Cư An Tư Nguy

Hai tuần nay Huế mưa rả rích suốt ngày đêm, có lẽ kéo dài qua Tết Tân Mão (3-2). Ngoài trời gió khá rét khoảng 13-14 độ C. Chiều 17-1, để kỷ niệm Hiệp định Paris 1973, tuy trời mưa lạnh, tôi vẫn lăn xe biểu tình khoảng 1 giờ đồng hồ. Bị cảm lạnh, sỗ mũi nhiều. Vì thế, 5 ngày 18-22, tôi không biểu tình ngoài trời được, nhưng vẫn mang biểu ngữ đi lại trong hành lang Nhà Hưu dưỡng. Chiều Chúa nhật 23-1 vừa rồi, tận dụng lúc trời không mưa lớn, để hiệp thông và cổ vũ nhiều Đồng bào các nơi muốn biểu tình mà chưa tìm ra cách tiến hành vừa dễ làm, vừa gọn nhẹ, vừa rất tiết kiệm về tiền của và thời giờ (do chưa nghiên cứu kỹ phương cách biểu tình rất đơn giản mà tôi vừa hướng dẫn trong bài SỨC MẠNH LUÔN TẤT THẮNG CỦA BIỂU TÌNH ÔN HÒA BẤT BẠO ĐỘNG TOÀN DIỆN ngày 20-1-2011), tôi đẩy xe lăn ra sân, dù nhịn ăn từ sáng, vẫn đủ sức chạy qua lại giữa 2 cổng 69 Phan Đình Phùng và 6 Nguyễn Trường Tộ, từ 16 giờ đến 17 giờ 30, như một người điên. Trong nhóm CA làm nhiệm vụ khép chặt cổng sợ tên khùng này lọt ra đường, có CA chụp hình 3 Biểu ngữ trước ngực và lưng tôi, có CA ăn nói rất thô bỉ, có CA chế diễu tôi. Tôi lấy điện thoại ra chụp hình và thu âm, họ vẫn lo sợ lấy tay che mặt và núp vào cửa sắt, dù đã mang khẩu trang đề phòng Dân nhận diện. Tôi chưa biết lấy hình từ điện thoại ra. Vì thế, bản tin này chỉ kèm vài hình người khác núp lén chụp, từ những góc độ quen thuộc tương tự các ngày trước đó, chỉ vởi Biểu ngữ mới thôi.

Tôi giải thích cho một số khách và vài CA : Đa Nguyên là chắt lọc và nhận hưởng các Tinh Hoa mọi Nguồn Văn Hóa - Văn Minh của Nhân loại làm thành Kho Tàng Văn Hóa - Đạo Đức của Dân tộc, Tổ chức và Cá nhân mình. Bất cứ Dân tộc nào, Tổ chức nào không chấp nhận Đa Nguyên là tự Tàn Lụi, quay lưng lại với Văn Minh Thăng Tiến. Tổ chức nào khước từ Đa Nguyên là phản bội Dân tộc, chọn Ngu Xuẩn thay cho Khôn Ngoan, chọn Mù Tối thay cho Ánh Sáng, chọn Sai Lầm thay cho Đức Hạnh. Và vì thế, chọn Gian Ác thay cho Đạo Đức. Hậu quả đòi buộc là phải Bưng Bít để chôn lấp Tội Ác. Muốn Bít Lấp phải Độc Quyền Bịt Miệng, Đàn Áp và Thủ Tiêu. Kết cục, loại bỏ Đa Nguyên là Thủ Tiêu Văn Hóa, Thủ Tiêu Dân Tộc - Tổ Quốc.

Đa Nguyên là Nền Tảng của Đa Đảng. Đa Đảng phải có Đa Nguyên làm Căn Bản. Dân Chủ đích thật đòi phải có Đa Nguyên Đa Đảng. Đa Nguyên Đa Đảng là Dân Chủ, là Văn Hóa, là Văn Minh, là Đạo Đức, là Hòa Bình, là Thăng Hoa, là Thăng Tiến, là Ôn Định, là Vững Bền.

CHÚNG TÔI CHƯA BIỂU TÌNH NHƯNG CHÚNG TÔI ĐỒNG TÌNH & ỦNG HỘ

Có một Linh mục ở miền Nam, kêu gọi Giáo hữu và Đồng bào tham gia bằng cách giúp nhau sao chụp các tài liệu và hình ảnh tôi đơn độc biểu tình, phổ biến rộng rãi và dán nhiều nơi, bị bạo quyền mời ngăn cấm, Ngài trả lời :Chúng tôi chưa tổ chức biểu tình, nhưng chúng tôi đồng tình các lời kêu gọi và hành động một mình biểu tình của Lm NVL. Xin cảm ơn Cha nhiều. @@@

Nhà Chung TGP Huế - CN 23-1-2011
DÂN CHỦ ĐÒI PHẢI CÓ ĐA NGUYÊN ĐA ĐẢNG
ĐA NGUYÊN ĐA ĐẢNG LÀ DÂN CHỦ & ĐẠO ĐỨC & VĂN MINH
Lm TNLT Nguyễn Văn Lý - Huế 25-1-2011

Khi công an cùng đi biểu tình

Đỗ Đăng Liêu

Cuộc cách mạng chớp nhoáng

Ngày 17/12/2010, một thanh niên người Tunisia 26 tuổi, tên là Mohamed Bouazizi, châm dầu vào người tự thiêu. Đúng 4 tuần lễ sau đó, Tổng Thống Ben Ali, nhà độc tài nắm quyền tuyệt đối tại Tunisia trong suốt 23 năm liền, đã lên máy bay rời Tunisia đi tị nạn tại Saudi Arabia. Cả một chế độ độc tài toàn trị, tham nhũng, nổi tiếng là không chừa một khoảng trống nào cho đối lập, đã hoàn toàn sụp đổ trước sự ngỡ ngàng của cả thế giới.

Nhận định về sự sụp đổ mau chóng và bất ngờ của chế độ độc tài Ben Ali, các nhà phân tích chính trị cho rằng còn cần nhiều thời gian trước khi người ta có thể hiểu được chính xác những nguyên do thật sự của cuộc cách mạng tại Tunisia. Cuộc cách mạng tại Tunisia được gọi là Cách Mạng Hoa Nhài (The Jasmine Revolution) không phải vì những người đi biểu tình dùng hoa nhài làm biểu tượng như trong một số cuộc cách mạng khác đã diễn ra trước đây, mà vì hoa nhài là quốc hoa của nước Tunisia.

Bối cảnh

Là một nước nhỏ ở Bắc Phi, Tunisia có nhiều khác biệt với những quốc gia láng giềng như Algeria, Libya, Morocco và Egypt. Trong khi Tunisia được tiếng là có một số những ưu điểm so với các nước trong vùng, như có một nền giáo dục đào tạo tiên tiến, một nền kinh tế phát triển, thì dưới sự lãnh đạo của Tổng Thống Ben Ali, Tunisia cũng bị mang tiếng là một quốc gia có chế độ cai trị cực kỳ tham nhũng, gia đình trị, và tuyệt đối độc tài mạnh tay đàn áp mọi hình thức bất đồng hay đối lập.

Tuy kinh tế phát triển và lợi tức bình quân cao, nhưng lợi tức đó thực sự chỉ tập trung trong tay một thiểu số những người có quyền thế, nên đại đa số người dân Tunisia lại rất nghèo khó, đặc biệt là tỉ lệ thất nghiệp rất cao, nhất là ở thành phố Sidi Bouzid nơi anh Bouazizi sống. Tham nhũng đã trở thành một quốc nạn của Tunisia mà không thể nào ngăn chặn được, vì chính đại gia đình của Tổng Thống Ben Ali, nhất là gia đình bên vợ của ông ta, là những người tham nhũng nhất nước. Do đó, nạn tham nhũng hối lộ hoành hành khắp mọi địa phương cũng như trong các cấp chính quyền. Đặc biệt công an cảnh sát vừa là thành phần đựợc bao che vì có công bảo vệ chính quyền tham nhũng, lại vừa là lực lượng trực tiếp tiếp cận, hù doạ người dân, nên thường giàu có nhanh chóng. Hậu quả là đời sống người dân vô cùng khổ cực khó khăn. Tình trạng này dẫn tới những cuộc biểu tình ngày một lớn dần, để cuối cùng chấm dứt chế độ cai trị độc tài tại Tunisia.

Cuộc cách mạng Hoa Nhài tại Tunisia là một điển hình của đấu tranh bất bạo động, trong đó không nhất thiết phải có một lãnh tụ hay một lực lượng nào điều hướng cho cuộc đấu tranh. Điều này cũng dễ hiểu, vì dưới chế độ độc tài không khoan nhượng đối với bất cứ một sự bất đồng hay đối lập nào của chế độ Ben Ali. không có một lực lượng đối lập nào có cơ hội tồn tại hay phát triển được, để có khả năng điều hướng cuộc cách mạng. Nhưng không phải vì thế mà cuộc cách mạng không thể bộc phát được. Ngược lại, cuộc cách mạng đã bộc phát và thành công như thế giới đã chứng kiến.

Cái tát làm đổ một chế độ

Tuy sự căm phẫn tích tụ của quần chúng đối với chế độ độc tài của tổng thống Ben Ali là yếu tố tạo nên những cuộc biểu tình rộng khắp giật sập chế độ Ben Ali, nhưng chính sự tự thiêu của Anh Bouazizi đã là ngọn lửa khai hoả cho các cuộc biểu tình. Anh Bouazizi có một chiếc xe đẩy dùng để bán trái cây; đây là nguồn lợi tức duy nhất để nuôi đại gia đình Anh tại thành phố Sidi Bouzid. Chiếc xe trái cây của anh đã bị cảnh sát tịch thu nhiều lần khiến anh vô cùng khốn đốn. Những khiếu nại của anh không mang lại một kết quả nào. Không những thế anh còn bị chửi mắng, đánh đập. Nhưng cái tát vào mặt anh của một nữ nhân viên của chính phủ đã là giọt nước làm tràn ly. Quá phẫn uất, và tuyệt vọng, anh Bouazizi đã tưới dầu vào người để tự thiêu ngay trước Dinh Toàn Quyền.

Cách mạng bùng nổ

Hành động của anh Bouazizi đã là tiếng nói thay cho nhiều triệu người dân Tunisia bấy lâu nay mang nỗi uất hận trong lòng không có cơ hội bày tỏ. Cái chết của Bouazizi như có khả năng làm tan biến đi mọi sự sợ hãi của bao nhiêu triệu con người bị trấn áp từ mấy chục năm nay. Mỗi người dân cùng khổ của Tunisia giống như những thùng xăng chờ đợi một mồi lửa, và sự tự thiêu của Bouazizi chính là mồi lửa đó.

Thế là cả một phong trào phản kháng bùng lên như nước vỡ bờ. Mặc dầu Tổng Thống Ben Ali đã có những nhượng bộ như hứa hẹn cải tổ và ngay cả việc bãi nhiệm một vài bộ trưởng, nhưng những nhượng bộ cầm chừng, mang tính cách câu giờ đó không đáp ứng được quyết tâm đòi phải thay đổi triệt để của đại khối quần chúng đã thức tỉnh, cùng với ý chí đấu tranh quyết liệt của họ. Điều người dân Tunisia mong muốn bây giờ không còn là một vài cải cách vá víu, mà là chấm dứt toàn diện chế độ của Ben Ali. Và cuối cùng thì chế độ độc tài bị sụp đố và Ben Ali phải bỏ trốn ra nước ngoài.

Những bài học rút tiả

Qua cuộc cách mạng Hoa Nhài, người ta có thể rút tỉa và ghi nhận được một số điểm của đấu tranh bất bạo động như sau:

Việc dân chúng kéo xuống đường biểu tình đông đảo là một hành động tự phát, xuất phát từ sự căm phẫn chế độc độc tài vốn đã tích luỹ từ nhiều năm qua, chứ không do một đảng phải hay lực lượng nào lãnh đạo, kêu gọi và điều động. Điều này một lần nữa cho thấy, sự hiện hữu của một lực lượng chủ động điều hành không phải là yếu tố bắt buộc phải có để cách mạng thành công. Yếu tố tuyệt đối cần phải có chính là số đông đến từ ý thức và quyết tâm của người dân.

Như mọi cuộc đấu tranh đối đầu bất bạo động với một chế độ độc tài có những thành phần quyết tâm bảo vệ chế độ, cuộc đấu tranh tại Tunisia cũng có những cái giá phải trả. Đó là những đổ máu do sự dàn dựng và khiêu khích của công an để lấy cớ đàn áp, mà hậu quả đã khiến cho hàng chục người phải bị thiệt mạng.

Người dân Tunisia đã tận dụng kỹ thuật hiện đại, mà điển hình là điện thoại cầm tay, để thông tin và liên lạc; và sau đó đã khai dụng triệt để yếu tố số đông để tạo sức mạnh và gây áp lực. Đây là một đặc điểm quan trọng không chỉ trong cuộc cách mạng Hoa Nhài này, mà còn là đặc điểm dẫn đến thành công của hầu hết các cuộc đấu tranh bất bạo động khác.

