Thời Sự, Bình Luân

[hoangphong]

Vài suy nghĩ nhân trận đánh lịch sử của Ukraine vào Nga
Võ Xuân Sơn
2-6-2025

Thông tin Ukraine khai hỏa thành công chiến dịch Mạng Nhện, tiêu diệt 41 máy bay chiến đấu chiến lược của Nga, cùng hàng loạt các máy bay khác bị hư hại, đã làm nức lòng những người yêu Ukraine, chống cuộc chiến tranh xâm lược của Nga vào Ukraine.

Trận đánh này cho thấy tầm quan trọng của công nghệ trong chiến tranh hiện đại. Ngoài vũ khí công nghệ, đặc biệt là được hỗ trợ bởi AI, còn có hệ thống điều khiển, viễn thông… Nhưng điều quan trọng là những con người có thể làm chủ các công nghệ mới, điều khiển được những vũ khí hiện đại, tối tân, vượt qua được hệ thống phòng thủ hiện đại của đối phương.

Nhiều người cho rằng nền công nghệ của Nga lạc hậu. Tuy nhiên, tôi cho rằng, công nghệ của Nga là hiện đại, tiên tiến. Ukraine và các nước phương Tây đã nắm bắt chính xác điều này, tìm ra lỗ hổng (công nghệ nào thì cũng có lỗ hổng của nó), và sử dụng công nghệ để đánh ngay vô lỗ hổng công nghệ của Nga. Tôi đánh giá cao khả năng làm chủ công nghệ của người Ukraine.

Nhìn lại Việt Nam, tôi khá lo lắng cho khả năng làm chủ công nghệ của người Việt Nam. Chúng ta có vài công ty công nghệ, có thể được coi là lớn ở Việt Nam, nhưng chẳng công ty nào tạo được sự tin tưởng của người sử dụng công nghệ. Những công ty được coi là lớn về công nghệ của Việt Nam chìm nghỉm trong thế giới công nghệ toàn cầu, trong khi ở trong nước thì luôn vỗ ngực xưng tên.

Từ khi TBT Tô Lâm lên nắm quyền, ông đã kêu gọi phát triển khoa học công nghệ. Không biết các cơ quan chức năng dưới quyền ông sẽ làm thế nào để đáp ứng mong muốn của ông, khi họ quá quen thuộc với nếp hoạt động quan liêu, ban phát, tự do nhũng nhiễu, nghi ngờ tất thảy những ai không thể hiện sự tuân phục, sẵn sàng chính trị hóa, dùng quyền lực để hình sự hóa các quan hệ kinh tế…

Không giải quyết được điểm này, những mong muốn của TBT Tô Lâm sẽ mãi chỉ là mong muốn, những cơ hội mà chúng ta đang có cứ thế trôi đi, hoặc đó chỉ là cơ hội cho các công ty công nghệ nước ngoài tận dụng Việt Nam để phát triển. Không làm chủ được công nghệ, chúng ta không chỉ chậm phát triển, mà còn tụt hậu rất nhanh so với phần còn lại của thế giới. Khi đó, nếu Trung Quốc phát động chiến tranh, cơ hội của chúng ta sẽ rất thấp.

Một số nhà khoa học, doanh nhân Việt kiều và nước ngoài đã rất hưởng ứng những tuyên bố gần đây của TBT Tô Lâm. Nhưng với những người đã có kinh nghiệm với bộ máy hành pháp và tư pháp, kể cả lập pháp của Việt Nam, sự đón nhận có phần dè dặt hơn.

Bình Luận từ Facebook

[hoanghoa]

Liên minh không tưởng giữa Trump và Musk tan vỡ một cách nhanh chóng và công khai
New York Times
Tác giả: Tyler Pager và Theodore Schleifer

Cù Tuấn, biên dịch
6-6-2025


Tổng thống Donald Trump cùng Elon Musk và con trai của ông Musk tại Nhà Trắng vào tháng 3/2025. Ảnh: Doug Mills/The New York Times

Tóm tắt: Hậu quả bất ngờ này đã chấm dứt mối quan hệ hợp tác kéo dài gần một năm, trong thời gian đó, ông Musk đã giúp đưa ông Trump vào Nhà Trắng và trở thành một trong những cố vấn hàng đầu của Tổng thống Mỹ.


***

Đó luôn là liên minh khó có thể xảy ra nhất.

Năm ngoái, hai tỷ phú với tính khí thất thường đã thành lập một quan hệ đối tác và thề sẽ đưa nước Mỹ đi theo một hướng mới. Donald Trump có quyền lực chính trị. Elon Musk có tiền và phương tiện truyền thông xã hội mạnh mẽ.

Nhưng vào thứ năm, mối quan hệ của họ đã tan vỡ một cách công khai và nhanh chóng, khi hai người này công kích nhau về cả những vấn đề quan trọng lẫn nhỏ nhặt.

Ngoài những căng thẳng trước mắt, sự chia tay giữa Tổng thống Mỹ và người đàn ông giàu nhất thế giới đã làm đảo lộn một trong những động lực mạnh mẽ nhất định hình nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Tranh chấp của họ bắt đầu từ vài ngày trước về dự luật chính sách trong nước mang chữ ký của Tổng thống, mà ông Musk đã chỉ trích là “một sự ghê tởm đáng ghét”. Nhưng nó đã leo thang không thể kiểm soát vào thứ năm, thành một cuộc chiến về việc ai xứng đáng được ghi nhận nhiều hơn cho chiến thắng trong cuộc bầu cử của ông Trump, tại sao ông Musk không che cặp mắt thâm quầng của mình bằng trang điểm trong lần xuất hiện tại Phòng Bầu dục vào tuần trước và tại sao ông Trump đột ngột ngừng ủng hộ một cộng sự của Musk được đề cử làm lãnh đạo NASA.

Cuộc đấu khẩu nhanh chóng chuyển thành những lời đe dọa trên các nền tảng truyền thông xã hội của họ, khi ông Trump đe dọa sẽ cắt hàng tỷ đô la trong các hợp đồng của chính phủ liên bang với các công ty của ông Musk.

Về phần mình, ông Musk đã tung ra một loạt các cuộc tấn công vào người mà ông từng ca ngợi rất nhiều. Ông cho rằng, có lẽ đã đến lúc thành lập một đảng chính trị mới, tuyên bố có những tài liệu chính phủ đề cập đến ông Trump liên quan đến nhà tài chính và tội phạm tình dục Jeffrey Epstein và bày tỏ sự ủng hộ của mình đối với một bài đăng kêu gọi luận tội Tổng thống.

Cuộc đấu khẩu công khai trở nên xấu xí đến mức, có lúc, Ashley St. Clair, một nhà văn thiên hữu có con với ông Musk nhưng lại xa lánh ông, đã tham gia. “Này Donald Trump, cho tôi biết nếu ông cần bất kỳ lời khuyên nào về việc chia tay“, cô viết trên X.

Sự bất đồng đột ngột của họ đã chấm dứt mối quan hệ hợp tác kéo dài gần một năm, trong thời gian đó, ông Musk đã giúp đưa ông Trump vào Nhà Trắng và trở thành một trong những cố vấn hàng đầu của Tổng thống. Ông đã chỉ đạo nỗ lực cắt giảm mạnh biên chế và hợp đồng của chính phủ, gây chấn động toàn bộ bộ máy hành chính cấp liên bang.

Cả hai người đàn ông hiện đều có rất nhiều rủi ro. Ông Musk, người đã chi khoảng 275 triệu đô la để giúp bầu ông Trump vào năm 2024, đã hứa sẽ trao 100 triệu đô la cho các nhóm mà phía Tổng thống kiểm soát trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 — các khoản tiền này vẫn chưa được chuyển giao và hiện đang có vẻ như sẽ không bao giờ được chuyển. Ông Trump không chỉ phải đối mặt với tình trạng thắt chặt sự ủng hộ trong cuộc bầu cử; giờ đây ông còn phải đối mặt với cơn thịnh nộ của một đồng minh đã trở thành kẻ thù, người dường như quyết tâm làm suy yếu vị thế của ông trong phe cánh hữu.

Các công ty của ông Musk đã hưởng lợi từ hàng tỷ đô la từ các hợp đồng của chính phủ Mỹ và đang chuẩn bị nhận thêm hàng tỷ đô la nữa, một nguồn doanh thu béo bở cho đế chế kinh doanh của ông mà hiện đang bị ông Trump đe dọa.

Theo một người thân cận với Tổng thống, người này yêu cầu giấu tên để mô tả các cuộc trò chuyện nội bộ, các cố vấn chính trị của ông Trump đang chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh kéo dài có thể xảy ra với ông Musk, trong đó các đồng minh của cả hai người trong lĩnh vực công nghệ và chính trị đều buộc phải chọn phe.

Karoline Leavitt, thư ký báo chí Nhà Trắng, cho biết trong một tuyên bố: “Đây là một tập phim không may của Elon, người không hài lòng với một Dự luật Lớn Đẹp vì nó không bao gồm các chính sách mà ông ấy mong muốn. Tổng thống tập trung vào việc thông qua đạo luật lịch sử này và làm cho đất nước chúng ta vĩ đại trở lại”.

Nhưng đến đêm thứ năm, ông Musk dường như đang cố gắng hạ nhiệt căng thẳng. Khi Bill Ackman, tỷ phú quỹ đầu cơ, đăng trên mạng xã hội rằng, ông Musk và ông Trump “nên làm hòa vì lợi ích của đất nước vĩ đại của chúng ta”. Ông Musk trả lời: “Ông nói không sai”.

Về phần mình, bạn bè và cộng sự của ông Musk cho biết, họ không thể tin được về sự chia tay gay gắt và đột ngột này, và đã dành cả ngày thứ Năm dán mắt vào máy tính và điện thoại khi theo dõi bạn mình đấu khẩu với ông Trump, và không chắc chắn về kế hoạch của Musk.

