ và không có người nào bị ly dị vì hành động của họ.
“Tôi không có điều gì phải hối tiếc,” theo lời bà al-Sowayan, một nhà xã hội học. “Nhưng ngày nay, tôi sẽ không làm lại điều đó. Thay vào đó tôi sẽ hành động để có thêm quyền cá nhân cho phụ nữ.”
Bình luận về lý luận thường được lập đi lập lại rằng hành động thách đố của các phụ nữ đã làm cho chính phủ cứng rắn hơn về vấn đề này, bà al-Bikr nói: “Vào cái ngày đó, thế giới đã thức tỉnh và tự hỏi, nếu các phụ nữ không có cái quyền giản dị này, còn những quyền gì khác mà họ không có?”
Bà al-Bikr nói không những bà sẽ làm như vậy một lần nữa, lần này bà sẽ đem theo cô con gái 13 tuổi của bà. (n.n.)