Tương tự như các cuộc đấu tranh có đông đảo quần chúng tham gia ở những nơi khác, tư lệnh quân đội Tunisia đã không thi hành lệnh đàn áp bắn vào người biểu tình của Ben Ali. Đây là yếu tố then chốt đưa đến việc Ben Ali bỏ chạy.

Một hậu quả giống nhau của các cuộc đấu tranh mà quần chúng dành được thắng lợi là, cũng như những nhà độc tài một thời hét ra lửa khi còn nắm quyền lực trong tay, đến giờ phút cuối Ben Ali đã dẫn cả vợ con và đại gia đình bỏ trốn, bỏ mặc số phận của các đàn em, những cộng sự viên một thời đã sống chết vì ông ta. Một lần nữa, đây là bài học cho những người vẫn cúc cung bảo vệ cho các chế độ độc tài đi ngược lại lòng dân.

Giống như hình ảnh ông Yelsin đứng trên xe thiết giáp của quân đội Nga được phái đến để đàn áp biểu tình trong cuộc cách mạng tại Liên Xô 20 năm trước, hình ảnh cảnh sát sắc phục Tunisia sát cánh cùng những người biểu tình hô khẩu hiệu trong cuộc biểu tình phản đối ở thủ đô Tunis hôm 22 tháng 1, 2011 đã cho thấy, hai cột trụ quan trọng nhất để chống đỡ chế độ là cột trụ quận đội và cột trụ cảnh sát nếu chưa gãy đổ thì ít ra cũng đã bị lung lay tận gốc rễ. Sau khi thanh toán được hai cột trụ này để ngăn ngừa sự đàn áp đẫm máu, thì việc giật sập các cột trụ chống đỡ chế độ khác tương đối không còn khó khăn. Trong trường hợp Tunisia, cột trụ bị thanh toàn kế tiếp là cột trụ truyền thông. Cuối tuần qua lực lượng cách mạng đã bắt giữ chủ nhân và là người điều hành hệ thống truyền hình Hannibal, vốn là thân nhân của tổng thống bỏ trốn Ben Ali. Hệ thống truyền hình vừa kể vẫn tiếp tục theo lệnh của Ben Ali từ nước ngoài, cổ suý cho việc trở về của ông ta cũng như khích động bạo lực.

Và cũng như vô số vợ của những nhà độc tài trên thế giới, vợ của Ben Ali là Leila Trabelsi, đã thiết lập cả một hệ thống tham nhũng dựa trên gia đình trị, lôi kéo bà con họ hàng vào những vị trí béo bở nhất trong guồng máy nhà nước và vung tay tham nhũng. Bà Trabelsi đã được mệnh danh là bà Imelda Marcos của thế giới Ả Rập. Trong khi đào tẩu sang Saudi Arabia, bà Trabelsi đã mang theo khoảng 2 tấn vàng ròng lấy cắp từ ngân khố quốc gia.

Suốt 23 năm cầm quyền Tổng Thống Ben Ali và gia đình đã chuyển bao nhiêu tiền của ra ngoại quốc và cất giấu ở đâu thì khó có thể biết được. Nhưng ngay sau khi Ben Ali bỏ trốn sang Saudi Arabia, Hội Người Tunisia tại Thụy Sĩ đã lập tức gửi kiến nghị đến chính phủ nước Thụy Sĩ để yêu cầu phong toả những tài sản của gia đình Ben Ali. Vào ngày 19/1/2011, tức là chỉ 5 ngày sau khi Ben Ali bỏ trốn, bà Calmy Ray, Tổng Thống của Thụy Sĩ đã tuyên bố trên đài truyền hình TSR1 là Thụy Sĩ đã quyết định phong toả những trương mục ngân hàng và những tài sản của cựu Tổng Thống Ben Ali, của gia đình ông và của những người từng điều hành chế độ của ông. Đây không phải là lần đầu nước Thụy Sĩ phong toả ngân hàng của những nhà độc tài hết thời. Đây là một bài học thêm nữa cho những nhà độc tài trên thế giới nghĩ tới tương lai của họ.

Sau khi Tổng Thống Ben Ali bỏ trốn, cựu Thủ Tướng Tunisia là Mohamed Ghannouchi đã tự động đứng ra nhận trách nhiệm tạm thời điều hành việc nước. Tuy nhiên, Quốc Hội không đồng ý và đã quyết định là trách nhiệm này thuộc về Chủ Tịch Quốc Hội là ông Foued Mebazaa. Nhưng dân chúng Tunisia không đồng ý với cả hai quyết định nói trên bởi vì cả hai ông Foued Mebazaa và ông Ghannouchi trước đây đều là những tay chân thân cận Ben Ali. Dân chúng Tunisia đang tiếp tục xuống đường biểu tình để phản đối quyết định nói trên cũng như việc nội các chính phủ lâm thời vẫn còn bao gồm những thành phần của chế độ cũ. Người dân Tunisia nay muốn gạt bỏ hẳn mọi tàn tích của chế độ cũ.

Dân chúng cũng biểu tình đòi dẫn độ Ben Ali về nước để bị xử tội. Cựu Thủ Tướng Ghannouchi đã tuyên bố là sẽ yêu cầu các quốc gia Ả Rập dẫn độ gia đình Ben Ali.

Một điểm đặc biệt nữa là thái độ của rất nhiều công an viên sau khi chế độ Ben Ali sụp đổ. Rất nhiều công an viên đã thẳng thắn trình bày hoàn cảnh khó xử của họ dưới thời Ben Ali, bị bắt buộc phải làm theo lệnh của cấp trên. Một số các công an viên này đã đi biểu tình cùng dân chúng và lên tiếng kêu gọi các công an viên khác hãy hỗ trợ phong trào đòi dân chủ tại Tunisia.

Những gì xẩy ra tại Tunisia trong những ngày vừa qua đã trở thành niềm ước mong của người dân của một số quốc gia Ả Rập trong vùng. Kể từ ngày ông Ben Ali bỏ trốn đánh dấu sự thành công của cuộc cách mạng Hoa Nhài, thì đã có cả chục cuộc tự thiêu diễn ra tại Algeria, Egypt với hy vọng cách mạng diễn ra như ở Tunisia.

Rút tỉa bài học từ cuộc cách mạng Hoa Nhài, nhà phân tích chính trị Amr Hamzawy đã rút ra những bài học như sau:

Thứ nhất: Đừng bao giờ coi thường sức mạnh của người dân sống dưới các chế độ độc tài. Bất kể thời gian ngắn dài của chế độ cũng như mức độ kềm kẹp, người dân luôn có khả năng vùng dậy để lật đổ chế độ một cách bất ngờ.

Thứ hai: Từ những đòi hỏi căn bản như cơm áo, người dân sẽ nhanh chóng chuyển qua đòi hỏi tự do dân chủ.

Thứ ba: Các nhà độc tài thường không thấu hiểu những khổ đau của người dân, và chỉ vào những giờ phút cuối khi họ hiểu ra sức mạnh vùng dậy của người dân thì đã quá muộn.

Thứ tư: Các cuộc cách mạng lật đổ những chế độ độc tài có thể xẩy ra bất chợt và bùng lớn rất nhanh

Thứ năm: Các nhà độc tài thường dựa vào một số quốc gia khác. Họ nên nhớ rằng những quốc gia này sẽ là những người đầu tiên bỏ rơi họ.

Nhận định về sự sụp đổ bất ngờ và nhanh chóng của chế độ độc tài Ben Ali, Giáo Sư Mounir Khelifa tại Đại Học Tunis đã đưa ra nhận định là “những nhà độc tài là những người khổng lồ với đôi chân bằng đất sét!”

Kết luận

Ước mong của dân tộc Tunisia là cơm no áo ấm và dân chủ. Người dân đã tự động đứng lên để giành lại những quyền mà họ đáng phải có và chế độ độc tài đã bị lật đổ. Tuy vậy, chưa có gì bảo đảm là tự do dân chủ sẽ đến với đất nước này trong thời gian tới. Trong suốt 53 năm kể từ khi được độc lập, dưới triều đại của 2 tổng thống đầu tiên là Habib Bourguiba là Ben Ali, lần lượt nắm quyền 30 năm và 23 năm, nước Tunisia chưa thật sự có cấu trúc của một xã hội dân sự mà căn bản là đa nguyên với quyền lực được phân phối cho dân chúng. Chính Ben Ali đã lật đổ Bourgiba để nắm quyền tuy là qua một cuộc đảo chánh không đổ máu. Ngày nay Ben Ali ra đi nhưng cơ cấu lãnh đạo nhất nguyên vẫn còn đấy. Đây là lúc mà dân tộc Tunisia phải nắm lấy cơ hội quý báu để đưa đất nước họ đến một nền dân chủ thật sự và bền vững.

Đỗ Đăng Liêu

Trang mạng hàng đầu của Nga đã tiến hành một cuộc trưng cầu dân ý về vấn đề này, với tiêu đề “Goodbye Lenin.” Câu hỏi được đặt ra cho độc giả là: “Bạn có đồng ý với việc an táng Lenin không?” Trong vòng 3 ngày đầu tiên đã có hơn 70,000 người tham gia bỏ phiếu và 69% trong số họ muốn đem cái xác ướp 86 năm nằm chình ình trên Quảng Trường Ðỏ đi chôn.

Những năm gần đây, nhiều người đã đề cập tới việc chôn cất Lenin khi việc bảo quản ông trở thành một gánh nặng kinh tế. Hơn nữa, những tư liệu về quá khứ cộng sản lần lượt được phơi bày ra ánh sáng đã đem lại cho công chúng một cái nhìn chính xác hơn về những nhân vật được coi là huyền thoại một thời không chỉ của riêng nước Nga. Nhưng đây là lần đầu tiên, một cuộc trưng cần dân ý được tiến hành công khai cho mọi tầng lớp nhân dân. Ðặc biệt, người khởi xướng chính là cựu tổng thống, thủ tướng đương nhiệm Putin, một cựu đảng viên cộng sản, đại tá tình báo KGB dưới thời cộng sản.

Ðảng Nước Nga Thống Nhất mà Putin đứng đầu hiện là đảng cầm quyền và chiếm đa số trong Quốc Hội Nga (Duma) nên việc đảng này muốn an táng Lenin, sẽ dễ dàng được Quốc Hội thông qua và có thể trở thành hiện thực trong thời gian tới.

Thi hài Lenin trải qua ngót một thế kỷ bảo quản bằng kỹ thuật ướp xác không phải đã “bay đi ít nhiều” mà theo đánh giá của một số chuyên gia “chỉ còn 10%.” Con số này năm 2009, một nghị sĩ Quốc Hội Nga đã làm nhiều người giật mình khi công bố nó trong một cuộc họp Duma. Giờ đây, trên website chính thức của đảng Nước Nga Thống Nhất, người ta cũng đề cập tới chi tiết đó. Nghị sĩ Vladimir Medinski cho rằng 90% thi hài nhà lãnh đạo Cách Mạng Tháng Mười đã “thối rữa từ lâu rồi.”

Sau khi Liên Bang Cộng Hòa XHCN Xô Viết tan rã và nước Nga đi dần theo chiều hướng dân chủ, một trong những vấn đề tranh cãi chính là việc đánh giá quá khứ và vai trò của những lãnh đạo cộng sản. Dư luận xã hội bao giờ cũng chia rẽ trước những nhân vật này. Lần này cũng vậy, đảng Cộng Sản Nga đã “nhảy dựng” lên và cho rằng việc thăm dò ý kiến là một “sự phỉ báng.” Nhưng những con số có lý lẽ riêng của nó. Và kết quả trưng cầu là bằng chứng mới nhất cho thấy đa số dân Nga không còn hào hứng với cái xác trên Quảng Trường Ðỏ.

Năm ngoái, Tổng Thống Nga Medvedev đã “khai tử” cho Stalin bằng cách công khai tuyên bố: Stalin là tên giết người. Người ta đã cho kéo bỏ các tượng đài của Stalin trên khắp nước Nga, kể cả thành phố chôn rau cắt rốn của ông và đã không nhắc tới tên của ông trong lễ kỷ niệm chiến thắng Phát xít Ðức. Bước tiếp theo, nhiều tài liệu được đưa ra công luận như những chứng cớ không thể chối cãi về tội diệt chủng của Stalin, trong đó có 22 ngàn sĩ quan Ba Lan trong vụ thảm sát Katyn.

Giờ đây, qua kết quả trưng cầu, nhân dân Nga muốn chôn vùi Lenin - vĩnh viễn - theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Nước Nga muốn đoạn tuyệt với quá khứ cộng sản trên thực tế cũng như trong ý thức.