Một số người trong tầm ảnh hưởng của ông Musk bày tỏ sự tự tin rằng vị giám đốc điều hành công nghệ này sẽ vượt qua ông Trump về tầm ảnh hưởng toàn cầu. Nhưng vẫn còn sự lo lắng trong nhóm của ông Musk, rằng ông đã chọn một cuộc chiến lớn, ngay cả theo tiêu chuẩn của ông, có thể phản tác dụng với ông và thế giới của “phe công nghệ cánh hữu”, hệ sinh thái của các giám đốc điều hành Thung lũng Silicon đã ủng hộ chính quyền Trump.

Rất ít cộng sự của ông Musk nghĩ rằng mối quan hệ này sẽ kéo dài mãi mãi. Nhưng họ cho biết, họ buồn vì nó đã đi đến một kết thúc cay đắng như vậy.

Trong những tháng đầu của chính quyền, ông Musk luôn hiện diện bên cạnh ông Trump, đi cùng ông đến Mar-a-Lago vào cuối tuần và tham gia phỏng vấn chung trên Fox News trong khi giám sát nỗ lực cắt giảm chi tiêu liên bang của toàn chính phủ Mỹ.

Nhưng công việc của ông với Bộ Hiệu quả Chính phủ đã dẫn đến xung đột với các quan chức nội các cấp cao, những người đã đấu khẩu với ông Musk về các khoản cắt giảm và chiến thuật của ông. Ông Trump phần lớn ủng hộ ông Musk, mặc dù mối quan hệ của họ bắt đầu trở nên căng thẳng khi các khiếu nại về cách tiếp cận của ông Musk ngày càng tăng, theo những người hiểu rõ về động thái này.

Trong nhiều ngày, ông Trump tỏ ra ngần ngại trong việc gây hấn với ông Musk, ngay cả khi ông trùm công nghệ này chỉ trích đạo luật mang dấu ấn của Tổng thống là biện pháp sẽ làm tăng thâm hụt, chỉ trích nó là “khổng lồ, vô lý và đầy rẫy các lợi ích nhóm”.

Nhưng ông Musk không chịu bỏ cuộc. Ông lập luận rằng biện pháp này sẽ phá hỏng mọi nỗ lực cắt giảm chi tiêu của chính phủ Mỹ mà ông đã thực hiện và ám chỉ rằng, ông sẽ nhắm vào những người Cộng hòa ủng hộ luật này trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào năm tới.

Hôm thứ năm, khi được các phóng viên hỏi về lời chỉ trích của ông Musk, ông Trump đã phản pháo. Ông Trump nói tại Phòng Bầu dục trong chuyến thăm của thủ tướng Đức, Friedrich Merz. “Tôi rất thất vọng về Elon. Tôi đã giúp Elon rất nhiều”.

Ông cũng hạ thấp sự ủng hộ tài chính của [Musk], người đồng minh cũ của ông trong suốt chiến dịch, lập luận rằng ông sẽ giành chiến thắng ở Pennsylvania dù không có ông Musk, người đã đổ rất nhiều tiền bạc và thời gian vào tiểu bang chiến trường quan trọng này.

Ông Musk đáp trả.

“Nếu không có tôi, Trump sẽ thua cuộc bầu cử, đảng Dân chủ sẽ kiểm soát Hạ viện và đảng Cộng hòa sẽ có tỷ lệ 51-49 tại Thượng viện”, ông Musk viết trên X.

“Thật là vô ơn”, ông đáp lại một lúc sau đó, nhận công lao về mình cho việc ông Trump thắng cử theo cách mà ông chưa từng làm.

Những lời đôi co qua lại giữa hai người vẫn tiếp tục trên nền tảng mạng xã hội của họ.

Ông Trump viết trên Truth Social: “Cách dễ nhất để tiết kiệm tiền trong Ngân sách của chúng ta, hàng tỷ và hàng tỷ đô la, là chấm dứt các khoản trợ cấp và hợp đồng của chính phủ của Elon. Tôi luôn ngạc nhiên khi Biden không làm điều đó!”

Đáp lại, ông Musk cho biết, SpaceX, công ty công nghệ vũ trụ của ông, sẽ bắt đầu ngừng hoạt động tàu vũ trụ Dragon, mặc dù sau đó ông dường như đã rút lại lời đe dọa đó. NASA dựa vào tàu vũ trụ trên để chở các phi hành gia, thực phẩm và các vật dụng khác đến Trạm vũ trụ quốc tế.

Khi rời xa công việc chính phủ trong những tuần gần đây, ông Musk dường như vẫn vui vẻ, nói với bạn bè rằng ông muốn tiếp tục tham gia một số hoạt động cắt giảm chi phí, bao gồm cả việc chặn tài trợ cho các chương trình mà ông tin rằng thúc đẩy tình trạng nhập cư bất hợp pháp, theo một người quen thuộc với các cuộc trò chuyện này và yêu cầu giấu tên.

Nhưng ông đã bỏ qua mọi sự thận trọng mà ông đã đưa ra vào thứ năm, chế giễu Tổng thống Mỹ theo cách quen thuộc mà nhiều cố vấn trước đây của Trump đã từng làm.

Đến buổi chiều, ông Musk tuyên bố rời khỏi Đảng Cộng hòa để thành lập một đảng mới và công khai suy đoán rằng ông Trump, người từng phản đối việc tăng thâm hụt, đã bị thay thế bằng một “người đóng thế”.

Khi cuộc chiến nổ ra vào khoảng trưa thứ năm, cổ phiếu của Tesla đã giảm 14%. Cổ phiếu của công ty mẹ của Truth Social, Trump Media & Technology Group, đã giảm 8%.

Chỉ tuần trước, ông Trump đã đích thân tiễn biệt ông Musk tại Phòng Bầu dục. Ông ca ngợi ông Musk là “một trong những nhà lãnh đạo doanh nghiệp và nhà cải cách vĩ đại nhất mà thế giới từng sản sinh“, và trao cho ông một chiếc chìa khóa vàng có khắc phù hiệu Nhà Trắng. Ông Musk hứa sẽ vẫn là “người bạn và cố vấn của Tổng thống“.

Trong sự kiện đó, ông Musk bị thâm mắt, mà ông nói là do cậu con trai nhỏ đấm vào mặt ông. Hôm thứ năm, ông Trump đã chế giễu việc ông Musk không muốn trang điểm để che vết thâm này. Ông cũng ám chỉ rằng, vị giám đốc điều hành công nghệ, giống như những cựu trợ lý khác, đang mắc phải “hội chứng loạn trí Trump” sau khi Musk rời khỏi các mối quan hệ thân cận của Nhà Trắng.

“Họ thức dậy vào buổi sáng, với vẻ hào nhoáng đã biến mất, cả thế giới đã trở nên khác biệt và họ trở nên thù địch”, Tổng thống nói.

Ông Musk đáp trả, nói rằng thuế quan của ông Trump sẽ gây ra suy thoái vào cuối năm nay và chia sẻ các bài đăng cũ trên mạng xã hội của ông Trump chỉ trích đảng Cộng hòa vì không giải quyết được tình trạng thâm hụt ngày càng tăng.

Ông Trump cho biết, lời chỉ trích của ông Musk về dự luật chính sách trong nước của ông là vì lợi ích cá nhân, và rằng ông chỉ phản đối luật này sau khi đảng Cộng hòa cắt giảm các khoản trợ cấp cho xe điện vốn có lợi cho Tesla, công ty của ông Musk. (Trước đó, ông Musk đã kêu gọi chấm dứt các khoản tín dụng thuế đó).

“Elon đã ‘kiệt sức’, tôi yêu cầu ông ấy rời đi, tôi đã bãi bỏ Lệnh cấm xe điện của ông ấy, lệnh này buộc mọi người phải mua xe điện mà không ai khác muốn (mà ông ấy đã biết trong nhiều tháng rằng tôi sẽ làm vậy!), và ông ấy đã PHÁT ĐIÊN”, ông Trump viết trên Truth Social.

Ông Musk, đã trả lời trên X: “Một lời nói dối quá rõ ràng. Thật đáng buồn”.

[bichphuong]

Uy tín của Tổng thống Trump và nước Mỹ sẽ không còn

Trương Nhân Tuấn
16-6-2025


Ảnh minh họa. Nguồn: Ynetnews

Trong chiến tranh có thuật ngữ “binh bất yếm trá”. Tức là người ta sẽ không ngại chuyện lừa dối để thắng đối thủ.


Vấn đề là Israel khai hỏa tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ Iran trong lúc hai bên Mỹ và Iran còn đang ngồi trên bàn đàm phán. Báo chí Mỹ, như tờ Wall Street Journal, cho rằng các cuộc đàm phán giữa Mỹ-Iran đã tạo cơ hội cho Israel giáng những đòn quân sự nặng nề lên Iran.

Báo chí Tây phương đa số chịu sự kiểm soát của tài phiệt Do Thái, cũng có lúc cho rằng Netanyahu đã “dồn TT Trump vào chân tường”. Theo tôi thì Netanyahu đã cướp quyền tổng thống Mỹ và thay thế Trump trong quyết định tấn công Iran. Tức là Netanyahu đặt TT Trump trong vị thế “chầu rìa”.

Trong quá khứ đã từng có một hiệp ước đa phương, năm 2015, giữa năm nước ngũ đại cường thuộc Hội đồng Bảo an Liên Hiệp quốc (Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp) với Iran, có thêm sự tham dự của Đức và EU, về việc Iran chịu đặt các chương trình hạt nhân của mình dưới sự kiểm soát của Tổ chức quốc tế về năng lượng hạt nhân (AIEA), đổi lấy việc bãi bỏ lần hồi các lịnh trừng phạt của Liên Hiệp quốc lên Iran. Đến năm 2018, thời kỳ Trump 1.0, Mỹ đơn phương rút khỏi hiệp ước.

Hiệp ước hết hiệu lực, Iran tiếp tục chương trình nghiên cứu hạt nhân. Mỹ và thế giới tiếp tục áp đặt các trừng phạt lên Iran.

Đến thời Trump 2.0, Mỹ bắt đầu nối lại đàm phán với Iran về các chương trình nghiên cứu năng lượng hạt nhân của nước này. Dẫn đầu các cuộc đàm phán là ông Steve Witkoff. Hai bên đã đạt được năm vòng đàm phán. Lần thứ 6, dự trù vào chủ nhật ngày 15-6.

