Ngân sách tưởng giảm $38 tỷ, chỉ cắt $352 triệu
Saturday, April 16, 2011 2:58:58 PM
WASHINGTON (WashingtonPost) - Thỏa hiệp ngân sách, được ca tụng là “lịch sử”, đạt được vào phút cuối đêm Thứ Sáu tuần trước, thực ra chỉ giảm chi tiêu của liên bang khoảng $352 triệu cho tài khóa năm 2011 này, chưa bằng 1% so với số tiền cắt giảm $38 tỷ do cả hai đảng khoe, theo tính toán của Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (CBO), một cơ quan độc lập thuộc Quốc Hội Mỹ.
Dù sự tính toán này có thể làm giảm sự phấn khởi về thỏa thuận trong giới lập pháp Cộng Hòa, đạo luật được lưỡng viện Quốc Hội Mỹ thông qua và Tổng Thống Barack Obama ký ban hành.
CBO cảnh cáo rằng thỏa thuận này có thể sẽ không bao giờ đưa đến mức độ cắt giảm chi tiêu ở mức được hứa hẹn. Các phân tích gia thấy rằng từ $13 tỉ đến $18 tỉ liên hệ đến số tiền chỉ có trên giấy tờ và ít có hy vọng sẽ được thật sự chi ra trong thập niên tới.
Sự kiện CBO đưa ra nhận định này cũng làm giảm đi điều gọi là “thành quả” của chủ tịch Hạ Viện, Dân Biểu John A. Boehner, Cộng Hòa-tiểu bang Ohio, trong việc thương thảo với Tòa Bạch Ốc và phía đảng Dân Chủ.
Ðến khi bỏ phiếu, có khoảng một phần tư số dân biểu Cộng Hòa tại Hạ Viện Mỹ bỏ phiếu chống. Trong số này có 28 trong số 87 tân dân biểu Cộng Hòa, những người được đưa vào Hạ Viện nhờ hứa hẹn sẽ có thay đổi.
Ðối với một số trong thành phần này, các chi tiết về cách “biến hóa” những con số trong ngân sách để đưa ra được một thỏa thuận để “ai cũng chấp nhận được” cho thấy Quốc Hội vẫn là nơi nhiều phức tạp, cho dù có sự hiện diện của họ ở bên trong.
“Ðó là lý do khiến tôi bỏ phiếu chống,” theo lời Dân Biểu Joe Walsh, thuộc tiểu bang Illinois, một trong số 28 tân dân biểu Cộng Hòa bày tỏ sự không đồng ý với đạo luật. “Ðây chỉ là cách mà hai đảng đã hành xử lâu nay. Và tôi không muốn là một phần của việc này.”
Ông Boehner bác bỏ ý kiến cho rằng các cắt giảm không lớn như được khoe trương. Thay vào đó, ông nói, ảnh hưởng của thỏa thuận có thể lớn hơn nhiều, một phần vì sẽ giảm mức chi tiêu căn bản cho các nhiệm kỳ Quốc Hội kế tiếp, và có thể tiết kiệm tới $315 tỉ trong hơn 10 năm.
“Có những người nói rằng thỏa thuận cắt giảm chi tiêu không thật, chỉ là trò biến hóa,” ông Boehner nói với các dân biểu trước khi bỏ phiếu.
“Tôi nghĩ đó là điều vô nghĩa lý. Cắt giảm là cắt giảm.”
Vấn đề ở đây, trong cách tính toán mù mờ của ngân sách liên bang, là không phải tất cả các ‘chi tiêu’ thật sự được chi ra.
Ðể hiểu được điều này, người ta phải biết rằng chính phủ không làm việc như một ngân hàng tiết kiệm. Các cơ quan chính phủ không có trương mục riêng của họ, được Quốc Hội đổ đầy ắp tiền mỗi năm.
Thay vào đó, Quốc Hội thường cho phép các bộ được quyền rút tiền từ một trương mục khổng lồ: Ðó là Quỹ Ðiều Hành của Bộ Tài Chánh, vốn liên tục nhận vào tiền thuế, tiền lệ phí và tiền mượn.
Các bộ sẽ không được lấy tiền ra khỏi trương mục này cho đến khi họ sẵn sàng để tiêu xài.
Và đó là lúc có sự mù mờ phức tạp.
Ðôi khi một cơ quan không sẵn sàng chi số tiền cho đến một năm hoặc lâu hơn nữa, sau khi Quốc Hội cho phép họ dùng tiền. Thí dụ, nếu một cơ quan mua món đồ nào đó như viết chì chẳng hạn, họ gọi cho nhà cung cấp, nhận được viết chì, viết chi phiếu trả tiền, thế là món tiền chi xong.
Nhưng nếu một cơ quan như Bộ Hải Quân mua hàng không mẫu hạm, thì vấn đề lại khác hẳn.
“Chi phiếu sau cùng sẽ không được ký trả cho đến khi hàng không mẫu hạm ra khơi chạy thử,” theo Scott Lilly, một chuyên gia về ngân sách tại viện nghiên cứu Center for American Progress. “Và thời gian đó thường kéo dài vào khoảng sáu năm.”
Ðạo luật vừa qua đã cắt bỏ một số tiền dự định sẽ xài nhưng chưa xài kịp, và đó là những phần giảm chi thật sự. Và cũng có những trường hợp một cơ quan hoàn thành một dự án mà không chi hết số tiền dự tính, hay Quốc Hội cho tiền cho một dự án nào đó mà không xài. Trước đây, các bộ thường đưa phần tiền có trên lý thuyết này vào ngân sách của năm tới, tạo ra một quỹ “dự phòng” khổng lồ có khi lên tới nhiều tỉ dollars.
Các chuyên gia ngân sách nói rằng nếu số tiền sẽ không bao giờ được xài tới thì không thể nào gọi là tiền cắt giảm chi tiêu.
Ông Brian Riedl ở cơ quan Heritage Foundation nói rằng “cũng giống như cha mẹ nói với con cái rằng ‘nếu con đi mua món đồ gì đó, cha mẹ sẽ trả tiền thẻ tín dụng cho con’. Nhưng đứa nhỏ không hề đi mua cái gì cả.”
Một phân tích của tờ Washington Post cho thấy, trong ngân sách dày 459 trang này có ít nhất 98 trường hợp Quốc Hội lấy lại số tiền không xài và gọi đây là “cắt giảm”. (V.Giang)