Nhưng dù lăng Lenin bị xóa bỏ trong nay mai đi nữa, thì người ta vẫn có thể chiêm ngưỡng một bản sao của nó nằm tại Quảng Trường Ba Ðình. Bản sao được xây dựng từ năm 1973 và khánh thành năm 1975 theo thiết kế, giúp đỡ kỹ thuật, thi công cũng như bảo quản của Nga. Lăng được xây dựng ngoài ý muốn của “chính chủ,” vì theo di chúc, Hồ Chí Minh mong muốn được hỏa táng và rải tro ở ba miền đất nước.

Cho tới nay, một cách chính thức, ở Việt Nam chưa có ai dám đặt vấn đề đem chôn hay hỏa táng thi hài, dù có thể, điều đó có trong ý nghĩ của không ít người.

Tốn kém rõ ràng ai cũng nhìn thấy, trong khi dân thiếu điện để dùng, phải chịu cảnh cắt điện luân phiên ngay giữa mùa Hè nóng nực nhưng điện dùng cho lăng bằng cả một thị trấn, chưa kể tới một Bộ Tư Lệnh lăng với trang bị tận răng và những chi phí cho vấn đề kỹ thuật bảo quản xác ướp.

Nhà sử học Hà Văn Thịnh, người khá thẳng thắn khi trả lời nhiều nhiều câu hỏi phỏng vấn của Ðàn Chim Việt liên quan tới cuộc đời và sự nghiệp của Hồ Chí Minh nhưng đã thoáng phân vân trước câu hỏi nên duy trì hay phá bỏ lăng. Ông nói:

“...Tôi cũng biết ông Lê Duẩn đã sửa di chúc như thế nào. Nhưng chúng ta đã sai rồi, bây giờ lại làm sai thêm một lần nữa thì...

Ðúng là khó nói quá, thưa chị. Giờ lại đưa ra khỏi lăng thì cũng không được. Ðể lại thì nhiều ý kiến lại cho rằng tiếp tục cái sai. Rất khó, thưa chị...”

Câu hỏi như vậy, với nhiều bạn đọc hải ngoại có thể có ngay câu trả lời rõ ràng nhưng với người trong nước, sẽ là quá sớm. Sớm vì lăng Lenin vẫn còn đó, giữa một nước Nga không còn do đảng cộng sản cầm quyền. Sớm vì Hồ Chí Minh vẫn là thần tượng dù với nhiều người, bức tượng thần đó cũng sứt mẻ ít nhiều qua một số thông tin mà thời đại Internet đem lại.

Mặt khác, khi thể chế cộng sản còn tồn tại thì không thể có chuyện giải tán lăng, nên câu hỏi đặt ra lúc này cũng chỉ là hỏi chơi mà thôi. Người ta cần một cái áo khoác mị dân để khoác lên cơ thể đang lở lói vì tham nhũng, xuống cấp về đạo đức, phản động về tư tưởng; để giữ quyền, tiền và ghế.

Và dù một ngày đẹp trời nào đó, chế độ cộng sản tiêu vong ở Việt Nam thì những tư tưởng đạo đức hay di sản Hồ Chí Minh mà nhà cầm quyền đã cố công nhồi nhét vào đầu dân chúng trong nhiều thập niên qua sẽ không dễ dàng một sớm một chiều có thể thay đổi.

Dù sao đi nữa, việc nước Nga có thể đem Lenin đi chôn hay hỏa táng một ngày gần đây cũng là một tín hiệu tốt lành cho dân Việt và giải phóng tư tưởng phần nào cho những cái đầu bảo thủ nhất trong việc duy trì lăng Hồ Chí Minh trên quảng trường Ba Ðình.

Tất cả những ai trên thế giới (ta lẫn Tây) nếu quan tâm đến sự kiện người Việt biểu tình chống Trung Quốc chiếm đoạt quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa mấy năm gần đây đều biết đến blogger Điếu Cày, tức nhà báo tự do Hoàng Hải- Người tù nổi tiếng Nguyễn Văn Hải.

Điếu Cày nổi tiếng không phải vì đã tham gia vào những đợt biểu tình vào cuối năm 2007 đầu năm 2008, lúc đó có quá nhiều người tham gia biểu tình, trong đó chủ yếu là lớp sinh viên trẻ, tôi cũng tham gia biểu tình, đặc biệt có cụ nhạc sĩ (cách mạng, cựu đảng viên đảng CSVN) Tô Hải hơn 80 tuổi cũng xuống đường đi “biểu lộ lòng yêu nước” (lời cụ Tô Hải);

Điếu Cày nổi tiếng không phải vì anh là người chủ trương dùng internet đả phá bưng bít thông tin, dùng internet làm phương tiện bảo vệ sự thật, công lý cho những người bị oan ức;

Điếu Cày nổi tiếng không phải vì anh là thành viên của Câu Lạc Bộ Nhà Báo Tự Do (ngoài luồng), là tiếng nói của những người không có tiếng nói, là nơi phơi bày những sự thật trần trụi ở Việt Nam đang được người ta cố gắng che đậy bằng lớp son phấn mỹ miều “định hướng”, không chịu sự lãnh đạo của đảng cộng sản Việt Nam và Chính phủ Việt Nam. Anh chuyên nghiệp về nhiếp ảnh và camera hơn là một “phù thủy biến hóa ngôn từ”. Toàn bộ những bài viết của anh trên mạng chỉ là loạt bài tường thuật về việc anh kiện Công an phường Bến Thành (quận 1, Sài Gòn) ra tòa, kiện báo Công an TPHCM viết sai sự thật về vụ kiện của anh, việc anh đi biểu tình bị “an ninh còn đảng, còn mình” bắt giữ trái phép, bóp cổ và vu cho tàng trữ ma túy, những bài viết về việc bản thân anh liên tục bị Công an TPHCM (đủ loại) đến tận nhà hành hung, bắt giữ trái pháp luật;

Điếu Cày nổi tiếng vì một bản án nhà cầm quyền Việt Nam áp đặt lên bản thân anh và gia đình anh với tội danh “trốn thuế” mà cả thế giới văn minh đều biết là “ngớ ngẩn” và đó là bản án bịt miệng những tiếng nói đòi quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí.

Điếu Cày nổi tiếng vì là một “tội phạm kinh tế” loại tép riu (như bản án khẳng định) nhưng “được” nhà cầm quyền Việt Nam “ưu tiên” “bảo vệ kín” như một tên- khủng- bố- nguy- hiểm- tầm- cỡ- quốc- tế, cách ly ngay cả con gái ruột cũng không được vào phòng xử án nhìn mặt bố, bạn bè thân hữu, bà con láng giềng không ai được tham dự phiên tòa xem “ông Hải và bà Tân trốn thuế” như thế nào. Con gái út của anh ba năm nay cháu không được nhìn thấy bố mình;

Điếu Cày nổi tiếng vì là một “tội phạm kinh tế” loại tép riu nhưng được “ưu tiên” cấm người nhà thăm gặp hơn 1 năm trời, kể cả sau khi đã xét xử xong và bản án đã có hiệu lực; trong khi những người bị giam khác thì thăm nuôi, gặp gỡ thoải mái. Khi được cho thăm gặp thì không được nhận quà của gia đình như: sách vở, giấy bút để học tập dù những thứ này được luật pháp Việt Nam quy định cho phép mang vào và được viết to đùng trên bảng nội quy trại giam;

Điếu Cày nổi tiếng vì là một “tội phạm kinh tế” loại tép riu, theo quy định thì không phải đưa về giam ở cái xứ “muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lội như bánh canh” tận Cái Tàu (nơi này dành cho khu vực miền tây Nam bộ, trong khi anh là người Sài Gòn), để được nghe cán bộ trại thông báo rằng có lệnh trên tịch thu không cho anh ngủ mùng, lý do là “án ngắn”. Một thứ lệnh miệng thể hiện sự hằn học đê hèn của kẻ có quyền.

Điếu Cày nổi tiếng vì là một “tội phạm kinh tế” loại tép riu, sau khi hết án lại tiếp tục bị giam tội “Tuyên truyền chống nhà nước XHCN Việt Nam”. Hóa ra hai năm rưỡi bị giam trong trại giam của “nhà nước ta”, ông Điếu Cày đã kịp thời làm thêm một việc khác là “Tuyên truyền chống nhà nước XHCN Việt Nam” (Điều 88 Bộ Luật Hình Sự), đối tượng được nghe “tuyên truyền” hẳn là cán bộ, giám thị trại giam, vì theo lời người nhà thì Điếu Cày bị biệt giam không tiếp xúc với bất cứ can phạm nào khác. Tháng 10 năm 2010, cháu Nguyễn Thị Thanh Hương, con gái lớn của anh đang sống và làm việc ở Canada, tưởng rằng bố cháu sắp được về nên cháu đã tích cóp mua sắm cho bố quần áo, giày dép, chăn màn… nhờ người quen gởi về Việt Nam. Nhưng cháu đã sốc và thất vọng khi biết tin bố cháu lại tiếp tục bị giam vì một tội danh mới.

Điếu Cày tiếp tục nổi tiếng vì bỗng dưng tại anh mà nơi ở của người khác (nhà chị Dương Thị Tân- vợ cũ và tôi) chẳng liên quan gì đến Điếu Cày bị nhà cầm quyền Việt Nam lạm dụng quyền lực khám xét trái pháp luật và chiếm đoạt tài sản cá nhân trái pháp luật. Sau lần anh bị bắt tội trốn thuế 2 nơi này đã bị “người nhà nước” lục soát từng centimet, nay lại bị đào xới thêm lần nữa lý do “khám xét nơi ở của Nguyễn Văn Hải”. Đáng lẽ, người ta phải đến khám xét ở trại giam là “nơi ở của ông Nguyễn Văn Hải” suốt hai năm rưỡi qua.

Điếu Cày nổi tiếng vì người nhà “bỗng dưng được thông báo” rằng “lệnh trên” cấm không cho gởi quà thăm nuôi với lý do “sợ bị đầu độc”. Ai cũng biết kẻ thù ghét cần đầu độc Điếu Cày, kẻ cần thấy Điếu Cày “mãi mãi bị bịt mồm” hẳn không phải là người vợ cũ và đứa con trai đã lăn lội “trên từng cây số” suốt hai năm rưỡi khắp các trại giam để thăm nuôi Điếu Cày thời gian qua.

Ngày 19/1/2011, chị Dương Thị Tân và cháu Nguyễn Trí Dũng lại đến Cơ quan ANĐT Công an TPHCM gởi quà thăm nuôi (theo quy định pháp luật) nhưng vẫn không được gởi.

Tết Tân Mão này, dù phạm bất cứ tội gì, trong khi ai ai cũng được nhận chút quà mang hơi ấm gia đình, thì người tù nổi tiếng Điếu Cày hoàn toàn không được nhận chút gì dù quà chỉ là thịt khô, ruốc khô và một ít trái cây Việt Nam thông thường. Lý do cán bộ trại giam nói với chị Tân là: “Cấp trên ra lệnh không nhận vì sợ bị đầu độc”. Người nhà Điếu Cày đầu độc Điếu Cày? Chuyện khôi hài chỉ có nhà cầm quyền Việt Nam mới có thể nghĩ ra.

Điếu Cày lại tiếp tục nổi tiếng vì tất cả những người đã từng bị bắt, bị truy tố theo Điều 88 Bộ Luật Hình Sự như ông Lê Công Định, ông Trần Huỳnh Duy Thức… gần đây nhất là ông Cù Huy Hà Vũ, thì đều được “nhà nước ta” cho gặp thân nhân và nhận quà thăm nuôi, nhưng với Điếu Cày thì không. Ai cũng biết là Điếu Cày đến cái tờ kiểm điểm, cái đơn xin ân xá anh cũng nhất định không viết, đừng nói gì đến việc “nhận tội” để show lên báo, đài. Có lẽ đó là lý do làm cho người nhà Điếu Cày hiện nay “không biết bị giam cầm ở đâu từ khi hết hạn tù ngày 20.10.2010”, “không được thăm nuôi, không được biết thông tin gì về ông Hải”. Chị Dương Thị Tân (vợ cũ anh Điếu Cày) cho biết chị và con trai Nguyễn Trí Dũng kể từ ngày anh Điếu Cày bị khởi tố tạm giam theo tội mới, cứ một tháng 2 lần, đến tết này là đúng 6 lần hai mẹ con mang thức ăn đến thăm nuôi rồi phải mang về, vì đều bị cán bộ Cơ quan ANĐT Công an TPHCM từ chối không cho gởi quà. Nếu tính cả thời gian án cũ, thì từ tháng 8 năm 2010 đến nay gia đình không gởi quà được cho Điếu Cày.