Như vậy ta có thể nói: Hoặc là ngoại giao Mỹ là tấm bình phong giúp che mắt Iran để Israel có được yếu tố “bất ngờ” trong “binh bất yếm trá”. Hoặc là Netanyahu đã “phá hoại” cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran.

Tổng thống Trump nhiều lần nhắc đi nhắc lại rằng, nếu ông làm tổng thống thì sẽ không có chiến tranh Ukraine. TT Trump luôn tự hào rằng mình có bản chất là thù ghét chiến tranh. Nếu vậy thì rõ ràng Netanyahou đã lừa gạt nước Mỹ! Netanyahu đã “lôi đầu” TT Trump vào cuộc ném bom Iran.

Chuyện Israel ném bom Iran lại trở thành chuyện “làm áp lực” giúp Mỹ trên bàn đàm phán.

Vấn đề là Iran, sau khi bị ném bom, liền tuyên bố chiến tranh với Israel. Chuyện này chắc không làm rụng cọng lông của Netanyahu. Nhưng lời tuyên bố này cho thấy Iran có thể mở rộng mục tiêu tấn công, như nhắm vào các căn cứ của Mỹ trong khu vực.

Pakistan, một cường quốc hạt nhân thân Trung Quốc, vừa mới lên tiếng ủng hộ Iran đồng thời kêu gọi thế giới Hồi giáo ủng hộ Iran chống Do thái.

Như đã nói hôm qua, theo tôi chiến tranh có thể bùng nổ tại Trung Đông. Lãnh tụ các quốc gia Hồi giáo, Ả rập, dầu hỏa sẽ bị áp lực nặng nề từ dân chúng.

Chắc chắn giá dầu sẽ tăng mà điều này có lợi cho Nga. Chiến tranh Ukraine sẽ càng kéo dài mà phần thiệt sẽ nghiên về phía EU và Ukraine.

Uy tín của Tổng thống Trump và nước Mỹ sẽ không còn. Netanyahu mới thực sự là tổng thống Mỹ. Nước Mỹ, với nội bộ xào xáo và chia rẽ, là một “nước Mỹ đang suy tàn”, như nội dung một bài báo trên South China Morning Post sáng nay (*).

________

(*) Ghi chú từ Tiếng Dân: Chúng tôi không tìm thấy bài báo mà tác giả đề cập sáng nay, nhưng chúng tôi tìm được bài báo đăng ngày 21-3-2025, trên báo South China Morning Post của tác giả John Keane: “Sự suy tàn của đế chế Mỹ: Chủ nghĩa Trump đe dọa nền dân chủ trên toàn thế giới như thế nào“. Nguyên văn: The decline of the American empire: how Trumpism threatens democracy worldwide.

[caubennoc]

CSVN lo sợ Quân Đội đảo chính?
Minh Hải
 
 
Ông Tô Lâm đến thăm Bộ Quốc Phòng hôm 23 Tháng Bảy, 2025. (Hình: VnExpress)

Trước bối cảnh chuẩn bị Đại Hội Đảng XIV cùng với nhiều biến động về chính trị, xã hội trong nước lẫn quốc tế khiến nhà cầm quyền CSVN không khỏi lo ngại lực lượng quân đội sẽ “tự diễn biến-tự chuyển hóa” đe dọa sự tồn vong của chế độ độc tài. Do đó, CSVN đã nhanh chóng ban hành thêm thông tư siết chặt kiểm soát hơn nữa không gian mạng, hạn chế tự do ngôn luận, đặc biệt là các quy định chặt chẽ liên quan đến truyền thông quân đội.

Ngày 26 tháng Bảy, Bộ Quốc Phòng CSVN ban hành Thông Tư 81,  quy định về quản lý, cung cấp, sử dụng ứng dụng, dịch vụ và thông tin trên mạng Internet. Tại Điều 6 của Thông Tư này ghi: Tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc Phòng không được phép đặt tên tài khoản mạng xã hội giống hoặc trùng tên các cơ quan báo chí, cơ quan nhà nước hoặc cơ quan khác trong Bộ Quốc Phòng; Cấm người dùng dịch vụ sử dụng các từ ngữ dễ gây hiểu nhầm và buộc phải chia sẻ thông tin từ nguồn chính thống, không đăng tin thuộc danh mục bí mật nhà nước hoặc mức độ vi phạm pháp luật; phải có trách nhiệm gỡ nội dung sau khi nhận yêu cầu trong vòng một giờ.

Ngay lập tức, Thông Tư 81 được giới quan sát chính sự Việt Nam bàn luận sôi nổi trên cộng đồng mạng xã hội, cho rằng: Thông tư chính là động thái mà nhà cầm quyền CSVN thể hiện ý đồ nhằm siết chặt quyền phát ngôn và biểu đạt trên không gian mạng đối những cá nhân, tổ chức trong nội bộ quân đội, thậm chí là toàn thể lực lượng vũ trang. CSVN lo sợ sự phát triển nhanh chóng, khó kiểm soát của môi trường mạng xã hội như TikTok, Facebook… sẽ tác động đến tư tưởng và lập trường chính trị khiến quân đội thực hiện những hành vi như tung tin ngầm, phản biện, châm biếm lại chính sách cai trị của nhà cầm quyền, đe dọa thực hiện “diễn biến hòa bình” từ bên trong.


Thông Tư 81 tuy chỉ áp dụng trong phạm vi lực lượng vũ trang, nhưng có thể sẽ trở thành tiền đề cho các bộ, ngành khác như Bộ Công An, Ban Tuyên Giáo… có thể ban hành những quy định, thông tư có nội dung tương tự. Điều này tiềm ẩn nguy cơ hình thành cơ chế lạm quyền trong việc xử lý thông tin, tùy tiện đặt quyền kiểm soát để bịt miệng những người phản ánh sự thật. Và như thế, không gian mạng xã hội tại Việt Nam mất hẳn tính phản biện, quyền tự do biểu đạt bị khép chặt hơn.

Ngoài ra, có sự bất thường ở Thông Tư 81, nó được ban hành ở thời điểm mạng xã hội tại Việt Nam tràn ngập những thông tin quân nhân mới nhập ngũ chết bất thường, video ghi lại cảnh bạo hành xảy ra ở một số doanh trại, môi trường quân đội đầy rẫy những tiêu cực, tham nhũng. Ví dụ, vào ngày 27 tháng Hai, Công An xã Trà Tập, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam (nay là TP.Đà Nẵng) ra quyết định xử phạt nam thanh niên H.V.C. với số tiền 7.5 triệu VNĐ. Do trước đó, C. là một trong số thanh niên trúng tuyển nghĩa vụ quân sự và đã đăng lên tài khoản TikTok của mình với nội dung “mới ngày đầu đã được các anh thăm hỏi” kèm theo hình ảnh bản thân đang mặc quân phục và khuôn mặt bị bầm tím.

Ở Việt Nam, từ lâu nay quân đội đã chuyển từ trung thành với Tổ Quốc sang phải tuyệt đối trung thành với Đảng CSVN. Trong quân đội nếu xuất hiện các quan điểm bất đồng, phản biện, chỉ trích Đảng thì sẽ bị quy kết là mối đe dọa mang tính hệ thống. CSVN rất sợ quân đội lan tỏa tư duy kiểu này. Cho nên, nghị quyết Trung Ương 4 (khóa XII), giới “chóp bu” CSVN xác định nguy cơ nội tại đáng sợ hơn cả thế lực thù địch từ bên ngoài.

Không chỉ mỗi Thông Tư 81, từ năm 2013 cho đến nay, CSVN liên tục mở rộng hành lang pháp lý nhằm kiểm soát dư luận trên không gian mạng, như nghị định về việc quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng (năm 2013); luật an ninh mạng buộc các nền tảng mạng xã hội phải gỡ bỏ nội dung “xấu độc” theo yêu cầu của nhà nước (năm 2018); nghị định số 53 hướng dẫn thực thi luật an ninh mạng, yêu cầu cơ quan chủ quản phải lưu trữ dữ liệu trong nước, kiểm duyệt nội dung kỹ hơn (năm 2022).

Thay vì xử lý công khai, minh bạch và dân chủ thì CSVN lại dùng mệnh lệnh hành chính, trừng phạt tư tưởng để buộc những tiếng nói độc lập phải im lặng, hoặc e ngại khi lên tiếng sẽ bị quy kết vi phạm vào những nghị định, thông tư, văn bản pháp luật nói chung, một bước lùi trong quá trình dân chủ hóa tại Việt Nam.

Báo chí và truyền thông trong nước từ lâu cũng bị CSVN đặt yêu cầu hạn chế đưa thông tin điều tra độc lập về quân đội, hầu như không có công cụ giám sát đối với quyền lực quân đội. Nay ban hành thêm thông tư cấm người sử dụng internet đặt tên tài khoản cá nhân trùng hoặc giống với cơ quan thuộc Bộ Quốc Phòng, cấm sử dụng các từ ngữ dễ gây hiểu nhầm và phải chia sẻ thông tin từ nguồn chính thống, tức là không được chia sẻ thông tin gây ảnh hưởng đến hình ảnh quân đội, trái đường lối Đảng, phản ánh mối lo sợ ngày càng rõ rệt của nhà cầm quyền.

CSVN sợ mất quân đội, tức là mất chế độ. Do đó, Thông Tư 81 là cách CSVN phòng ngừa chính trị, phòng ngừa quân đội trổi dậy ủng hộ dân chủ hóa đất nước, thực hiện cuộc đảo chính lật đổ độc tài toàn trị chứ không đơn thuần là quản lý kỹ thuật.

Thông tư này cũng cho thấy có mối liên hệ trực tiếp với công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại Hội Đảng XIV. Các vị trí trong Quân Ủy Trung Ương và các tướng lĩnh quân đội có thể trở thành ứng cử viên nặng ký cho chiếc ghế ủy viên Trung Ương Đảng và thậm chí là ủy viên Bộ Chính Trị đầy quyền lực, thì việc kiểm soát tiếng nói của họ trên không gian mạng trở thành yếu tố sống còn.

