Chính phủ chi $700 tỷ, Ai được lợi? Ai bị thiệt?
Sunday, September 28, 2008
Washington - Trong ngày Thứ Hai, Hạ Viện hy vọng sẽ thông qua dự luật 700 tỷ giải cứu hệ thống tài chánh và ngân hàng nước Mỹ; Thượng Viện sẽ biểu quyết trong vòng 2 ngày sau. Tổng Thống Bush chắc chắn sẽ ký ban hành đạo luật. Hành Pháp và Quốc Hội Mỹ đã đi tới một thỏa thuận sau khi tưởng rằng sẽ bế tắc vì bị không khí chính trị mùa tranh cử cản trở.
Sáng nay, thị trường New York mở cửa hy vọng sẽ không bị xáo động vì tình hình bất trắc trộn lẫn lo âu và hy vọng trong suốt tuần qua. Nhưng sau khi Quốc Hội đồng ý cho chính phủ chi 250 tỷ Mỹ kim ngay lập tức, 100 tỷ trong thời gian sắp tới, còn 350 tỷ phải chờ đợi xét lại, thì những ai sẽ được lợi và ai bi thiệt thòi khi 700 tỷ đô la được đem dùng “làm việc từ thiện” cứu các nhà tư bản?
Giữa hai ứng cử viên tổng thống, không biết ai sẽ được coi là chiếm ưu thế sau quyết định chi tiêu này; vì cả hai vị đều ủng hộ đạo luật một cách dè dặt. Mỗi người, Nghị Sĩ John McCain và Nghị Sĩ Barack Obama đều có thể tuyên bố mình đã giúp thúc đẩy cho đạo luật thành hình. Tuy nhiên, khi kinh tế trong nước xuống thì công chúng thường có khuynh hướng bỏ rơi đảng đang cầm quyền; cuộc thảo luận gay gắt trong những ngày qua khiến các cử tri Mỹ nghiêng về phía đảng Dân Chủ hơn một chút.
Tổng Thống George W.Bush khó nhận công về phía ông trong việc ban hành đạo luật này, vì hai nhân vật chính trong Hành Pháp đóng vai chủ động thiết kế việc giải cứu hệ thống ngân hàng là ông Bộ Trưởng Tài Chánh Henry Paulson và ông Ben Bernanke, chủ tịch Hệ Thống Dự Trữ Liên Bang, tức Ngân Hàng Trung Ương Mỹ.
Người dân đóng thuế ở Mỹ sẽ phải chịu gánh nặng chi tiêu 700 tỷ đô la để cứu các ngân hàng, sẽ là những người chịu sự thiệt hại chung. Chính phủ sẽ phải vay nợ để có số tiền đó, và sẽ phải dùng công quỹ để trả tiền lại. Tổng số nợ của quốc gia đã được nâng lên trên 10 ngàn tỷ Mỹ kim.
Những người ủng hộ đạo luật nghĩ rằng dân Mỹ sẽ không mất hết 700 tỷ. Vì khi chính phủ mua lại những món nợ khó đòi của các ngân hàng thì không phải tất cả những món nợ đó đều không đòi được đồng nào. Nếu may mắn mà các con nợ mua nhà vẫn trả nợ thì có thể chỉ mất một nửa hay ít hơn. Năm 1989 dưới thời cựu Tổng Thống Bush, thân vụ tổng thống đương nhiệm, chính phủ Mỹ đã bỏ ra gần 400 tỷ để cứu các ngân hàng tiết kiệm (Savings and Loans) bằng cách mua các tài sản mất giá của những con nợ phá sản, thì sau đó mấy năm đã đem bán các tài sản đó thu lại được 124 tỷ.
Một điều khoản được quốc hội thêm vào trong dự luật có thể lấy lại tiền cho các người đóng thuế, là buộc các ngân hàng được trợ giúp phải cho chính phủ quyền mua các cổ phần của họ với giá rẻ. Nếu các ngân hàng này phát đạt, các cổ phần lên giá thì công quỹ sẽ có lời. Năm 1979 chính phủ Carter đã “làm việc thiện” đứng ra bảo đảm cho công ty xe hơi Chrysler đi vay 1.5 tỷ mỹ kim để tránh bị phá sản. Ðổi lại, công ty cho chính phủ quyền mua nhiều cổ phần với giá hạ. Sau hai năm, công ty Chrysler đã phát đạt, trả hết nợ, và giá cổ phần lên giúp cho công khố được lời to!
Nhưng trước mắt, các ngân hàng sẽ hưởng lợi ngay sau khi đạo luật được ký. Họ sẽ có tiền ngay để tiếp tục việc cho vay. Nhờ người tiêu thụ cũng như các xí nghiệp vay được tiền, kinh tế Mỹ sẽ phục hoạt. Các người mua nhà sẽ hưởng lãi suất thấp hơn, các sinh viên sẽ vay được tiền tiếp tục đi học, những người dùng thẻ tín dụng không phải trả lãi suất cắt cổ nữa. Những người để tiền tiết kiệm trong các ngân hàng mà không thuộc loại trương mục ký thác sẽ được lợi vì không lo mất tiền.
Những người lãnh đạo các ngân hàng được cứu trợ sẽ bị thiệt, vì dự luật ấn định những ngân hàng được cứu trợ từ 300 triệu trở lên nếu trả thù lao các vị quản đốc trên 500,000 đô la một năm sẽ bị đánh thuế nặng.
Những người đang lo nhà bị sai áp vì thiếu tiền trả sẽ được lợi vì các dân biểu đảng Dân Chủ sửa lại dự luật cho phép chính phủ mua những món nợ khó đòi thương thuyết với chủ nhà thay đổi số tiền trả hàng tháng để những con nợ sẵn lòng trả sẽ khỏi bị mất nhà. Rất tiếc, những ngôi nhà đã bị sai áp rồi thì không có hy vọng được cứu, những ngôi nhà mà giá trị thấp hơn món tiền nợ cũng không thể cứu được! Các dân biểu Dân Chủ đã chịu nhượng bộ không đòi dự luật cho phép các thẩm phán thay đổi các món nợ mua nhà, sau khi Nghị Sĩ Barack Obama khuyến cáo họ thỏa hiệp.
Theo dự luật sắp thông qua thì sau khi tiêu 350 tỷ Mỹ kim, chính phủ có thể chi thêm 350 tỷ nữa, trừ khi Quốc Hội làm nghị quyết bác bỏ. Tuy nhiên điều này khó thành sự thật vì vị tổng thống, ông Bush, hoặc một trong hai ứng cử viên, có thể phủ quyết; trong trường hợp đó Quốc Hội phải có 2 phần ba phản đối thì mới chống lại được ông tổng thống.