Tước đoạt cái Tết của công dân, kể cả đó chỉ là một cái Tết ngục tù trơ trọi và thiếu thốn bằng một lý do “trời ơi đất hỡi” là chuyện chỉ có ở đất Việt Nam “độc lập – tự do – hạnh phúc” này.

http://suthatcongly.multiply.com/journal/item/210/210

Biểu tình tại Ai Cập chưa đến mức vượt ra ngoài kiểm soát nhưng đang gây ra thách thức thực sự đối với chế độ Tổng thống Mubarak. Nếu kịch bản Tunisia tái diễn tại đây sẽ gây ra những tác động lớn cho cả khu vực.
Chính trị Ai Cập nóng nhất trong 30 năm
Các cuộc biểu tình đòi Tổng thống Hosni Mubarak từ chức đang tiếp diễn khắp Ai Cập và đây là làn sóng nổi dậy dữ dội nhất ở nước này kể từ năm 1977. Có khoảng 1.000 người biểu tình bị bắt vì cảnh sát tuyên bố hoạt động của họ là bất hợp pháp. Người tuần hành không chịu nhượng bộ nhưng với sự gắt gao của lực lượng an ninh, họ gặp khó khăn trong việc tập hợp lực lượng.

Biểu tình kèm theo đụng độ vẫn xảy ra tại một số thành phố, đặc biệt là ở Suez. Tuy nhiên nhìn chung cuộc sống thường nhật tại phần lớn Ai Cập vẫn diễn ra bình thường. Đa phần người dân bận rộn với cuộc mưu sinh không tham gia biểu tình. Có sự bất mãn ngày càng lan rộng với chính phủ, nhưng mới chỉ có vài nghìn người hiện thực hoá sự tức giận đó bằng cách xuống đường.

Một đặc điểm nữa của biểu tình tại Ai Cập là dù xuất hiện ở nhiều nơi, đây vẫn là hoạt động không có lãnh đạo trung tâm. Chủ yếu người tuần hành được tập trung thông qua các lời kêu gọi trên những trang xã hội như Facebook và Twitter, chứ không phải sau những cuộc tập hợp của các nhà chính trị.

Trong khi đó, phong trào Hồi giáo có ảnh hưởng nhất Ai Cập và đang bị cấm hoạt động là Muslim Brotherhood chưa có động thái nhập cuộc để ủng hộ người biểu tình. Đây có thể được coi là lợi thế đối với chính phủ, vì họ là phong trào chính trị có khả năng tập hợp lực lượng đủ lớn để làm cách mạng theo kiểu Tunisia.

Chính phủ Ai Cập ban đầu đối phó với biểu tình theo kiểu truyền thống khi chỉ coi đây là mối đe doạ về an ninh. Nhưng tới cuối tuần này, hàng loạt cuộc họp khẩn diễn ra. Tiếp theo đó là những cách đối phó ở tầm vĩ mô về kinh tế và chính trị, như tăng lương, tạo thêm công ăn việc làm và những biện pháp khác xoa dịu những bất mãn về kinh tế trong người dân. Đặc biệt, sáng nay Tổng thống Hosni Mubarak tuyên bố giải tán chính phủ đồng thời hứa hẹn cải cách chính trị.

Ảnh hưởng của tình hình Ai Cập
Nếu cuộc biểu tình rầm rộ của người Ai Cập biến thành một cuộc cách mạng, thì tác động của sự kiện này đối với thế giới Ảrập cũng như chính sách của phương Tây tại Trung Đông sẽ thực sự lớn. Đây là quốc gia đông dân nhất thế giới Ảrập nên đóng vai trò chủ chốt trong các chính sách chung của những nước này.

So với đất nước Tunisia nhỏ bé về diện tích, Ai Cập có vị thế hoàn toàn khác. Không chỉ thế giới Ảrập, mà cả phương Tây, Israel và Iran cũng có mối quan tâm đặc biệt đến tình hình nước này. Trên hết, Ai Cập có chế độ nổi tiếng về khả năng kiểm soát chính trị, nên việc sụp đổ là điều chưa từng được tính đến.

Theo giới phân tích, nền tảng vững khiến Ai Cập dù đang lâm vào bất ổn với làn sóng biểu tình bạo loạn khắp cả nước, những cấu trúc kinh tế và chính trị cơ bản của nước này sẽ vấn tồn tại, ngay cả khi có hay không Tổng thống Hosni Mubarak, người đã cầm quyền suốt 3 thập kỷ qua.

Nếu chế độ Mubarak sụp đổ, sự kiện này sẽ ảnh hưởng đến tất cả những quốc gia và vấn đề chính trong khu vực. Đối với các nước Ả rập có truyền thống lãnh đạo cầm quyền dài, thì sự ra đi của ông Mubarak sẽ "dữ dội" hơn nhiều so với sự sụp đổ của chế độ Ben Ali tại Tunisia. Còn đối với những người biểu tình thì đây sẽ là cú hích lớn, khuyến khích thêm quan điểm rằng khu vực đang bước vào kỷ nguyên "quyền lực nhân dân" và hiệu ứng domino tại Trung Đông có thể xảy ra.

Tiến trình hoà bình Trung Đông cũng sẽ chịu tác động dữ dội vì kịch bản sụp đổ, do Ai Cập là nước Ảrập đầu tiên ký hiệp ước hoà bình với Israel. Phương Tây cũng sẽ lâm vào tình huống khó xử và lo ngại tình trạng mất ổn định tại Trung Đông cũng như sự trỗi dậy của chủ nghĩa cực đoan. Trong khi đó nền kinh tế cũng chịu ảnh hưởng trên quy mô khu vực và thậm chí toàn cầu nếu giá dầu tăng cao.

Nhân tố quyết định
Tuy nhiên, đến nay số phận của Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak vẫn chỉ là giả thiết, vì ông vẫn tại vị bất chấp làn sóng biểu tình lan rộng. Trong bối cảnh đó, vũ khí chủ chốt của ông trong việc đối phó với nổi dậy chính là quân đội và lực lượng an ninh. Đây là những nhân tố quyết định việc chế độ Mubarak có tiếp tục tồn tại hay không tại Ai Cập.

Hai nhân tố quyết định này cũng không hoàn toàn giống nhau. Quân đội Ai Cập nhìn chung được người dân nước này tôn trọng và đặc biệt được nhớ đến với hai cuộc chiến với Israel năm 1967 và 1973. Hiện quân đội nước này có khoảng 340.000 người, do tướng thân Mỹ Mohammad Tantawi chỉ huy.

Còn lực lượng cảnh sát chống bạo động Amn al-Markazi thuộc Bộ Nội vụ thì có nhiều "duyên nợ" với người biểu tình vì họ trực tiếp đối mặt trong các sự kiện trước đây. Theo BBC, lực lượng này có khoảng 330.000 người và chủ yếu được trả lương thấp. Chính họ đã từng nổi dậy vì lương thấp những năm đầu khi Tổng thống Mubarak mới lên cầm quyền và bị đặt dưới sự kiểm soát của quân đội.

Ông Mubarak lệnh cho quân đội triển khai trên đường phố Cairo đêm qua với mục đích hỗ trợ cho cảnh sát chống bạo động đang bị người biểu tình áp đảo về số lượng. Nhưng nhiều người biểu tình lại hy vọng quân đội sẽ đứng về phía họ hoặc hành động kiềm chế hơn so với cảnh sát vốn rất mạnh tay. Do đó những đoàn xe quân sự đã nhận được sự chào đón của người dân.

Cho đến nay, Tổng thống Mubarak vẫn nhận được sự ủng hộ của các lực lượng vũ trang gồm cả quân đội và cảnh sát, đồng nghĩa với việc ông vẫn nắm quyền lãnh đạo đất nước. Nhưng diễn biến hiện nay là thách thức lớn nhất đối với ông trong suốt 30 năm cầm quyền. Dù vẫn nắm trong tay nhân tố quyết định, nhưng nếu biểu tình tiếp tục leo thang thì có khả năng những tiếng nói có ảnh hưởng trong quân đội sẽ yêu cầu ông từ chức, và lúc đó tình hình sẽ thay đổi hoàn toàn.

Đình Nguyễn

Một bóng ma đang hăm dọa Trung Đông: Dân chủ hay… Cách mạng Hồi giáo?
Hàng ngày theo dõi thời sự quốc tế – để còn hiểu mà viết bình luận – người viết đã thầm đoán hai chuyện. Thứ nhất, đồng Euro lại mẻ một góc vì một bóng hồng. Thứ nhì, xứ Ai Cập sẽ cần ông Thọ.

Điều không đoán ra là vụ khủng hoảng – đảo chánh – tại Tunisie sau khi một thanh niên tự thiêu khiến Tổng thống Zine El Abidine Ben Ali phải bỏ chạy ngày 14 tháng Giêng. Khi Tunisie có loạn thì chuyện đồng domino bị lật tất nhiên đặt ra, và nơi sẽ lật có thể là Ai Cập.
Bây giờ, xin lần lượt giải thích chuyện bói toán thời sự ấy.

Trong “bát tiên sẽ hái quả” – tám nước Âu Châu có thể bị khủng hoảng – có xứ Ý Đại Lợi. Đứng hàng thứ bảy về rủi ro, trước Pháp mà sau Hy Lạp, Ái Nhĩ Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Bỉ và Áo. Trong số lãnh tụ bốn nước Nam Âu, Thủ tướng Ý Silvio Berlusconi có khả năng về quản lý kinh tế hơn lãnh đạo Hy Lạp, Bồ Đào Nha hay Tân Ban Nha, chẳng phải vì ông là tỷ phú. Cánh tả của Ý đã có lần thắng cử ngắn ngủi mà sau đó vẫn bị lật.

Nhưng Berlusconi có nguy cơ mất quyền vì thói tật trăng hoa.

Ông bị đối lập tới tấp tấn công về chuyện ấy nhưng nội các chưa đổ. Nếu Chính quyền của ông bị bất tín nhiệm, thí dụ như qua lời khai báo ăn tiền của một bóng hồng nữa, một gái gọi rất trẻ, Ý Đại Lợi sẽ bị khủng hoảng chính trị. Vì chẳng phe nào có một đa số đủ lớn và nếu cánh tả lại lên cầm quyền trong hoàn cảnh bấp bênh thì Âu Châu lại bị biến động tài chánh vì tệ nạn tăng chi để mua phiếu tại Ý. Và đồng Euro có khi lại sứt một góc. Từ hai năm qua, người ta đã nói tới kịch bản Ý rút khỏi khối Euro để có toàn quyền chi tiêu như ý!

Đó là lý do dự đoán về đồng Euro, không theo kiểu Mỹ là “follow the money” mà theo kiểu Tây là “chercher la femme”…

Còn chuyện Ai Cập?

Tổng thống Hosni Mubarak cần ông Thọ phù hộ để sống lâu hơn một chút.

Ông bị ung thư vào thời kỳ khá nặng khi đã ở tuổi 82. Sau ba chục năm cầm quyền và ổn định được quốc gia ở giữa một khu vực Hồi giáo hỗn mang, ông sẽ ra đi, bằng hai chân hay bốn bánh xe thì không biết. Khi ấy, ai sẽ kế nhiệm? Liệu Ai Cập còn có khả năng duy trì chánh sách hòa hợp với láng giềng Israel và đồng minh trụ cột của Hoa Kỳ hay không? Người con trai là Gamal Mubarak hay một khuôn mặt công thần nào đó sẽ lãnh đạo? Hay một phong trào nổi loạn?

Kỷ nguyên “hậu Hosni” đã thực tế bắt đầu, nhưng việc kế vị lại là thùng thuốc súng.

Rồi biến cố Tunisie đã lại văng tia lửa qua đó, 10 ngày sau, thủ đô Cairo bỗng nghi ngút khói.
Vì vậy, chẳng ngại gì tết nhất, xin nói về Ai Cập.

***
Ai Cập là quốc gia Á Rập Hồi giáo lớn nhất Trung Đông, xưa kia từng nuôi tham vọng lãnh đạo toàn khối Á Rập.

Xứ này có 80 triệu dân trên lãnh thổ gần một triệu cây số vuông, bằng diện tích tổng cộng của California và Texas chứ không nhỏ. Đã từng có một nền văn minh chói lọi, Ai Cập tiếp giáp với – theo chiều kim đồng hồ từ Đông qua Tây – Israel của dân Do Thái, Hồng hải, Sudan, Lybia và Địa trung hải. Quốc gia này thực sự là bản lề… Âu Á, vì bên kia Hồng hải có Vương quốc Saudi Arabia được coi là khởi đầu của châu Á. Ai Cập còn giữ vị trí bản lề vì mâu thuẫn giữa Israel với khối Hồi giáo và cái neo bảo đảm sự ổn định cho cả khu vực, khi Hoa Kỳ phải xử trí với Iran và giải quyết hồ sơ Iraq.

Từ những người sáng lập chế độ sau cuộc đảo chánh Vương quyền năm 1952, Ai Cập theo thế quyền chứ không theo thần quyền của đạo Hồi. Quyền lực thực tế nằm trong tay quân đội. Bốn đời Tổng thống đều xuất thân từ quân đội: Muhammad Naguib, Gamal Abdel Nasser, Muhammad Anwar Sadate và Hosni Mubarak, một ông Tướng Không quân.