Bối cảnh quốc tế với nhiều nước, quân đội thực hiện đảo chính lật đổ quyền lãnh đạo của Chính Phủ như Myanmar, Gabon, Bolivia…CSVN chắc chắn không thể làm ngơ, có cơ sở để lo sợ làn sóng dân chủ tiến bộ tác động đến những cá nhân lãnh đạo trong lực lượng quân đội. Không gian mạng, một mặt là công cụ phục vụ cho lợi ích tuyên truyền của nhà cầm quyền CSVN nhưng cũng là nơi chứa đựng những mầm mống của sự thức tỉnh, và đối với Quân Đội, đây chính là lực lượng rất dễ làm nên những câu chuyện “lịch sử.”

[lengoi]

Hội nghị Diên Hồng là Diên Hồng nào?
August 7, 2025

Đặng Đình Mạnh

Lịch sử Việt Nam từng ghi nhận thời khắc cả dân tộc đồng lòng, chung sức “Quyết chiến!” trước nguy cơ ngoại xâm, trong đó sự kiện Hội nghị Diên Hồng dưới thời nhà Trần là một dấu son đặc biệt.

Hình ảnh các vị bô lão đến từ các miền đất nước, họp mặt tại điện Diên Hồng để bàn việc “Nên hòa hay nên chiến”, chúng ta thấy rõ tinh thần dân chủ sơ khai và tinh thần đoàn kết tuyệt vời giữa triều đình và toàn dân. Tiếng hô vang “Quyết chiến!” từ những bô lão đã truyền cảm hứng, thôi thúc vua tôi nhà Trần cùng toàn thể nhân dân đứng lên bảo vệ xứ sở và sau đó, giành chiến thắng vẻ vang trước đội quân xâm lược Nguyên Mông hùng mạnh, vốn từng tung vó ngựa chinh phục khắp Châu Á, Châu Âu..

Đại biểu Quốc hội của chế độ Hà Nội là do đảng CSVN “tự biên, tự diễn” chứ không phải do dân bầu trực tiếp qua một cuộc đầu phiếu công khai và công bằng. Cho nên, cái thứ “đại biểu” này chỉ làm nhiệm vụ bấm nút thông qua các dự luật, nghị quyết do đảng đưa ra. (Hình: Quốc hội CSVN)

Từ sự kiện ấy, “Diên Hồng” đã không còn chỉ là tên một cung điện, mà trở thành biểu tượng bất hủ cho khát vọng đoàn kết dân tộc để bảo vệ và dựng xây cơ đồ đất nước. Tuy nhiên, thật trớ trêu, ngày nay biểu tượng đó lại bị đánh tráo, bị lợi dụng bởi một chính thể chưa từng thực tâm thực lòng với tinh thần Diên Hồng bao giờ.

Diên Hồng – Từ tinh thần dân tộc đến biểu tượng dân chủ


Hội nghị Diên Hồng vào cuối năm 1284 là minh chứng hùng hồn cho sự kết nối giữa triều đình và người dân. Vua Trần Nhân Tông và Thượng hoàng Trần Thánh Tông, thay vì độc đoán đưa ra quyết định, thì họ đã triệu tập hội nghị bô lão từ khắp nơi để trưng cầu ý kiến về việc quốc gia đại sự. Cho thấy thái độ trọng dân, dựa vào dân của người lãnh đạo trong lúc nguy nan.

Điều có ý nghĩa đặc biệt là hội nghị không diễn ra trong khuôn khổ bó hẹp quyền lực, mà thật sự là cuộc tập hợp rộng lớn, có tính đại diện cho mọi tầng lớp xã hội.

Khí phách của các vị bô lão đã phản ánh ý chí quốc dân. Và ý chí đó được tiếp nhận, thực hiện bởi triều đình. Đây chính là biểu hiện sớm của nền dân chủ quân chủ nhân dân, nơi người dân không bị đứng ngoài chính sự mà là chủ thể thật sự của vận mệnh xứ sở và của chính họ.

Đến “Diên Hồng” của sự trí trá

Thế nhưng, trong chế độ Cộng sản Việt Nam ngày nay, cái tên “Diên Hồng” lại được gắn vào hội trường lớn của tòa nhà Quốc hội, nơi diễn ra các phiên họp toàn thể, mang tính biểu tượng cao của “quyền lực nhân dân”.

Thoạt nhìn, đây có vẻ như là một sự kế thừa truyền thống lịch sử. Nhưng nếu xem xét về bản chất, ta không thể không phẫn nộ bởi sự trá hình và phản dân chủ đằng sau hành động đó. Vì lẽ:


– Đến gần 100% đại biểu Quốc hội hiện nay đều là đảng viên Đảng Cộng sản lựa chọn và phê chuẩn dưới danh nghĩa bầu cử. Đến mức, chính truyền thông của chế độ cũng đã từng có dịp nhận xét rằng, quốc hội không khác gì Ban Chấp hành Trung ương Đảng mở rộng. Ở đó, không có sự tồn tại của bầu cử, ứng cử hoặc tranh cử tự do. Cho nên, trong cái gọi là quốc hội, không hề có đại diện thật sự từ nhân dân.

– Tuy danh nghĩa theo hiến pháp, thì quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất của nhân dân. Thực chất, quốc hội hiện tại chỉ bao gồm các “nghị gật” đúng nghĩa. Họ hiện diện để hợp thức hóa các quyết định của đảng Cộng Sản. Thay vì là cơ quan lập pháp, nhưng các đại biểu lại không có sáng quyền lập pháp, mà chỉ có thể “gật đầu” thông qua các đạo luật do chính phủ soạn thảo theo sự chỉ đạo từ đảng.


Trong bối cảnh đó, tinh thần Diên Hồng bao gồm ý nghĩa đoàn kết dân tộc gồm nhiều tiếng nói đã không hề tồn tại trong quốc hội giả danh đó. Lại càng không có sự đối thoại, phản biện thật sự, và cũng không có đại diện thật sự của nhân dân ngoài nhóm lợi ích đặc quyền, đặc lợi của các đảng viên Cộng Sản ngồi họp để chia chác lợi ích với nhau.

Cho thấy, khi lấy Diên Hồng làm tên gọi hội trường lớn của tòa nhà quốc hội, thì đó chỉ là một sự trí trá không hơn, không kém.

Muốn “cứu quốc”, phải đoàn kết

Đến nay, sau 50 năm chế độ Cộng Sản giữ độc quyền cai trị trên toàn lãnh thổ, tước đoạt các quyền tự do của người dân, thực thi các chính sách sai lầm từ chính trị, xã hội, kinh tế, giáo dục… kể cả nghi ngờ gây mất lòng tin của cộng đồng người Việt hải ngoại. Tất cả những điều đó đã làm triệt tiêu mọi động lực phát triển, khiến đất nước sa vào tình trạng tụt hậu về mọi phương diện.

Càng duy trì thể chế độc tài càng lâu, đất nước càng sa vào tiền đồ tối tăm, không lối thoát.

Giải pháp “cứu quốc” lúc này không gì hơn là đoàn kết dân tộc, trên dưới, trong ngoài chung một lòng để có thể huy động mọi nguồn lực từ nhân lực, vật lực, tài lực của người Việt. Sự đoàn kết trong giai đoạn này, tất nhiên, phải đặt trên nền tảng hòa hợp, hòa giải dân tộc, với những người bất đồng chính kiến từ trong nước và đồng bào hải ngoại.


Không thể có đoàn kết thật sự nếu vẫn còn giữ sự chia rẽ sâu sắc giữa quốc nội và hải ngoại, giữa người dân với nhà cầm quyền, giữa những người dám nói thẳng và hệ thống chính trị bịt miệng tiếng nói phản biện. Chỉ khi thật sự đoàn kết, đất nước mới có điều kiện và cơ hội phát triển bền vững.

Tư tưởng “lấy dân làm gốc” không thể chỉ là lời nói. Nó phải thể hiện qua thể chế chính trị dân chủ thực chất, có tiếng nói phản biện, và có sự tôn trọng tự do cá nhân. Thế giới đã chứng minh rằng, những quốc gia có thể hòa giải nội bộ, đoàn kết các nhóm khác biệt chính kiến, dân tộc và tôn giáo là những quốc gia tiến nhanh, bền vững và ít chia rẽ nhất.

Nam Phi thời kỳ hậu Apartheid, Đức quốc sau thời kỳ phân chia Đông Tây, Hàn Quốc sau chiến tranh, là các ví dụ cho thấy hòa giải là nền tảng phát triển. Không phải sự thỏa hiệp với cái ác, mà là sự nhìn nhận lẫn nhau giữa các khác biệt và chấm dứt hận thù.


Nếu Việt Nam thật lòng muốn trở thành một quốc gia phát triển, không thể tiếp tục sử dụng khẩu hiệu đoàn kết, hoặc tinh thần Diên Hồng trong khi cả hệ thống chính trị vẫn loại trừ, đàn áp, và khước từ đối thoại.

Đã đến lúc trả lại ý nghĩa thật sự cho Diên Hồng

Hội nghị Diên Hồng của thế kỷ 13 là đỉnh cao của sự đoàn kết dân tộc, nơi quyền lực và sức mạnh nhân dân gặp nhau trong cùng một tiếng nói. Đó là một cuộc trưng cầu ý dân đúng nghĩa. Nó là bằng chứng lịch sử rằng chỉ có dân chủ mới có thể huy động toàn lực của quốc gia.

Ngày nay, đặt tên hội trường lớn của quốc hội là “Diên Hồng” nhưng không hề có lấy một tiếng nói phản biện nào, không có sự đại diện thực sự của dân tộc, đó là sự trí trá với dân tộc và là sự xúc phạm đối với lịch sử.


Nếu chế độ thật sự muốn tiếp nối tinh thần Diên Hồng, thì điều tiên quyết là thực hiện bầu cử tự do, công bằng, minh bạch; Chấp nhận đa nguyên, đa đảng, cho phép người dân tự ứng cử; Trả tự do cho tất cả tù nhân chính trị; Thực hiện đối thoại và hòa giải quốc gia một cách chân thành, không định kiến.

Hòa hợp, hòa giải, đoàn kết dân tộc không thể xây dựng trên nền móng của sự độc tài, loại trừ và lừa dối. Chúng cũng không thể đến từ những khẩu hiệu đẹp mà thực chất là rỗng tuếch.