Hãy nhắc lại chuyện xưa mà có khi thành chuyện mới:

Một năm sau khi truất phế Quốc vương Fuad (con trai vua Farouk) của dòng Muhammad Ali, Nasser lãnh đạo một nhóm sĩ quan xưng danh “Phong Trào Sĩ Quan Tự do” để lật Tổng thống đầu tiên là Tướng Muhammad Naguib. Từ hạt nhân sĩ quan thân tín này, ông lập ra một chính đảng là Liên minh Xã hội Chủ nghĩa Á Rập (ASU) để lãnh đạo cho đến năm 1970 thì tạ thế sau một cơn đau tim. Anwar Sadate lên thay thì giải tán Liên minh ASU bị phân hoá để lập ra đảng Quốc gia Dân chủ (NDP) từ năm 1978. Đảng này vẫn cầm quyền cho đến nay và có gần ba chục năm xây dựng quyền lực… cho tay chân.

Khi Anwar Sadate bị một nhóm sĩ quan theo xu hướng Hồi giáo quá khích ám sát năm 1981, Phó Tổng thống Hosni Mubarak lên lãnh đạo. Suốt 30 năm sau đó, quân đội vẫn trung thành với Mubarak, đảng NDP vẫn trụ khá vững, và Chính quyền Mubarak thẳng tay diệt trừ các phần tử Hồi giáo quá khích. Nhờ ba thập niên ổn định, Hoa Kỳ có đồng minh then chốt trong một khu vực chiến lược. Nhưng khác với các vị tiền nhiệm, Mubarak không lập ra chức Phó Tổng thống…

Vì vậy, khi Mubarak bắt đầu đau yếu, các tướng lãnh nêu vấn đề về việc kế nhiệm.

Họ không mấy tin tưởng vào người con của Hosni, không là một tướng lãnh và cũng chưa có vai trò gì chính thức. Thấy tình hình hơi găng, hồi tháng 10, ông Mubarak phải khẳng định rằng mình sẽ tiếp tục cầm quyền và sẽ ra tái tranh cử nữa. Mà chẳng ai tin… vì sức người có hạn. Như vậy, ai sẽ cầm quyền sau này?

Gamal Mubarak? Với tư cách gì? Theo kiểu Thái tử Bắc Hàn? Tướng Omar Suleiman cầm đầu an ninh, hay Tướng Ahmed Shafiq, cựu Tư lệnh Không quân và đương kim Bộ trưởng Hàng không Dân sự? Mọi người đang hồi hộp chờ đợi xem sự thể sẽ xoay chuyển ra sao thì vụ khủng hoảng Tunisie bùng nổ làm một số dân chúng Ai Cập thấy tràn đầy hưng phấn!
Đấy là lúc quân đội và tướng lãnh nhớ lại trang sử vừa qua.

Với Tổng thống đau yếu, đảng đa số NDP có khi không ổn định nổi tình hình và các tướng lại phải đưa quân ra khỏi trại lính, vào thành phố. Những vụ biểu tình bạo động khởi sự từ ngày 24 càng khiến ta nghĩ đến kịch bản đó. Vì vậy, không ai ngạc nhiên khi Tham mưu trưởng Không quân là Tướng Sami Annan đã cầm đầu một phái đoàn qua Washington. Tham khảo ý kiến, trình bày tình hình, hay đề nghị giải pháp?

Theo truyền thống rất Mỹ, Ngoại trưởng Hoa Kỳ cũng nhảy vào nói hàng hai: Ai Cập cần cải tổ về chính trị cho dân chủ hơn. Ra cái điều đồng minh này chưa có dân chủ. Saudi Arabia nói không khác: chính quyền Cairo phải ổn định được tình hình. Sau 30 năm yên bình trong “ổn định”, các đồng minh của Ai Cập bỗng lại thấy xứ này phải cải tổ.

Cải tổ thế nào? Trong giai tầng chính trị của đảng Quốc gia Dân chủ cầm quyền hay hệ thống quyền lực của quân đội?

Sau Tunisie, nếu Ai Cập cũng bị loạn thì hai mắt xích bị bung cùng lúc làm lãnh đạo Hoa Kỳ mất ăn mất ngủ: chuyện Iraq chưa thể êm và phong trào nổi dậy sẽ lan qua nhiều xứ Á Rập Hồi giáo khác, từ Saudi Arabia qua Jordan, tới các nước Bắc Phi. Và ở giữa, các Giáo chủ Ba Tư tại Iran sẽ ngồi chờ thành quả.

Một chi tiết rất đáng chú ý mà người Việt ta đã quen gọi là lời đồn trong cơn nhiễu loạn, là “radio bambou” ngày xưa hay “internet grapevines” thời hiện đại.

Ngày 26 vừa qua, có tin đồn do một trang nhà phóng ra: Con trai Mubarak và một số giới chức của đảng cầm quyền đã ra khỏi nước! Kết luận? Lại như Tunisie rồi, Cách mạng sắp thành công! Chưa biết thực hư ra sao thì truyền hình Mỹ CBS loan tải lời tuyên bố của một viên chức Mỹ trong Sứ quán tại Cairo: không đúng đâu! Bộ một nhân viên ngoại giao Hoa Kỳ lại có nhiệm vụ theo dõi việc di chuyển của con trai Tổng thống Ai Cập? Rồi còn nhanh nhẩu báo tin! Có mùi khen khét…

Trong vụ này, người ta chú ý đến ba giai tầng chuyển động…

Những tranh đoạt quyền bính ở thượng tầng, ở bên trong, giữa các tướng lãnh với nhau, giữa các tướng với các chính khách dân sự trong đảng. Bên dưới là sự bất mãn của sinh viên, có khi do ai đó xúi giục, để quân đội có lý cớ tiến ra vãn hồi trật tự. Biết đầu chừng là lộng giả thành chân, sinh viên ùn ùn tưởng mình đi làm cách mạng thật khi thấy có truyền hình Anh-Mỹ đưa máy vi âm vào miệng! Hoặc được các tổ chức nhân quyền thổi lên thành lãnh tụ tuổi trẻ cứu quốc.

Và ở bên ngoài là tổ chức Hồi giáo cực đoan – Muslim Brotherhood (MB).

“Huynh đệ Hồi giáo” bị cấm hoạt động mà vẫn tích cực. Tổ chức MB này thực sự là quốc tế vỉ có mạng lưới và cán bộ tại hầu hết các nước Hồi giáo trong khu vực, và thực sự là lão thành vì ra đời từ năm… 1928. Và đạt khá nhiều đáng sợ, như ám sát hụt Nasser năm 1954 nên bị đàn áp rất nặng. Gần đây, Huynh đệ Hồi giáo lại làm phép… phân thân, khi một số lãnh tụ nêu ra chủ trương xây dựng dân chủ. Và dù là Hồi giáo theo hệ phái Sunni, tổ chức MB này cũng có quan hệ gắn bó với Iran, một xứ Ba Tư theo hệ phái Shia của đạo Hồi…

Trong những ngày sắp tới, tình hình sẽ nhiễu nhương phức tạp khiến chúng ta khó theo dõi được tình hình. Và thường thì sẽ kết luận sai nếu lại tin vào… truyền thông Tây phương! Đây không phải là một tái diễn chuyện Việt Nam mà là võ công Ba Tư, xuất phát từ kinh nghiệm “Cách mạng Iran” năm 1979 khiến Hoa Kỳ bị hụt cẳng….

Hãy nói về chuyện hụt cẳng lần này.
***
Trong loại biến động xa lạ như vậy, ta có những diễn viên, đạo diễn và phù thủy như thế nào?
Năm xưa, Iran có những người sùng chuộng chủ nghĩa cộng sản và lý tưởng “xã hội chủ nghĩa” công bằng và liêm khiết và đạo diễn các cán bộ già đòn ở phía sau. Họ không ưa quân đội và thù ghét các tướng lãnh cấu kết với tài phiệt và tư bản (Mỹ!) Ai Cập cũng còn thành phần này, vì xưa kia Nasser đã từng mơ ước xây dựng xã hội chủ nghĩa khi liên kết với Liên Xô.

Ai Cập cũng có những người mơ ước nền dân chủ Tây phương – sinh viên, gia đình tư sản, có hấp thụ giáo dục Anh-Mỹ và trở thành giai tầng thông ngôn cho dư luận bên ngoài. Đạo diễn là ai thì ta chưa biết, cho tới khi thấy Mỹ gọi nhân vật mới xuất hiện là khuôn mặt cải cách. Xứ này cũng có những người Hồi giáo ôn hòa, không hài lòng với tinh thần vật chất và tham ô của chế độ lý tài và độc tài. Và còn có những tay Hồi giáo cực đoan sẵn sàng áp dụng phương pháp khủng bố để gây bất ổn và đánh sụp chế độ thế quyền hầu có thể xây dựng một chế độ thần quyền, cai trị bằng Giáo luật do họ diễn giải theo lối hà khắc nhất…. Rồi còn các sĩ quan trẻ có đầy tham vọng nữa…

Bên trong chính quyền thì ta có guồng máy thư lại của công chức, rất thạo việc giao thiệp với Bộ Ngoại giao hay cơ quan viện trợ Mỹ, có quân đội với các tướng lãnh đã từng tu nghiệp bên Anh bên Mỹ. Và có bộ máy an ninh tình báo, ít nhiều hợp tác với CIA để trao đổi tin tức.
Đó là hậu trường và sân khấu trước khi thảm kịch bắt đầu.

Thảm kịch là do truyền thông Mỹ chỉ tin vào và tìm đến những ai biết nói tiếng Anh, một thiểu số ở thành phố đôi khi mù mờ về mọi chuyện ngay trong xã hội của họ. Thảm kịch vì các xu hướng dân chủ tại Mỹ sẽ mài miệt chứng minh tính chất độc tài của chế độ quân phiệt rồi gây ấn tượng lạc quan về “phong trào dân chủ” bên trong. Khi thấy động, họ kết luận rằng đó là quần chúng đang nổi dậy đòi dân chủ! Và quần chúng Ai Cập ở nhà tin mà đọc tin tức Tây phương thì là thật.

Thảm kịch vì cơ quan an ninh bản địa chưa chắc đã nắm vững tình hình và có thông tin chính xác, lại không sẵn sàng trao đổi tin tức với cơ quan CIA. Trong khi CIA lại… nhìn đâu cũng thấy khủng bố: chỉ tập trung chú ý vào chuyện khủng bố để bảo vệ nước Mỹ, nên có khi lượng định sai những uẩn khúc bên trong xã hội. Còn bộ Ngoại giao thì lấy nguồn tin từ bộ máy thư lại công quyền, từ các tổ chức phi chính phủ, các nhóm đối lập ôn hoà hay các chính khách chờ thời… để tùy cơ ứng biến. Y như CIA, họ lấy nguồn tin từ những người thông thạo Anh ngữ nên chưa chắc đã nắm vững tâm tư của người dân cùng khốn ở chốn thâm sâu.

Và hiểu sai sự thể như đã hiểu sai Iran năm 1979.

Khi biến động xảy ra, sự vận hành bi thảm của cả hệ thống phức tạp đó sẽ trình bày sự thể một cách lệch lạc, không hẳn sai mà là không đầy đủ và thiếu trung thực. Nhưng sự thể lệch lạc ấy lại tác động vào dư luận Mỹ khiến người Mỹ hồn nhiên lại tin vào cách mạng màu này mau kia mà mơ tưởng hão huyền. Và ảnh hưởng vào chính giới, vào tấm lịch tranh cử tại Mỹ… Hoa Kỳ không thể bảo vệ một đồng minh độc tài được. Nó đi ngược lý tưởng của nước Mỹ.

Trong khi những phù thủy giấu mặt thì lặng thinh khai thác tất cả.

Họ có thể đưa ra những khuôn mặt ôn hoà, có vẻ thân Tây phương – loại “lực lượng thứ ba” giữa các tướng lãnh ác ôn và các nhóm cách mạng cực đoan – để vận động thế giới yểm trợ việc lật đổ chế độ. Sau đó là một chế độ ôn hoà nhưng bất lực. Có khi là một “vụ Kerensky” tại Nga năm 1917 hay “vụ Bani Sadr” tại Iran năm 1981. Lãnh tụ ôn hòa cải lương vừa lên là bị lật và sống lưu vong, để xuất hiện một bộ mặt thật: cách mạng chuyên nghiệp và cực đoan chống Mỹ gấp trăm!

Ai Cập hiện nay không chỉ có một mà có quá nhiều phù thủy.
***

Non tay nhất có thể là một nhóm tướng lãnh muốn gây loạn để ban bố tình trạng thiết quân luật hầu còn cứu lấy quốc gia. Họ cho Gamal Mubarak đi chơi và Nội các của đảng NDP ngồi xơi nước, để nắm chính quyền. Già đòn hơn thì có các lãnh tụ của tổ chức Huynh đệ Hồi giáo MB. Nếu quả là các tướng đang đốt lửa rơm để hâm nóng nhiệt tình của tuổi trẻ, thì các lãnh tụ Hồi giáo có thể kín đáo cung cấp xăng dầu và chất nổ, lẫn người sẵn lòng tử vì đạo. Rồi quy luật “hậu quả bất lường” sẽ bật ra một cái lò xo hiểm ác.

Quái quỷ hơn thì còn có loại “phù thủy mắt xanh” mà Sàigon trước 1963 và 1975 có biết: chính cơ quan CIA của Mỹ. Khi thấy chính quyền dân sự lập cập và có thể tuột tay, bàn tay nhám có khi lại thọc vào và tìm ra một giải pháp chính trị và lãnh đạo khác…

Từ rất xa, còn có loại phù thủy rậm râu sâu mắt, các Giáo chủ Iran đầy mưu lược và cán bộ…
Ngần ấy phù thủy đều lặng tinh bắt quyết trước khi thi thố pháp thuật thần thông. Vì vậy, chúng ta còn phải chờ đợi. Ai cũng hiểu và nói rằng “cách mạng là sự nghiệp của quần chúng”, nhưng có khi thành hình từ những bàn tay ma mãnh của các phù thủy biết vận dụng quần chúng cho mục tiêu của họ.

Chưa nhìn ra các đạo diễn giấu mặt thì đừng vội kết luận từ các diễn viên trên sân khấu. Và đừng vội tin vào sự tường thuật của truyền thông Anh ngữ.

***
Phần trên đây được viết trong ngày 26. Hai ngày sau, một số biến cố đã có vẻ rõ nét hơn trong mớ bong bong hỗn loạn mà ít ai nhìn ra toàn cục.

Năm 1963, khi Thượng Toạ Thích Quảng Đức tự thiêu ở một ngã tư tại Sàigòn, những người ở tại chỗ, kể cả phóng viên ngoại quốc – từ ngã tư đó cho đến các quán cóc của Sàigòn – đều nghĩ rằng mình đang chứng kiến hay tường thuật “sự thật” tại Sàigon và khía cạnh ác ôn của chế độ Ngô Đình Diệm. Đúng là một cách “vô minh” của nhà Phật mà sau này mình mới hiểu ra! Có khi vẫn còn chưa hiểu…. Sự thật đó ma quỷ hơn nhiều, do những động lực xuất phát từ xa hơn.

Cũng thế, những gì đang xảy ra tại Ai Cập có thể là hình ảnh ngoài phố, kịch bản trong hậu trường mới là phần hấp dẫn.

Một thí dụ là Tham mưu trưởng Quân đội Ai Cập, Tướng Sami Anan đã đến Mỹ từ hôm 24, đến ngày 28 mới có tin thông báo là ông trở lại Cairo. Với cẩm nang trong tay hay là một lượng định chính xác về lập trường Hoa Kỳ để trình bày lại với các tướng lãnh ở nhà. Trong bốn ngày đó, xứ Ai Cập xôi xục như nồi bánh chưng ngày Tết với những tin tức dồn dập và mâu thuẫn về những gì đang xảy ra. Suốt thời gian đó, Tổng thống Hosni Mubarak vẫn lặng thinh và lãnh đạo Hoa Kỳ cũng chẳng nêu vấn đề gì về chuyện này. Phát ngôn viên của Tổng thống Barack Obama chỉ hé mở chi tiết tầy trời, là Tổng thống Mỹ không nói chuyện gì với Tổng thống Ai Cập. Trên đường phố Cairo, chi tiết ấy thật là lặt vặt mà có ý nghĩa.

Có ý nghĩa không kém là một ngày trước đó, khi đài Tiếng nói Hoa Kỳ VOA lại phong cho một lãnh tụ đối lập, ông Mohamed ElBaradei là “Nhân vật Cải tổ” của Ai Cập! Đạo diễn bắt đầu ra chiêu và đưa ra nhiều diễn viên khác.

Biết đâu chừng, Hoa Kỳ chuẩn bị sẵn nhiều lá bài để chẵn lẻ gì nước Mỹ vẫn không thua và bề nào, các nhóm Hồi giáo cực đoan sẽ không thắng. Vì vậy, người viết không chạy theo tin tức nữa – Tết nhất rồi – mà lùi lại xem xử thể sẽ ra sao, Tổng thống Hosni Mubarak nói gì với quốc dân Ai Cập và kết quả ra sao…

Người viết xin kết thúc bài viết quá dài này để xem ông Mubarak nghĩ gì khi bước ra hứa hẹn cải cách và tuyên bố giải tán Chính phủ. Ông ta không chỉ ứng xử với đám đông biểu tình mà với các tướng lãnh, thành trì cuối cùng của chế độ!

Nhưng đã khởi đầu bằng chuyện bói toán thời sự thì cũng xin bạo phổi đưa ra một lời tiên đoán.

Sau Tunisie và Ai Cập, nơi sẽ biến động mạnh và có hậu quả chiến lược cho Hoa Kỳ tại Trung Đông không là Yemen. Mà là Syria. Xứ này liên hệ đến Israel, Bắc Hàn, Iran, lực lượng Hezbollah tại Lebabon và cả lực lượng Hamas trên Dải Gaza…

Ngô Nhân Dụng

Ông Ðặng Tiểu Bình đã phát động một cuộc cách mạng mới khi đưa ra khẩu hiệu “Làm giầu là vinh quang!” Nó thay thế cho khẩu hiệu “Lao động là vinh quang” của Mao Trạch Ðông. Từ đó, các đảng viên Trung Cộng đã phấn đấu làm giầu, không cần nghĩ tới lao động nữa. Nhưng không phải ở nước nào người ta cũng làm giầu kiểu đó. Ở nhiều nơi người ta phải làm việc cật lực mới tích lũy được tiền của. Tuần báo Economist mới đăng một bài dài 14 trang về những người giầu; đặc biệt có một đoạn viết về “Các nhà quý tộc mới ở Á Châu,” họ so sánh những người giầu ở hai nước Ấn Ðộ và Trung Quốc. Ðọc bài đó, chúng ta biết khi nào việc làm giầu đáng gọi là vinh quang! Ðó là khi những người giầu có được người khác kính trọng.

Thế giới hiện nay có hàng chục triệu người là “triệu phú đô la Mỹ.” Nếu đặt tiêu chuẩn tổng số tài sản lên tới một triệu đô la thì, theo ngân hàng Credit Suisse, hiện có hơn 24 triệu người trên thế giới là triệu phú. Họ làm chủ tổng cộng 69 ngàn tỷ Mỹ kim. Và 41% những người này sống ở nước Mỹ, chắc quý vị độc giả ở California cũng quen biết nhiều người.

Nếu bỏ qua những tài sản nổi như nhà ở, xe cộ, trang sức, vân vân, mà chỉ đếm số tiền được đem đầu tư thôi đã lên tới một triệu, thì con số triệu phú khắp thế giới khoảng 10 triệu người, như các công ty tài chánh Capgemini và Merrill Lynch ước tính. Trong số 10 triệu người này, chỉ có 16% giầu có là do được thừa hưởng gia tài ông cha để lại. Còn 84% người giầu đều do họ tự làm nên. Ðặc biệt, gần một nửa vì tự mình khởi nghiệp kinh doanh mà trở nên giầu. Trong đó có thể kể đến các ông Bill Gates, Warren Buffetts, hay Carlos Slim (giầu nhất Mexico, có lúc giầu nhất thế giới). Nhưng không thể kể những ông triệu phú như Nguyễn Việt Tiến, Trương Tấn Sang, Nguyễn Tấn Dũng, hay Lê Ðức Thúy trong số đó. Vì quý vị triệu phú đô la đó không xây dựng cơ nghiệp bằng việc doanh thương.

Ở nước Mỹ khi nói đến những người kiếm được nhiều tiền như Bill Gates hay Warren Buffetts, Tiger Woods, bà Oprah, hay các cầu thủ bóng bầu dục hoặc tài tử xi nê; không thấy ai tỏ ý ganh ghét vì họ giầu có. Hầu như mọi người công nhận chuyện họ giầu là tự nhiên. Trong một thị trường tự do cạnh tranh, có luật lệ để bảo vệ sự công bằng; thì những người chịu khó, có tài riêng và may mắn họ sẽ giầu; mình không may mắn, thiếu tài, hoặc không thích làm giầu, thì chấp nhận thua họ về tiền bạc. Miễn là sao mình không lười biếng để bị nghèo khó quá là được.

Báo Economist kể hồi tháng 9 vừa qua, hai ông Bill Gates và Warren Buffetts đã ngồi họp với 50 đại tài chủ giầu nhất nước Tầu. Hai ông này đã bỏ ra một nửa tài sản, hoặc nhiều hơn, để làm việc nghĩa; họ nói rằng khi mình có nhiều tiền quá, xài cho mình không hết thì nên xài cho người khác. Chắc các nhà tư bản mới ở Trung Quốc sẽ noi gương. Nhiều người trong đám họ cũng làm giầu nhanh, không khác gì Bill Gates hay Mark Zuckerberg. Nhưng bên Mỹ thì việc mọi người góp tiền cho các hội thiện đã là một thói quen có từ mấy thế kỷ. Trong năm 2009 cả nước Mỹ người ta đã quyên góp 217 tỷ đô la cho các hội thiện. Còn ở bên Tầu thì từ khi lập chế độ cộng sản đến nay chắc thói quen làm việc thiện đã bị quên mất rồi. Không phải vì người Trung Hoa keo kiệt, mà vì cả nước họ chỉ có mỗi một hội thiện duy nhất được phép hoạt động, là... đảng Cộng Sản! Mà đảng ta thì thiếu gì tiền, đâu cần ai quyên góp?

Tại Mỹ, cuộc cách mạng tin học tạo cơ hội cho những người “thượng lưu trí não” (báo Economist gọi là cognitive elite). Họ thấy tiền từ trên trời rớt xuống lẹ quá, xài không kịp bèn đem cho ngay. Bill Gates bỏ hàng chục tỷ Mỹ kim lập ra cơ quan từ thiện lúc mới có 39 tuổi. Mark Zuckerberg, người sáng lập Facebook và được báo Time chọn làm Nhân Vật Nam 2010, mới 26 tuổi đã đem tặng 100 triệu đô la cho các trường học quận Newark. Trong một xã hội dân chủ tự do, mọi người bình đẳng trước luật pháp; ai cũng có cơ hội như nhau; cho nên tài sản có chênh lệch người ta chấp nhận được. Người dân những nước đang lên cũng mà tin tưởng vào cơ chế kinh tế thị trường. Một cuộc nghiên cứu dư luận của Pew Research hỏi ý kiến mọi người có đồng ý hay không, là “trong kinh tế thị trường thì hầu hết mọi người đều được khá giả hơn, mặc dù có người giầu người nghèo.” Có 79% người Ấn Ðộ đồng ý, và 84% người Trung Hoa cũng nghĩ vậy.

Nhưng người giầu ở hai nước Ấn Ðộ và Trung Hoa khác nhau. Báo Economist viết rằng ở Ấn Ðộ những triệu phú (đô la) được coi như những anh hùng. Bao nhiêu nhà kinh doanh đã dựng lên cả một kỹ nghệ xuất cảng chất xám ở thành phố Bangalore, làm dịch vụ tin học cho các đại công ty quốc tế. Công ty Tata đang đưa ra thị trường những chiếc xe nhỏ xài ít tốn xăng nhất và giá rẻ nhất, nhưng cũng lập ra hàng chục cơ quan từ thiện và các viện nghiên cứu phát triển. Công ty trả lương nhân viên khá và ông Ratan Tata, chủ tịch công ty sắp hồi hưu, sống một cách khiêm tốn. Giới tỷ phú Ấn Ðộ vươn lên trong lúc nước họ cũng vươn lên. Trong thập niên vừa qua tài sản trung bình dân Ấn Ðộ tăng 150%, từ 2,000 đô la mỗi đầu người lên 5,000 đô la.

Người dân Ấn Ðộ đa số không ghét hay khinh người giầu. Báo chí tự do, ai làm giầu bất chính, ai buôn bán gian xảo, ai nhận tiền hối lộ, khó lòng giấu giếm. Các đảng chính trị hoạt động tự do, nếu có ai làm điều sai trái thế nào cũng bị soi mói, sợ có người tìm ra. Bầu cử tự do, dân bất mãn thì thay đổi người cầm quyền. Nhà báo gặp một bà cụ sống trong khu nhà ổ chuột Dharavi ở thành phố Mumbai. Bà Aruna mù chữ, ở trong căn hộ một phòng ngủ, chứa 10 người. Hỏi bà nghĩ sao về những người giầu, bà nói: “Họ làm việc cực nhọc. Chúng tôi cũng phải làm việc cực nhọc.” Con gái lớn của bà đang làm việc trong một ngân hàng. Con nhỏ hơn thì đang đi học. Gia đình này sống ở nấc thang dưới cùng của xã hội Ấn Ðộ, nhưng họ đang ngẩng đầu trông lên.

Ở Trung Quốc, báo Economist thấy người nghèo không nhìn những người giầu như vậy. Cuộc cải cách kinh tế đã vứt bỏ chế độ cộng sản để theo kinh tế thị trường nhờ thế 500 triệu người Trung Hoa ra khỏi cảnh nghèo đói; đồng thời cũng xây những nhà chọc trời ở Thượng Hải, Quảng Châu. Nhưng giới kinh doanh ở Trung Quốc làm ăn như thế nào, người dân thường không biết. Ðó là việc trên thiên đình! Không ai được quyền đặt câu hỏi về quyền hành của đảng Cộng Sản. Ðể làm giầu, tốt nhất là đi với đảng, hay là xin vào đảng. Số đảng viên chiếm dưới 5% dân số, nhưng họ nắm quyền tuyệt đối.