Quốc hội, đó phải là diễn đàn của toàn dân, nơi tất cả các tầng lớp, bất kể đảng phái, vùng miền, quan điểm… được lắng nghe, được tham gia, được cất tiếng nói vì tiền đồ của đất nước. Khi ấy, quyền lực mới thật sự thuộc về nhân dân, thì tinh thần Diên Hồng mới có thể tái sinh.

Tinh thần Diên Hồng thời Trần đã từng giúp đánh bại quân Nguyên Mông hùng mạnh nhất thế giới thời bấy giờ, thì tinh thần Diên Hồng ngày nay cũng vậy, nhất định sẽ đưa xứ sở này thoát tụt hậu, để có thể phát triển trở thành quốc gia xứng đáng, có chỗ đứng trong cộng đồng các quốc gia văn minh trên thế giới.

Hoa Thịnh Đốn, ngày 7 Tháng Tám 2025
Đặng Đình Mạnh

[hoangphong]

Bước ngoặt ở Alaska?
Trần Thế Kỷ 
14 tháng 8, 2025

Hội Nghị Thượng Đỉnh Nga – Mỹ dự kiến sẽ diễn ra ngày 15 Tháng Tám ở Alaska đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của thế giới. (Hình minh họa: Alaskapublic.org)


Vài ngày trước thềm Thượng đỉnh Nga – Mỹ ở Alaska, Tổng Thống Donald Trump phát biểu rằng cả Moscow và Kyiv đều sẽ phải chấp nhận nhượng bộ lãnh thổ để chấm dứt cuộc chiến.

Tuyên bố này của ông Trump tức thì vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Ukraine và EU, vốn không chấp nhận bất kỳ sự nhượng bộ lãnh thổ nào của Ukraine cho Nga. Trước sự phản đối này, ông Trump đưa ra những lời xoa dịu: “Đây là một cuộc thăm dò. Có lẽ trong vòng hai phút đầu tiên, tôi sẽ biết liệu có đạt tiến triển hay không. Tôi sẽ bảo ông Putin rằng cần phải kết thúc xung đột.”

Những lời chữa cháy của ông Trump có lẽ không làm thỏa mãn đồng minh. Bởi cuộc chiến ở Ukraine đã kéo dài hơn ba năm rưỡi chứ đâu phải mới bắt đầu hôm qua để bây giờ mới tiến hành thăm dò.


Ba năm rưỡi là thời gian quá đủ để hiểu con người Putin, để có thể đánh giá sẽ đạt tiến triển hay không. Giờ có thêm hai phút thì cũng chẳng để làm gì. Chính ông Trump từng nói mình đã cạn kiên nhẫn với Putin nên buộc phải ra tối hậu thư với thời hạn 50 ngày, rồi tuột xuống còn mười ngày. Và bây giờ chẳng còn ai buồn nhớ cái tối hậu thư đó nữa.

Và ông Trump sẽ làm một việc thừa nếu gặp ông Putin ở Alaska chỉ để bảo kẻ hiếu chiến đó rằng cần kết thúc xung đột. Bởi nếu Putin thực lòng muốn xung đột chấm dứt thì ông ta đã chấp nhận ngừng bắn từ lâu rồi, chẳng cần ai bảo. Và ông Trump đâu phải là bố hay ông nội của Putin mà Putin phải nghe lời. Ông Zelensky hoàn toàn đúng khi cảnh báo rằng bất kỳ sự nhượng bộ nào đối với Nga đều sẽ không thuyết phục được Nga ngừng giao tranh. Thay vào đó, cần phải tăng áp lực lên Moscow. Thục tế là chính sức ép liên tục mà Phương Tây nhằm vào Nga trong thời gian qua đã buộc Putin phải tới Alaska để nói chuyện với ông Trump, người chỉ muốn mau mau thoát khỏi cuộc chiến.

Trước sự thiếu kiên định của Washington, quan chức đối ngoại của EU là bà Kaja Kallas cho rằng sự đoàn kết xuyên Đại Tây Dương, sự ủng hộ dành cho Ukraine và sức ép lên Moscow là cần thiết để chấm dứt xung đột và bảo đảm an ninh cho Âu Châu. Chắc chắn bà Kallas đã đúng khi phát biểu như vậy, bởi ai cũng tin rằng một khi Moscow đạt được mục tiêu lãnh thổ ở Ukraine thì hẳn sẽ còn lấn tới bằng cách xâm lược các quốc gia khác ở Âu Châu. Bọn tham lam bao giờ cũng thế, được đằng chân thì lân đằng đầu.

Phụ họa với Tổng Thống Trump, Ngoại Trưởng Marco Rubio cũng tuyên bố Thượng đỉnh với Nga ở Alaska không phải là một cuộc đàm phán mà là một cuộc thăm dò để đưa ra đánh giá. Và rằng ông Trump muốn gặp ông Putin trực tiếp để “nhìn và lắng nghe.” Ông Putin phủ nhận rằng cuộc gặp ở Alaska là một sự nhượng bộ cho Nga, dù trước đó theo cách nói của ông Trump và Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth, Ukraine sẽ phải chấp nhận một sự nhượng bộ lãnh thổ nào đó cho Nga để đổi lấy hòa bình. Phát ngôn viên của Bộ Ngoại Giao là bà Tammy Bruce cũng nói Washington không coi Thượng đỉnh với Nga là một cuộc đàm phán về Ukraine.

Vậy, vào thời điểm này, dựa vào những tuyên bố mới nhất của Tổng Thống Trump và Ngoại Trưởng Rubio, cuộc gặp giữa các ông Trump và Putin ở Alaska sẽ không phải là một cuộc đàm phán về Ukraine, mà chỉ là một cuộc thăm dò. Có thể tin chắc rằng mục đích ban đầu của hai ông Trump và Putin cho cuộc gặp ở Alaska là nhằm bàn về việc Ukraine nhượng bộ lãnh thổ cho Nga nếu muốn chấm dứt chiến tranh. Thế nhưng sự phản đối mạnh mẽ của Ukraine và EU về việc này đã buộc Washington phải dùng từ “thăm dò” thay cho từ “đàm phán.”

Dẫu Washington có gọi cuộc gặp Thượng đỉnh ở Alaska là “thăm dò” hay là gì đi nữa, thì đó vẫn cứ sẽ là một cuộc nói chuyện trực tiếp giữa hai ông Trump và Putin về Ukraine và sau lưng Ukraine. Và dù có nói gì đi nữa thì chắc chắn họ sẽ không thể đưa Ukraine vào thế phải ký kết một thỏa thuận hòa bình với những điều khoản thiệt thòi một khi Ukraine, với sự đồng hành của EU, cương quyết không chấp nhận.

Hội Nghị Thượng Đỉnh Nga – Mỹ  dự kiến sẽ diễn ra ngày 15 Tháng Tám ở Alaska đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của thế giới, dù không chờ đợi đó sẽ là bước ngoặt cho cuộc chiến ở Ukraine hay cho quan hệ song phương Nga – Mỹ. Rất có thể cuộc “thăm dò” của ông Trump lần này sẽ mở đầu cho nhiều cuộc “thăm dò” khác trong tương lai. Sẽ là tuyệt vời nếu những cuộc gọi là thăm dò đó mang lại một nền hòa bình công bằng cho Ukraine.

Còn nếu thăm dò chỉ để mà thăm dò thì chẳng ai cần.

[TranAnhDung]

Lời lẽ khoa trương đầy hoài nghi của Trump gợi nhớ đến chiến tranh Việt Nam
Tác giả: Max Hastings
Cù Tuấn, biên dịch
17-8-2025

Tóm tắt: Nỗ lực chật vật chấm dứt chiến tranh Ukraine giống hệt sự rút lui của Mỹ khi Việt Nam Cộng hòa bị ép đến mức phải khuất phục.


Tại Anchorage hôm thứ Sáu, tổng thống Mỹ đã phải đối mặt với sự thật của một câu ngạn ngữ cổ xưa của các siêu cường: Bắt nạt đồng minh dễ hơn là khuất phục kẻ thù. Kể từ tháng 1, Donald Trump đã đạt được thành công đáng kể trong việc khiến các quốc gia từng thân thiện phải khuất phục mà không bị trả đũa trước thuế quan và những lời lăng mạ của ông. Cho đến nay, họ vẫn thích hướng đi này hơn là leo thang thù địch – và thù địch chính là biểu hiện của thuế quan – với quốc gia hùng mạnh nhất thế giới.

Nước Mỹ đã bị ghét bỏ và sợ hãi rộng rãi, đặc biệt là ở châu Âu và Canada. Tuy nhiên, hầu hết các nhà lãnh đạo quốc gia vẫn tiếp tục hạ mình trước Trump, mặc dù Ngài Keir Starmer có thể đã hối hận về những phát biểu đầy nhiệt huyết của mình vào cuối tuần về hội nghị thượng đỉnh Alaska.

Tổng thống Nga, Vladimir Putin, lại là một trường hợp hoàn toàn khác. Ông ta đang theo đuổi một chương trình nghị sự dân tộc chủ nghĩa, đến mức ám ảnh. Ông ta không quan tâm đến việc thỏa hiệp về vấn đề Ukraine. Ông ta đang hướng đến chiến thắng. Ông ta tìm cách tái lập cái mà một số người gọi là phạm vi ảnh hưởng nhưng chúng ta nên thừa nhận là phạm vi cưỡng chế, trải dài từ Georgia qua Ukraine và Belarus, và sau đó là xa hơn nữa.

Ông ta tin chắc rằng mình có thể đạt được điều này bởi vì ông ta vẫn tiếp tục nhận được sự ủng hộ từ chính người dân của mình. Các lệnh trừng phạt còn nhiều kẽ hở và lực lượng vũ trang của ông ta đang dần dần đàn áp Ukraine. Châu Âu đang yếu kém – không có khả năng cung cấp vũ khí cho Volodymyr Zelensky nếu Mỹ rút lui. Putin tin rằng Trump sẽ cho ông ta những gì ông ta muốn.