Các đảng viên cao cấp và những người giầu có còn coi họ sống bên trên luật pháp. Báo Economist thuật chuyện con trai của một trùm công an tên là Lý Cương, năm ngoái lái xe trong lúc say rượu, cán chết một người đi bộ. Cậu công tử vọt xe đi, còn quay đầu lại quát lớn: “Ðứa nào gan thì đi khai báo đi! Bố tao là Lý Cương!” Không ngờ có những blogers tìm ra chuyện này và loan truyền trên mạng. Một bài hát được phổ biến, với điệp khúc, “Bố tao là Lý Cương! Bố tao là Lý Cương!” Cuối cùng cậu công tử bị bắt và ông Lý Cương phải lên ti vi xin lỗi.

Ðảng Cộng Sản giữ rất nhiều tiền, nhưng không đem chi tiêu cho những việc phúc lợi của dân như lập quỹ hưu bổng, an sinh xã hội, hoặc nâng cao trình độ y tế, giáo dục ở nông thôn. Ðảng sẵn sàng đem tiền cấp vốn hoặc cho các doanh nghiệp nhà nuớc vay, mặc dầu các cán bộ quốc doanh làm ăn thua lỗ. Các xí nghiệp tư không thể cạnh tranh với các công ty do các cán bộ quản lý. Chính quyền các cấp đặt ra những thứ thuế không cần hỏi ý kiến đại biểu của dân, và nhiều khi không đúng pháp luật.

Tình trạng bất công xã hội ở Trung Quốc đã tăng lên. Trong nước Trung Hoa đã có tới 800,000 triệu phú đô la, nhưng cũng có 400 triệu người sống với dưới 2 đô la một ngày. Chỉ số Gini, từ zero đến một, là một thước đo công bằng xã hội, số càng lớn càng bất công. Gini bằng zero là công bằng tuyệt đối, khi tài sản và lợi tức tất cả mọi người bằng nhau, Gini bằng 1 là bất công tuyệt đối. Giữa thập niên 1980, khi nước Trung Hoa mới bắt đầu đổi mới kinh tế, hầu hết mọi người nghèo như nhau, chỉ số Gini là 0.28; 20 năm sau, chỉ số đó tăng lên thành 0.4, tức là bất công hơn. Thời 1980 Ấn Ðộ bất công hơn Trung Quốc, điều đó hiểu được vì hệ thống đẳng cấp dựa trên tôn giáo vẫn lưu cữu; nhưng bây giờ nhờ kinh tế thị trường nên Ấn Ðộ công bằng hơn. Ở Ấn Ðộ, trong cùng thời gian kể trên, chỉ số Gini cũng tăng từ 0.32 lên 0.37.

Một nguyên nhân gây nên cảnh bất công xã hội ở Trung Quốc, theo Economist, là chế độ hộ khẩu. Nông dân không được tự do đổi chỗ ở, khi lên thành phố sống con cái họ không được đi học trường công chính thức, không được cung cấp các dịch vụ xã hội, y tế, vì không có hộ khẩu. Có 2 nước Trung Hoa, người thành phố và người nông thôn, phân cách vì chính sách hộ khẩu. Thành phố Thượng Hải cho phép những phụ nữ lấy chồng người Thượng Hải, sau 15 năm sẽ có hộ khẩu. Hỏi tại sao không cho những người đàn ông lấy vợ ở Thượng Hải được hưởng quy chế đó, văn phòng thị trưởng không giải thích được, chỉ nói rằng chắc không có cô nào dân Thượng Hải mà lại lấy chồng “ngoại quốc!”

Cảnh sống bất công đang là một thùng thuốc nổ đe dọa sự ổn định xã hội ở Trung Quốc. Nhà văn Pearl Buck viết nhiều tiểu thuyết về người Trung Hoa, đã nhận xét: Khi nào người giầu giầu quá còn người nghèo nghèo quá thì sẽ loạn. Không biết những nhà tỷ phú, triệu phú ở Trung Quốc có tìm cách chia sẻ lợi tức và tài sản cho các đồng bào của họ ở thôn quê hay không. Nhưng nếu muốn cho con cháu họ trong lâu dài vẫn được hưởng những tài sản họ đã tích lũy được, tốt nhất là phải thiết lập một chế độ tự do dân chủ, có pháp luật công bằng do các đại biểu thật sự của mọi người dân đặt ra. Như Khổng Tử nói, khi đó là quốc gia sẽ trở thành “hữu đạo.”

Những ông triệu phú đô la ở Trung Quốc (và Việt Nam) nên học lại Khổng Tử, sau khi một bức tượng của ngài mới được dựng lên làm cảnh trước Thiên An Môn. Cụ Khổng ngày xưa cũng rất quan tâm đến chuyện làm giầu, có lúc cụ còn khuyến khích người ta phải làm giầu, vì nếu sống nghèo là đáng hổ thẹn. Cụ từng nói: “Ở một nước có đạo lý mà mình nghèo hèn thì đáng xấu hổ; ở một nước không có đạo lý mà mình giầu sang thì đáng xấu hổ” (Bang hữu đạo, bần thả tiện yên, sỉ dã; bang vô đạo, phú thả quý yên, sỉ dã. Luận Ngữ, thiên VIII, Thái Bá, câu 13).

Một nước theo thể chế tự do dân chủ với luật pháp công bằng, có thể xếp vào loại “Bang Hữu Ðạo.” Còn nói đến “Bang Vô Ðạo” thì ai cũng biết nó thế nào rồi. Khi con một ông tướng công an cán chết người xong, không những thản nhiên bỏ đi mà còn thách đố và đe dọa mọi người; một nước như vậy thì gọi là gì?

Tôi rất mừng khi đọc trên báo Quân đội Nhân dân trong nước số ra ngày Chủ Nhật 23 tháng 1, 2011 trong mục “Chính luận” bài của tác giả Xuân Bằng với đầu đề là: “Cái nhìn siêu thực về một hiện tượng sống động”, nhằm tranh luận với bài viết của tôi trên VOA về đại hội XI của đảng Cộng Sản Việt Nam: “Nội dung siêu thực, nhân sự lên gân, đe dọa”.


Tôi vui vì bài báo của tôi đã được chú ý, được phản hồi từ trong nước, và có thể mở ra một cuộc tranh luận công khai bổ ích và lý thú về kết quả của Ðại hội XI vừa kết thúc. Bài này là để đáp lễ ông Xuân Bằng.

Tôi cho rằng nội dung của 3 ngày thảo luận các văn kiện dự thảo nhìn chung là xa rời cuộc sống, tránh né những vấn đề lý luận và thực tiễn nóng bỏng nhất, và tôi vẫn cho đó là một nhận định chính xác, phản ánh đúng sự thật.

Tại sao không mở ra cuộc tranh luận sôi nổi lý thú về vấn đề liệu chủ nghĩa Marx - Lenin còn cần thiết, còn có giá trị hay không? Về chủ nghĩa xã hội kiểu Mác-xít còn cần thiết hay không? Về chế đô độc đảng có ưu việt hơn chế độ đa đảng hay không? Và có nên coi sở hữu quốc doanh là then chốt và chủ đạo trong nền kinh tế hay không?

Ðó là những vấn đề nóng bỏng, thiết thực, có nhiều ý kiến khác nhau, trái ngược nhau, sao không nêu lên để thảo luận?

Nhà báo Xuân Bằng có thấy trong cả 27 bản tham luận ở hội trường, đã có đại biểu nào nêu lên vấn đề có nên khai thác bauxite trên vùng Tây Nguyên, có nên làm đường xe lửa cao tốc lúc này, giải quyết quyền sở hữu ruộng đất của nông dân ra sao, hay vấn đề bảo vệ độc lập dân tộc, bảo vệ lãnh thổ, hải đảo quốc gia trong cuộc khủng hoảng ở vùng biển Ðông ra sao hay không?

Tránh né một loạt vấn đề thực tiễn quan trọng cực lớn như vậy thì không phải là quay lưng lại với cuộc sống thật, không phải là siêu thực hay sao?

Tác giả Xuân Bằng chỉ lấy một dẫn chứng là đại hội có sửa vài chữ trong nhận định về quan hệ sở hữu, thay “chế độ công hữu tư liệu sản xuất” bằng “quan hệ sản xuất tiên tiến phù hợp”, thì thực tế chỉ là lấy một sự thay đổi còn rất mơ hồ, không rõ ràng dứt khoát, nhằm chứng minh rằng đã có thảo luận dân chủ (!)và sinh động (!).Lẽ ra đại hội cần xác định rõ thực tế các tập đoàn kinh tế quốc doanh đã hư hỏng do được đảng và nhà nước nuông chiều quá đáng tai hại ra sao, và nền kinh tế vừa và nhỏ của tư nhân đã bị kìm hãm nặng nề ra sao, nguyên tắc cạnh tranh công bằng giữa các hình thức sở hữu quốc doanh, hợp tác xã và tư nhân đã bị vi phạm nghiêm trọng ra sao, nhưng không ai đề cập đến. Vẫn là xa rời cuộc sống thật, xa rời các vấn đề thiết yếu nhất, không siêu thực thì là gì?

Tất nhiên các đại biểu đều có nói đến những vấn đề mà xã hội quan tâm, nhưng rất chung chung, hời hợt, nhạt nhòa, nhìn chung toàn cảnh, trên đại thể là siêu thực.

Chỉ cần quan sát thái độ thờ ơ, có thể nói là chán nản, thất vọng của quần chúng lao động, nông dân, trí thức, tuổi trẻ đối với kết quả Ðại hội XI là rõ.

Tất nhiên không thể kể đến những luận điệu tuyên truyền, tô vẽ khiên cưỡng, kiểu nói lấy được như bài báo trên đây của ông Xuân Bằng nào đó xưa nay ít ai biết.

Về nhân sự, ông Xuân Bằng càng đuối lý, chỉ viện được ra là kỳ này bầu cử đều có số dư khác các đại hội trước. Ðây lại là lấy một vài chi tiết để che giấu cái toàn thể, cái bản chất. Có những vấn đề hệ trọng hơn nhiều. Xin hỏi ông có tin 200 vị được bầu là thuộc những phần tử ưu tú vào loại nhất, những người có tâm và có tầm cao, vào loại nhân tài của đất nước và của đảng CS hay không? Ông có tin là ông Nông Quốc Tuấn từ nơi khác “nhảy dù” xuống đảng bộ Bắc Giang chỉ 5 tháng trước đại hội của tỉnh là tinh hoa của đảng bộ Bắc Giang và được toàn đảng bộ này tín nhiệm thật hay không? Ông có tin là trong 200 vị trúng cử, không có ai là “làm giàu nhanh”, “có tài sản nghi là bất minh”, “lý lịch có điểm chưa rõ ràng”, như tiêu chuẩn đã đề ra hay không? Vậy theo ông lý lịch ông Trung Tướng Nguyễn Chí Vịnh đã minh bạch rõ ràng ngay trong toàn đảng hay chưa?

Trong Bộ Chính Trị có bổ sung 5 vị mới, sao không có ai là nhà kinh tế, nhà tài chính, nhà giáo dục, nhà khoa học, nhà văn hóa kiệt xuất, làm tăng thêm chất lượng lãnh đạo? Sao lại là 3 viên chức bàn giấy: ông Ngô Dụ, chánh văn phòng trung ương đảng; ông Nguyễn Xuân Phúc, bộ trưởng chủ nhiệm văn phòng chính phủ; bà Tòng Thị Phóng, trưởng ban dân vận của đảng; thêm ông Ðinh Thế Huynh, hội trưởng Hội Nhà Báo nhưng không thể viết báo, chỉ làm cái việc cai quản chặt chẽ gần 10,000 nhà báo theo ý muốn của đảng. Và kỳ lạ nhất là thêm một ông Trung tướng Công an Trần Ðại Quang. Thêm một nhân vật chuyên chính trong Bộ Chính Trị, bên cạnh Ðại tướng Công an Lê Hồng Anh, để làm gì vậy? Thế không phải là “lên gân, đe dọa”, như tôi nhận định hay sao, thưa ông?

Trong trung ương vừa bầu, có 1 đại tướng bộ trưởng và 7 thứ trưởng công an, chưa kể 1 tướng công an làm chánh án Tòa án Nhân dân tối cao. Bộ Quốc Phòng cũng không có nhiều thứ trưởng là ủy viên trung ương như thế. Các bộ Kinh tế Công thương, Lao động, Tài nguyên-Môi trường, Văn hóa, Giáo dục, Khoa học Công nghệ lại càng hiếm, vắng.