Bằng chứng từ hội nghị thượng đỉnh hôm thứ Sáu, cho thấy ông ta đúng. Tổng thống Mỹ không quan tâm gì đến Zelensky và đất nước của ông ta mà chỉ tôn trọng chủ nhân Điện Kremlin. Ông ta ưa thích các nhà độc tài và bám víu vào hy vọng tách Nga ra khỏi Trung Quốc, quốc gia mà ông ta coi là đối thủ duy nhất đáng quan tâm đối với người Mỹ. Mặc dù điều này có vẻ khó hiểu đối với chúng ta, nhưng ông ta lại mong muốn xây dựng mối quan hệ với Putin hơn là duy trì tình bạn với châu Âu.

Một tiền lệ cho những nỗ lực vụng về và hoài nghi của Trump nhằm chấm dứt chiến tranh nằm ở những nỗ lực ngoại giao của Mỹ nhằm rút khỏi Việt Nam, nửa thế kỷ trước. Tổng thống Lyndon Johnson đã khởi xướng các cuộc đàm phán với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Paris vào năm 1968. Những cuộc đàm phán này không đi đến đâu, cũng giống như việc lãng phí cành ô liu cho Putin. Hà Nội chỉ quan tâm đến chiến thắng.

Trong khi đó, cũng giống như Zelensky bị loại khỏi các cuộc trò chuyện của Trump với người Nga, trong suốt các cuộc chiến tranh Đông Dương, không một người Nam Việt Nam nào được mời tham dự một cuộc họp chính sách quan trọng của Nhà Trắng, cũng như các cuộc đàm phán hòa bình tại Paris.

Trump lẽ ra không nên cố gắng đàm phán song phương với Putin vì ông ta quá thiếu kiềm chế lời nói để đàm phán một cách lý trí với một người lạnh lùng như Putin. Henry Kissinger, mặc dù thông minh hơn hẳn, đã liên tục phải chịu đựng những thất vọng khi trở thành phái viên Mỹ đối mặt với Bắc Việt Nam tại Paris. Chỉ đến tháng 10 năm 1972, vài tuần trước cuộc bầu cử tổng thống, nơi Richard Nixon đối đầu với ứng cử viên Đảng Dân chủ George McGovern, Kissinger cuối cùng mới đồng ý các điều khoản dự thảo với nhà ngoại giao cộng sản Lê Đức Thọ.

Khi trở về Washington, Kissinger sải bước vào Nhà Trắng, lòng tràn đầy phấn khích. Ông nói với cấp trên của mình trong băng ghi âm: “Thỏa thuận chúng ta đạt được, thưa Tổng thống. Tốt hơn rất nhiều so với bất cứ điều gì chúng ta mơ ước. Ý tôi là, nó chắc chắn, hoàn toàn, sẽ xóa sổ McGovern“.

Lời nhận xét đó chẳng giúp ích gì cho danh tiếng của Kissinger, bởi vì nó cho thấy rõ ràng rằng ông coi việc rút khỏi Việt Nam chủ yếu là một cuộc đảo chính chính trị đảng phái. Ông nói với Nixon rằng, mặc dù thỏa thuận có thể được coi là “hòa bình”, nhưng nó sẽ trao quyền cho Hà Nội chiếm miền Nam sau một khoảng thời gian hợp lý.

Mười tám tháng là đủ, Kissinger nói: “Nếu chúng ta giải quyết xong, chẳng hạn, vào tháng 10 này, đến tháng 1 năm 1974 thì sẽ chẳng ai quan tâm“. Nixon vui mừng đến nỗi trong bữa trưa, ông đã mời người môi giới việc rút lui này cùng chia sẻ một ly Lafite Rothschild 1957, loại rượu mà Tổng thống [Nixon] thường thưởng thức một mình, còn tất cả những người giúp việc chỉ được uống rượu vang đỏ California.

Một thỏa thuận cuối cùng đã được ký kết tại Paris vào tháng 1 năm 1973. Người Mỹ trở về nhà. Hai năm sau, tôi là một trong những nhân chứng bất hạnh chứng kiến quân đội Hà Nội tràn xuống phía Nam, tiến vào Sài Gòn.

Tất nhiên, Việt Nam là một cuộc chiến mà Mỹ đã trực tiếp tham gia và trả giá bằng máu, không giống như Ukraine, nơi họ chỉ trang bị vũ khí cho một quốc gia có chủ quyền, nghiêng về phương Tây để tự vệ. Tuy nhiên, điểm chung của hai cuộc xung đột này là đến năm 1973, quốc gia của Nixon đã tuyệt vọng muốn rời khỏi Đông Dương; và đến năm 2025, chỉ còn một thiểu số người Mỹ quan tâm đến Ukraine.

Trump vẫn chưa mượn câu nói năm 1938 của Neville Chamberlain về Tiệp Khắc – “một cuộc cãi vã ở một đất nước xa xôi giữa những con người mà chúng ta không biết gì” – nhưng phó tổng thống JD Vance của ông đã gần như hiểu được điều đó. Matthew Whitaker, đại sứ Mỹ tại NATO, nói với CNN tuần trước rằng “sẽ không có phần lãnh thổ lớn nào” của Ukraine được “trao” cho Nga “mà chưa được chiến đấu hoặc giành được trên chiến trường”. Nhận xét đó hẳn sẽ khiến tất cả những người ủng hộ tự do, tất cả những người phản đối việc cho phép sử dụng vũ lực để quyết định kết quả, phải rùng mình (*).

Việc ký kết hiệp định hòa bình Việt Nam của Nixon đã bị trì hoãn gần bốn tháng, chủ yếu là do sự phản đối của Tổng thống miền Nam Việt Nam Nguyễn Văn Thiệu. Nixon đã ép buộc Nguyễn Văn Thiệu phải chấp nhận tại một cuộc họp mà trong đó ông ta hét lên: “Không có viện trợ, các ông sẽ tiêu đời! Hiểu chưa?” Vâng, những người Việt Nam khốn khổ buộc phải hiểu. Cuộc trò chuyện khó chịu đó trong Phòng Bầu dục vẫn còn vang vọng trong thời đại ngày nay, phải không? Nếu không có viện trợ của Mỹ, Ukraine cũng tiêu đời. Kissinger đã trơ tráo nhận một nửa giải Nobel Hòa bình mà Lê Đức Thọ, người đối thoại với ông, đã đủ liêm chính để từ chối. Hôm nay, Trump đã công khai thể hiện tham vọng giành được vinh dự này, có lẽ là để đổi lấy một sự phản bội đê tiện tương tự, mặc dù Ukraine là một lý tưởng xứng đáng hơn nhiều so với Nam Việt Nam.

Hôm thứ Hai, Tổng thống Trump sẽ gặp gỡ với Zelensky và các nhà lãnh đạo châu Âu mà ông cũng đã triệu tập để đồng lõa về tương lai của Ukraine, rằng để ngăn chặn Nga cưỡng hiếp đất nước mình, ông phải từ bỏ miền Đông, từ bỏ hy vọng gia nhập NATO hoặc EU và ký một thỏa thuận không bao gồm bất kỳ bảo đảm an ninh đáng tin cậy nào. Putin quyết tâm điều khiển mọi hoạt động của một chính phủ bù nhìn tương lai ở Kyiv.

Vẫn chưa quá muộn để Donald Trump thay đổi hướng đi, và chúng ta nên bám víu vào hy vọng rằng ông ta sẽ làm như vậy. Phản ứng chính đáng, đúng mực của một chính khách đối với sự ngoan cố tàn bạo của Putin là Mỹ tăng cường cung cấp vũ khí cho Ukraine và leo thang các lệnh trừng phạt đối với Nga. Ngược lại, nếu tổng thống yêu cầu Zelensky từ chức, chúng ta sẽ có lý do để tuyệt vọng về việc ông ta sẽ không bao giờ hoàn thành vai trò truyền thống của các đời tổng thống Mỹ kế tiếp, với tư cách là những người tiên phong cho tự do và công lý của phương Tây.

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Trump tới London vào tháng tới dường như là một viễn cảnh ngày càng đáng lo ngại. Có tin đồn ác ý ở Washington rằng trên máy bay đến Anchorage, một Putin đắc thắng và những người ủng hộ ông ta đã ăn thịt gà Kyiv. Sẽ là một thảm kịch lịch sử nếu Trump cho thấy ông đã nỗ lực giúp đỡ Putin.

_________

(*) Ghi chú từ Tiếng Dân: Câu nói của Whitaker, đại sứ Mỹ tại NATO, có thể hiểu rằng, nếu Nga đã đánh và giành được đất của Ukraine, thì Nga có thể giữ phần lãnh thổ đó. Câu nói này làm cho mọi người phải rùng mình vì ông ta bật đèn xanh, cho phép các nước mạnh đánh và chiếm lãnh thổ của các nước láng giềng nhỏ hơn. Tương tự như Putin của Nga, Tập Cận Bình của Trung Quốc cũng có thể làm điều đó đối với Việt Nam, Lào, Campuchia… và các nước láng giềng nhỏ hơn.

[hoanghoa]

Chính sách ngoại giao kinh giựt của Donald Trump, và hậu quả
Đoàn Xuân Thu  
8 tháng 9, 2025

 
Ông Donald Trump có một năng khiếu đặc biệt: biến mọi chuyện đơn giản thành phức tạp, biến bạn thành thù, và biến kẻ thù thành… vĩ đại trở lại.(Hình minh họa: Facebook “Donald J. Trump”)

Công nhận ông Donald Trump có một năng khiếu đặc biệt: biến mọi chuyện đơn giản thành phức tạp, biến bạn thành thù, và nhất là biến kẻ thù thành… vĩ đại trở lại.

Trong khi ông vẫn gân cổ hô khẩu hiệu “Make America Great Again” thì thiên hạ rỉ tai nhau: “Ông Trump mới là người đang làm cho kẻ thù của Mỹ vĩ đại trở lại.” Mới đây, ông nổi cơn tam bành khi thấy Tập Cận Bình bày trò duyệt binh ở Bắc Kinh, tay bắt mặt mừng với Vladimir Putin và Kim Jong Un. Ba gương mặt cứng như bê-tông cốt thép ấy đứng trên khán đài vẫy tay, còn Trump thì ngồi ở Washington gõ Truth Social, gửi lời châm chọc: “Xin gửi lời chào trân trọng tới Putin và Kim, khi các ông đang âm mưu chống lại Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ.” Nghe cứ như ông đang viết thiệp chúc mừng sinh nhật vậy.

Ngoại giao kiểu “kinh giựt”


Nền ngoại giao của Trump từ ngày ông vào Tòa Bạch Ốc chẳng khác nào cái quán ăn vỉa hè: nấu ra món nào, ai ăn được thì ăn, ai không ăn được,… ráng chịu. Ông tự tin rằng chỉ cần một cái bắt tay, một buổi chụp hình với ông thì thiên hạ sẽ đổi thay. Kết quả ra sao? Putin vẫn ung dung đánh Ukraine, thậm chí còn thẳng tay bắn vào dân thường. Kim Jong Un thì không những chẳng bỏ được quả bom nào mà còn chất thêm mấy chục cái đầu đạn hạt nhân trong kho.

Cái gọi là “thành công ngoại giao” của Trump rốt cuộc chỉ là một tập album hình lưu niệm, để sau này ông đem ra khoe với cử tri rằng “tôi đã bắt tay với Kim, tôi đã cười với Putin.” Nhưng thế giới đâu phải cái sân golf của ông, nơi ông có thể phán một câu là mọi người gật đầu.

Trung Quốc: kẻ hưởng lợi số một

Trong khi Trump còn loay hoay đánh thuế lung tung, Bắc Kinh đã biến lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng Nhật thành một buổi trình diễn hoành tráng. Không chỉ khoe quân, khoe xe tăng, họ còn khoe luôn “bạn bè” là lũ độc tài quốc tế. Cái mà Trump gọi là “lễ hội nhảm nhí” lại chính là dịp để Trung Quốc chứng minh rằng họ có thể tập hợp đồng minh và vẽ ra một thế giới không cần Mỹ.

Điều cay đắng là những nước từng ngả về phía Washington như Việt Nam, Thổ Nhĩ Kỳ hay Ai Cập nay phải nheo mắt nhìn qua Bắc Kinh, bởi lẽ Trump đánh thuế họ thẳng tay. Mỹ vốn dĩ là người bạn lớn, giờ lại biến thành ông hàng xóm khó tính, hở chút là đòi phạt, đòi cấm.

Ấn Độ: người bạn có… lựa chọn

Cú ngã đau nhất của Trump lại chính là với Ấn Độ. Thủ tướng Modi từng là “bạn hiền” của Trump, được ông tâng bốc đủ điều. Vậy mà chỉ sau một cú đánh thuế 50% hàng nhập khẩu, tình còn đâu nữa là thù đấy thôi! Anh bảy cà ri (curry) Modi không buồn giấu nữa, ông sang ăn vịt Bắc Kinh với Tập xếnh xáng. Trong khi Modi ngồi limousine chuyện trò thân mật với con gấu Nga Putin.

Nếu Mỹ từng mất 30 năm công phu để giữ Ấn Độ tách khỏi Trung Quốc, thì Trump chỉ mất có… ba tháng để đẩy Ấn Độ ngã vào vòng tay của Trung Quốc. Người Ấn vốn tự ái, từng là thuộc địa của Anh nên cực kỳ nhạy cảm với chuyện bị bắt nạt. Ông Trump, đáng tiếc, lại chọn đúng phương pháp “bắt nạt” để ngoại giao. Thế là xong.


Nga, Trung, Triều: càng ngày càng gần

Thay vì chia rẽ kẻ thù, Trump lại góp công đẩy họ xích lại gần nhau. Tập Cận Bình, Putin, Kim Jong Un – ba cái tên mà bất kỳ tổng thống Mỹ nào cũng muốn chia để trị, nay lại ngồi cùng một bàn, ăn cùng một bữa tiệc duyệt binh. Thậm chí cả Ấn Độ cũng đang lăm le kéo ghế lại gần.

Chính sách ngoại giao “kinh giựt,” khiến Trump lên cơn sốt tự cắn lưỡi của chính mình. Hành động đó của Trump giống như việc dùng búa để sửa đồng hồ: càng sửa thì kim càng chạy loạn. Thế giới không cần một ông tổng thống thích bẻ cong thực tế bằng những dòng trạng thái mạng xã hội. Người ta cần sự kiên nhẫn, hiểu biết và ngoại giao bền bỉ, những thứ mà ông Trump coi là… lạc hậu.

Tướng Kevin Schneider nói thẳng: “Chúng tôi không nao núng.” Nghe thì hay, nhưng nhìn ra ngoài, đồng minh thì bất mãn, đối thủ thì đoàn kết, còn người Mỹ bình thường thì hoang mang. Hóa ra “không nao núng” chỉ là cách nói để an ủi nhau thôi! Trong lúc đó, Trump lại khoe khoang mấy vụ oanh kích ngoài khơi Venezuela, hay dọa đưa Vệ Binh Quốc Gia tới Chicago. Ông ta thích phô diễn sức mạnh trong nước để che đi sự bối rối ở ngoài nước. Nhưng thiên hạ đâu có ngu: họ nhìn thấy rõ Mỹ đang loay hoay, còn Trung Quốc thì từng bước lên sân khấu chính trị toàn cầu.

Vài điểm sáng lẻ loi

Công bằng mà nói, Trump cũng đạt được vài điều: ép NATO chi thêm tiền, thu thêm thuế quan, và ít nhất còn giữ cánh cửa đàm phán Ukraine hé mở. Nhưng so với toàn cảnh, những điểm sáng ấy chỉ như đốm lửa lạc lõng trong đêm tối. Trung Quốc vẫn là kẻ hưởng lợi lớn nhất, còn Mỹ thì dần đánh mất niềm tin của bạn bè truyền thống.

Hậu quả bày ra trước mắt: Trump càng gân cổ la hét “Make America Great Again” thì thế giới lại càng thấy Mỹ thất thường trong cơn kinh giựt nên khó tin. Không biết tới lúc nào ông Trump hạ sốt! Ngược lại, kẻ thù thì ngày càng tỏ ra đoàn kết và vững vàng. Đó chính là nghịch lý bi hài của nền ngoại giao kiểu “kinh giựt”: nổ to, hành động bất chợt, nhưng cuối cùng thì tự mình bắn vào chân mình.

Nếu lịch sử ghi lại một di sản ngoại giao của Trump, có lẽ sẽ được tóm gọn trong một câu châm biếm: “Thay vì làm nước Mỹ vĩ đại trở lại, ông đang làm cho kẻ thù của Mỹ vĩ đại trở lại.” Và đó mới chính là hậu quả nhãn tiền nền ngoại giao bức hiếp các nước một thời là đồng minh của Mỹ.

(Melbourne, 2025)

[hoangphong]

MAGA sẽ đi về đâu sau thời Trump?
Nhật Trần
15-11-2025

Trump có thể già, nhưng MAGA thì vẫn còn rất trẻ

Khi nhìn vào phong trào MAGA năm 2025, điều nguy hiểm nhất không phải là Trump. Trump là nhân vật dễ thấy nhất, nhưng bản thân ông chỉ là ngọn lửa bùng lên từ một đám than âm ỉ dưới lòng đất suốt nhiều thập kỷ.

Ngọn lửa đó rồi sẽ tắt — ông đã già, sức khỏe xuống dốc, và không ai có thể chạy mãi trong chính trị khi tuổi tác đè nặng như thế. Nhưng “MAGA” thì khác. MAGA không già đi theo Trump. MAGA được nuôi bằng sự giận dữ, nỗi sợ hãi và nhu cầu được tìm thấy một kẻ dẫn đường. Những thứ đó không chết theo một cá nhân; chúng sống rất lâu trong lòng xã hội.

Câu hỏi không còn là “khi Trump mất đi, MAGA sẽ biến mất?” Câu hỏi thật sự phải là: “Khi Trump không còn, ai sẽ kế thừa di sản của sự hỗn loạn mà ông để lại?”

Một phong trào dựa trên cảm xúc, thù hận và nỗi bất mãn thường không biến mất cùng người sáng lập. Nó sẽ tìm người tiếp theo — một người có thể hét to hơn, giận dữ hơn, cực đoan hơn, và biết cách khai thác những nỗi đau chưa bao giờ được giải quyết của nước Mỹ.

Có một sai lầm phổ biến: Nhiều người tin rằng MAGA chỉ là phản ứng nhất thời. Nhưng MAGA không nhất thời; MAGA là sản phẩm của sự tích tụ lâu dài.

Không có tầng lớp công nhân da trắng tuyệt vọng, sẽ không có MAGA.

Không có sự mất cân bằng giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn, MAGA không tồn tại.

Không có sự phân hóa chủng tộc sâu sắc, MAGA không có môi trường để sinh sôi.

Không có sự phân rã của truyền thông truyền thống, MAGA không thể lan rộng.

Nói đơn giản, MAGA là triệu chứng của một căn bệnh mãn tính trong xã hội Mỹ — một căn bệnh mà nước Mỹ chưa có ý định chữa trị.

Khi Trump rời sân khấu chính trị, phong trào MAGA sẽ lập tức tìm người kế nhiệm. Có thể là một chính trị gia trẻ hơn, sắc bén hơn, ít gánh nặng pháp lý hơn.

Có thể là một showman mới, nói năng bạo liệt hơn, sẵn sàng đốt cháy mọi chuẩn mực chính trị để gây tiếng vang.

MAGA không cần một nhà tư tưởng; MAGA cần một người biết đánh thức những phần đen tối nhất trong con người — những phần muốn trả thù, muốn chứng tỏ quyền lực của người da trắng, muốn quay về thời kỳ mà một nhóm người (da trắng) tin rằng chỉ có họ sở hữu nước Mỹ.

Tương lai của nước Mỹ vì vậy không được định hình bởi Trump, mà bởi thế hệ MAGA sẽ tiếp tục tồn tại sau Trump. Một nước Mỹ năm 2028 có thể chứng kiến sự phân rã sâu sắc hơn nữa.

Hai nước Mỹ sẽ cùng tồn tại: Một nước Mỹ tiến bộ, đa dạng, công nghệ cao, gắn kết với thế giới; và một nước Mỹ khác, sống trong nỗi hoài niệm về quá khứ, tin vào những câu chuyện thần thoại về “vực lại nước Mỹ”, từ chối tiến bộ khoa học và không muốn chia sẻ quyền lực với bất kỳ ai khác.

Nếu hai nước Mỹ này không tìm được ngôn ngữ chung, tương lai chính trị sẽ còn hỗn loạn hơn cả bốn năm của Trump. MAGA đã mở cửa cho những điều mà trước đây không ai dám chạm tới: Công khai chống bầu cử, công khai tấn công hệ thống tư pháp, công khai gọi báo chí là “kẻ thù”, công khai thách thức mọi quy tắc dân chủ mà thế giới văn minh xem là nền tảng.

Một khi cánh cửa địa ngục đã mở ra, chúng rất khó đóng lại. Một thế hệ chính trị gia mới đã nhìn thấy rằng sự bạo loạn không khiến họ bị trừng phạt, mà khiến họ thêm… nổi tiếng, được tài trợ nhiều tiền hơn, được tung hô vang dội hơn, được mời lên truyền hình.

Nếu khen thưởng cho người phá luật, bạn sẽ khuyến khích thêm nhiều người phá luật.

Tệ hơn nữa, MAGA đã gieo vào nước Mỹ một tư duy nguy hiểm: Nếu thua, hãy tố cáo gian lận; nếu thất bại, hãy đổ lỗi cho đối thủ; nếu pháp luật không đứng về phía bạn, hãy kết luận rằng hệ thống đầm lầy tham nhũng.

Đây là tư duy làm tan rã mọi nền dân chủ từ bên trong. Một nền dân chủ có thể sống sót khi thua một cuộc bầu cử. Nhưng nó không thể sống sót nếu người dân không còn tin vào sự minh bạch của bầu cử.

Một ngày nào đó Trump sẽ rời khỏi chính trường, nhưng MAGA vẫn còn ở đó — như một vết rạn nứt kéo dài từ trung tâm nước Mỹ ra đến mọi vùng ngoại ô, mọi quận nghèo, mọi cộng đồng cảm thấy mình bị bỏ rơi.

MAGA sẽ tiếp tục thu hút những người cảm thấy bất lực, giận dữ và thèm khát quyền lực. Và nếu nước Mỹ không đối diện thẳng với những nguyên nhân sâu xa — bất bình đẳng kinh tế, khủng hoảng bản sắc, sự đứt gãy của truyền thông, mất niềm tin vào thể chế — thì MAGA sẽ trở thành một phần cố định của nền chính trị Mỹ trong nhiều thập kỷ tới.

Tương lai nước Mỹ, vì vậy, phụ thuộc không phải vào việc Trump có còn làm Tổng thống hay không, mà phụ thuộc vào việc nước Mỹ có đủ can đảm để tự chữa lành căn bệnh này hay không. Nếu không, MAGA sẽ không chỉ sống lâu hơn Trump — nó sẽ trở thành … bóng ma ám nước Mỹ trong cả thế kỷ 21.

[dailien]

“Hãy công bố kết quả MRI đi!" và bịnh ái kỷ vĩ cuồng của Donald Trump!

Có những câu nói vang lên trong đời sống chính trị khiến người ta bật cười trước khi kịp giật mình suy nghĩ. Tuần rồi, người Mỹ đang chuẩn bị gà Tây cho ngày Lễ Tạ Ơn thì Donald Trump lại nổi cơn thịnh nộ, quay sang gọi Thống đốc Minnesota Tim Walz là “seriously retarded” – một câu xúc phạm nặng nề đến người khuyết tật, và cũng đủ để thấy cái tôi phình to như khí cầu của ông ta đang đụng trần. 

Nhưng Tim Walz không cần gào thét, không cần chửi bới, chỉ đáp nhẹ như gió thoảng: “Hãy công bố kết quả MRI đi!”. 
Một câu nói nghe tưởng đùa, nhưng lại là nhát dao bén lách vào đúng chỗ phồng to nhất trong bản ngã Donald Trump.
Vì Walz thừa biết: MRI không đo trí tuệ, không đánh giá sự tỉnh táo, càng không nói ai thông minh hay ngu dốt. 
Nhưng cũng chính vì MRI không làm được những điều đó, nên câu mỉa càng chĩa thẳng vào thói quen của Trump: mỗi khi bị phản đối, ông lập tức tưởng mình là nạn nhân của âm mưu, đổ tội cho tất cả thiên hạ, rồi tung ra một loạt lời lẽ vừa hung hăng vừa phi lý. Một nhà lãnh đạo tự tin, minh định, là người có khả năng giữ bình tĩnh trước phê phán. Còn một lãnh đạo mỗi khi nghe trái ý liền văng tục, chỉ trích, kêu gọi trả thù – thì lời kêu “Hãy công bố kết quả MRI đi!” quả là quá đúng lúc, đúng chỗ.

Bịnh ái kỷ vĩ cuồng của Donald Trump không còn là điều bí mật. Chính ông tự nâng mình lên ngang hàng vua chúa, tự cho mình quyền muốn làm gì thì làm, bất kể pháp luật, bất kể truyền thống dân chủ Mỹ. Khi được hỏi về quyền lực tổng thống, Trump từng tuyên bố: “Tổng thống có thể làm bất cứ điều gì.” Câu nói này không chỉ phản ánh sự hiểu biết sai lạc về Hiến pháp, mà còn cho thấy một tấm lòng không hề dành cho dân mà chỉ dành cho chính mình. Ông ta hành xử như thể Nhà Trắng là sòng bài riêng, ngân sách quốc gia là két sắt gia đình, còn nền dân chủ Mỹ chỉ là tấm thảm đỏ trải dưới chân ông bước đi.

Điều buồn nhất, và khó hiểu nhất, là vẫn còn một bộ phận người Việt ở Mỹ và hải ngoại phủ phục trước Donald Trump như thần thánh. Có người từng chạy trốn chế độ độc tài, nhưng nay lại tôn sùng một người coi thường pháp luật. Có người khóc khi nhắc biến cố 1975, nhưng lại nhiệt thành ủng hộ một nhân vật công khai chế giễu người tị nạn, đã từng nói thẳng rằng muốn hạn chế người Á châu vào Mỹ – tức là hạn chế chính con cháu họ. Có người từng tự xưng là bảo vệ dân chủ, nhưng lại chia sẻ clip do Trump tung ra, trong đó ông mạt sát truyền thông, đe dọa đối thủ, kích động bạo lực. Và khi Walz đáp trả bằng câu “Hãy công bố kết quả MRI đi!”, chính những người Việt cuồng Trump lại phẩn nộ, xem đó là xúc phạm “tổng thống của họ”. Họ quên mất một điều: MRI không xúc phạm ai, ngoại trừ những kẻ sợ ánh sáng.
Nhưng chính trị Mỹ không phải sàn diễn tấu hài. Hôm nay Trump nói người này “ngu”, mai ông gọi người kia “rác rưởi”, mốt lại dọa “ nhốt vào tù”. Năm 2025, khi nước Mỹ đang cần đoàn kết để chuẩn bị cho năm bầu cử cam go, thì Trump tiếp tục chọn cách chia rẽ: ông khoe rằng mình “diệt ma túy” bằng cách giết người trên biển không cần bằng chứng, nhưng cùng lúc lại ân xá cho những kẻ trung thành với ông. Óc công bằng của Trump, nếu có, nằm đâu đó trong những chiếc tweet ban đêm và những cơn điên cuồng trước đám đông. Trong bối cảnh như thế, câu nhắc “Hãy công bố kết quả MRI đi!” bỗng trở thành liều thuốc giải độc cho bầu không khí nhiễu loạn này – một lời nhắc rằng sự ổn định tâm trí không phải là chuyện đùa trong đời sống chính trị.

Bài học từ lịch sử cho thấy: một lãnh đạo có thần kinh bất ổn sẽ dẫn cả đất nước vào đau khổ. Chưa cần biết MRI có cho thấy gì trong não bộ ông Trump hay không; chỉ cần thấy từng hành vi, từng quyết định, từng lời nói của ông đã đủ khiến nhiều người lo sợ về sự ổn định tinh thần cần có nơi một người nắm quyền lực tối cao. Đặc biệt, việc ông ta nhạo báng một phóng viên khuyết tật trong chiến dịch tranh cử 2016 vẫn là vết nhơ không thể rửa. Một người không có lòng nhân ái, không biết kiềm chế, không tôn trọng kẻ yếu thế – thì có MRI hay không, cũng không thể sửa chữa sự thiếu hụt đạo đức đó.

Trong một nền chính trị nghiêm túc, phản ứng của Tim Walz xứng đáng được xem là bài học mẫu mực: không cần gào thét, không cần hạ thấp mình, chỉ cần một câu đủ để phơi bày sự lố bịch của đối phương. Và đó cũng là điều báo chí lương thiện cần làm: soi ánh sáng vào nơi bóng tối vẫn được những người cuồng tín cố che đậy. Một lãnh đạo mạnh không sợ minh bạch. Một lãnh đạo yếu mới sợ sự thật. Và một lãnh đạo bất ổn tinh thần thì càng tránh xa mọi cuộc kiểm tra.
Và cuối cùng, câu hỏi quan trọng nhất dành cho cử tri Mỹ – và cho những người Việt đang đặt niềm tin lầm chỗ – là: Tại sao một người tự nhận phục vụ dân, nhưng mỗi quyết định của ông chỉ có lợi cho túi tiền của ông và đồng bọn? Nếu MRI không thể trả lời câu hỏi đó, thì lá phiếu của mỗi người sẽ trả lời thay.

Hãy công bố kết quả MRI đi!
Hoặc ít nhất, hãy chứng minh rằng ông còn đủ bình tĩnh, đủ nhân tính, và đủ lương tri để lãnh đạo một quốc gia. Vì nước Mỹ không cần một vị “vua” mới. Nước Mỹ cần một tổng thống thực sự phục vụ dân – chứ không phải phục vụ chính mình.

Đoàn Xuân Thu.
Melbourne.