Giữa thời kỳ xây dựng hòa bình, thế không phải là lên gân, là đe dọa cả xã hội đang khao khát tự do, dân chủ và nhân quyền, đang thật lòng mong muốn sớm hội nhập với xã hội dân chủ văn minh hay không? Thế mà không siêu thực sao?

Cuộc cách mạng ở Ai Cập bùng nổ vì người dân không chịu sống mãi trong nhục nhã. Với dân số 84 triệu người tương đương với Việt Nam, lợi tức theo đầu người là 5,650 đô la, cao gấp hai lần người Việt Nam, nhưng 40% dân số vẫn sống với dưới 2 đô la một ngày.

Trong khi đó giới trưởng giả tổ chức một đám cưới linh đình, riêng tiền mua hoa đã tốn 50,000 đô la, và áo cưới đặt mang từ Paris qua. Bất công xã hội trầm trọng là một mối nhục, không phải chỉ cho những người nghèo khó mà cho cả các thanh niên, sinh viên thuộc giới trung lưu.

Trong hai lần đến Ai Cập mấy năm vừa qua, ký giả này đã chứng kiến những thanh niên có học nhưng thất nghiệp, đi quanh đám du khách gạ bán những thứ hàng thủ công chỉ đáng một vài đô la Mỹ. Khi không ai mua, chàng thanh niên bèn hỏi có gì cho mình hay không! Những trẻ em đang tuổi đi học nhưng lang thang đi ngửa tay xin tiền. Khi không xin được tiền, các em đều biết ngỏ lời xin những thứ lặt vặt như cây bút cài trên áo, hay cái túi xách tay để trống! Du khách có cảm tưởng mình đến một quốc gia chuyên nghề ăn xin! Kỹ nghệ du lịch mang lại món ngoại tệ lớn nhất, chiếm một phần 8 Tổng Sản Lượng Nội Ðịa. Trên mỗi xe buýt chở du khách có một công an mặc thường phục đi kèm. Người hướng dẫn du lịch nói một câu “phạm húy” về một vụ đất lở làm sập những ngôi nhà nghèo nàn mà chính quyền muốn che giấu, và nói có hàng triệu người mỗi đêm về ngủ trong nghĩa địa, buổi tối hôm đó anh ta bị mất việc. Ông tổng thống Ai Cập không bị mang tiếng ăn cắp của công, nhưng ông đã nuôi dưỡng một chế độ công an bảo vệ cho cảnh bất công và tham nhũng tràn lan. Giống như những nhà độc tài khác, ông đang tính cho con ông chuẩn bị lên nối ngôi!

Nhưng người dân Ai Cập đã hết kiên nhẫn. Biến cố xẩy ra bất ngờ và được châm ngòi từ những sự kiện rất nhỏ.

Ngày 6 tháng 6 năm 2010, anh Khaled Said, 28 tuổi, bị công an mặc thường phục đánh cho tới chết. Hình ảnh đầu và mặt anh đầy thương tích được truyền đi từ thành phố Alexandria qua Internet tới khắp cộng đồng mạng của thanh niên Ai Cập. Ai thấy cũng phẫn uất. Một thanh niên khác ở Cairo, anh Shadi Taha, 32 tuổi, nói mọi người phải bày tỏ thái độ bằng một cuộc biểu tình.

Ðề nghị này được truyền đi trên Facebook và Twitter. Nhiều người góp ý kiến với Taha trên mạng; sau cùng, họ đồng ý chọn biểu tình vào ngày 25 tháng 1 năm 2011. Vì đó là Ngày Công An, mỗi năm Tổng Thống Hosni Mubarak thường tới Công trường Tahrir, Tự Do, đọc diễn văn khen ngợi và ghi công các công an đã bảo vệ chế độ trong ngày này. Qua Facebook và Twitter là lời kêu gọi: Ngày 25 hãy kéo tới Công trường Tahrir!

Nhưng ý định biểu tình là một ảo tưởng. Ai Cập có mấy đảng đối lập yếu ớt; nhiều đảng chính trị bí mật, họ đã thành lập một Liên Hiệp Ðòi Cải Tổ. Nhưng chưa bao giờ họ tổ chức được một cuộc biểu tình! Chế độ Mubarak đã cai trị Ai Cập suốt 30 năm, với gần nửa triệu quân đội, với guồng máy công an chằng chịt, ở thành phố trung bình cứ 10 người dân là có một công an. Shadi Taha không hy vọng sẽ có được một trăm người tới biểu tình vào ngày 25 tháng 1!

Cho tới khi, một chuyện tình cờ xảy ra, ở cách Cairo mấy ngàn cây số. Ngày 17 tháng 12 năm 2010, tại nước Tunisia một sinh viên tốt nghiệp nhưng không có việc làm, anh Mohamed Bouazizi, 26 tuổi, bị công an bắt về tội đi bán rau và trái cây không giấy phép (và không hối lộ để được bỏ qua). Anh bị một bà chị công an 45 tuổi tát tai, bị đem về bót đánh nữa, cái xe rau của anh bị phá. Ngày 4 tháng 1, 2011, Mohamed Bouazizi chịu nhục nhã không nổi, đổ xăng tự thiêu ở thị xã Sidi Bouzid. Cái chết của anh làm nổ bùng một làn sóng phẫn nộ. Thanh niên, sinh viên, học sinh đi biểu tình khắp các thành phố. Mười ngày sau, ông Tổng Thống Tunisia Zine El Abidine Ben Ali phải bỏ trốn, sau 23 năm cầm quyền.

Biến cố ở Tunisia đã khích động giới thanh niên khắp thế giới Ả Rập. Thanh niên xuống đường biểu tình ở khắp nơi đòi tự do: Jordan, Algeria, Yemen. Tổng Thống Ali Abdullah nước Yemen lúc đầu bắt giam các nhà báo, sau phải trả tự do cho bà Tawakul Karman, người đã lập Hội các Nhà báo Phụ nữ không bị xiềng xích. Sinh viên Ðại Học Sana'a biểu tình đòi chấm dứt 32 năm độc tài của ông Ali Abdullah. Quốc vương Jordan Abdullah II cách chức chính phủ thay đổi thủ tướng để xoa dịu lòng dân. Nhà độc tài xứ Syria tuyên bố sẽ cải tổ chính trị cho dân được tự do hơn. Ở những nước xa xôi, tiếng vang cũng dội tới. Chính quyền Bắc Kinh kiểm duyệt tất cả những tin trên mạng có tên nước Ai Cập. Chính quyền Campuchia cũng lo ngại. Trong một cuộc biểu tình chống chính phủ ở Nga, thường xuyên tổ chức mỗi ngày 31 trong năm để nhắc nhở điều 31 trong Hiến Pháp về các quyền tự do hội họp, tự do ngôn luận, một lãnh tụ đối lập cựu thị trưởng Moscow đã ví Thủ Tướng Vladimir Putin như ông Mubarak!

Không ở đâu phong trào phản kháng mạnh mẽ như ở Ai Cập. Chế độ Mubarak sẽ sụp đổ. Vì các sinh viên, thanh niên, học sinh Ai Cập đã xuống đường, và cha mẹ, anh chị của họ đã phục hồi được lòng tự trọng, dám đương đầu với chế độ độc tài. Hơn 250,000 người xuống đường ở Cairo ngày hôm qua, nông dân, sinh viên, công nhân, nhà giáo, phụ nữ che khăn kín đầu theo lối cổ và các phụ nữ đi giầy cao gót theo lối mới; họ từ nhiều nơi kéo về, chen vai nhau, cùng hát những bài ca ái quốc và hô khẩu hiệu chống chế độ độc tài tham nhũng.

Các nhà báo nước ngoài ngạc nhiên vì tình trạng ôn hòa trong những cuộc biểu tình suốt tuần qua. Người dân Ai Cập đã biểu lộ được sự trưởng thành của họ. Một xã hội công dân đã bắt đầu xuất hiện trong một sớm một chiều tại Ai Cập. Người dân tự động tổ chức cùng theo đuổi những mục tiêu xa hay gần. Xa là lật đổ chế độ độc tài, việc huy động dễ dàng hơn. Gần, là việc giữ trật tự, an ninh, cần phải có một ý thức công dân rất cao mới thành tựu được. Trong cuộc biểu tình nhiều thanh niên đeo băng tình nguyện giữ trật tự. Từ tuần trước, khi tất cả cảnh sát, công an bỏ trốn, các khu phố tự tổ chức việc canh gác để ngăn ngừa cướp bóc. Lời kêu gọi cuộc biểu tình đầu tiên được truyền đi trên Internet, nhưng sau đó các nhóm thanh niên 2 hay 3 người đã đi phân phát các tờ truyền đơn nhỏ, với một thông điệp ngắn gọn: Hãy tới Công trường Tự Do ngày 25 tháng 1, 2011!

Những hiện tượng trên cho thấy trình độ trưởng thành của dân Ai Cập.

Người Ai Cập phải chờ đợi một thế hệ mới có cơ hội ngẩng đầu lên. Một giáo viên, Sahar Ahmad, 41 tuổi, nói sau 22 năm dạy học bà hy vọng cuộc cách mạng sẽ giúp nước Ai Cập có một nền giáo dục khá hơn. Khi quốc gia được dân chủ hóa, bà hy vọng chính gia đình bà cũng dân chủ hơn. Tamer Adly, một tài xế xe buýt chở những người biểu tình từ xa về Cairo nói anh đã chán ngấy cảnh nhục nhã bị công an đòi hối lộ và sai bảo anh như sai đầy tớ. Khi người dân đứng dậy, chế độ công an toàn trị đã tan rã trong mấy ngày, đó là một tấm gương cho tất cả các chế độ độc tài khắp thế giới! Nhưng cho đến phút chót, đám công an vẫn cố kiếm ăn thêm trong chuyến tầu chót. Với 18,000 người ngoại quốc kẹt ở phi trường Cairo tìm đường ra, công an canh gác vẫn đòi người ta đưa tiền mới cho vào phi trường!

Xã hội công dân Ai Cập đã từng bị kềm hãm không cho phát triển vì chính quyền ngăn cản. Cả nước có 5 đảng đối lập chính thức, nhưng có hàng chục đảng bí mật. Tổ chức lâu đời nhất và đông người tham dự là Huynh Ðệ Hồi Giáo, tuy chủ trương ôn hòa bất bạo động nhưng vẫn bị cấm đoán. Anh Shadi Taha, một người khởi xướng cuộc biểu tình đầu tiên, là người thuộc đảng Al-Ghad của ông Ayman Nour, một đại biểu Quốc Hội và ứng cử viên tổng thống, đã từng bị chế độ Mubarak bỏ tù 5 năm, năm 2009 mới được tự do vì lý do sức khỏe. Ông vốn là một luật sư, một nhà báo, 46 tuổi, đã tranh đấu chống tham nhũng và đòi cải tổ chính trị.

Dưới thể chế độc quyền chính trị của Mubarak, các tổ chức công dân không có cơ hội phát triển. Tuy nhiên, chính quyền Mubarak cũng cho phép báo chí tư nhân ra đời, và nhiều hiệp hội tư hoạt động, so với các nước cộng sản còn tự do hơn nhiều. Chính phủ Mỹ có một chính sách viện trợ trực tiếp cho các tổ chức tư nhân, nhưng bị giới hạn không được cổ động việc thay đổi chính trị. Những tổ chức họat động có hiệu quả nhất đều liên hệ đến tôn giáo, và họ đều từ chối không nhận tiền đóng góp từ nước ngoài. Huynh Ðệ Hồi Giáo đã thành lập một mạng lưới xã hội và y tế, nhưng luôn luôn bị công an nhòm ngó.

Ðiều mà người ta lo ngại nhất hiện nay là sau khi chế độ Mubarak sụp đổ, Huynh Ðệ Hồi Giáo sẽ trở thành lực lượng lớn nhất và tổ chức chặt chẽ nhất, và họ có thể bị những người Hồi Giáo quá khích xâm nhập. Tổ chức Hồi Giáo này không đứng ra tổ chức các cuộc biểu tình, và trong những ngày đầu tiên họ không tham dự. Tuy nhiên nếu có những phần tử quá khích len lỏi vào thì không biết họ có thể lợi dụng lòng nhiệt tín của người dân mà cướp lấy cuộc cách mạng hay không!

Chúng ta biết tại Iran năm 1979 phong trào chống Sa hoàng cũng do các đoàn thể nhân dân không tôn giáo bắt đầu với mục tiêu thiết lập nền dân chủ. Nhưng sau đó giới giáo sĩ đã dần dần chiếm lấy cuộc cách mạng này, chỉ 4 năm sau họ đã đặt nước Iran dưới một chế độ thần quyền đọc đoán.

Ðiều đáng lo cho người Mỹ là chính quyền cách mạng sắp lên có thể thù ghét nước Mỹ sau 30 năm ủng hộ chế độ Mubarak, với số tiền viện trợ 1 tỷ rưỡi đô la một năm, trong đó 1.3 tỷ dành cho quân đội. Trong tuần qua, chính phủ Mỹ đã tìm cách chứng tỏ họ đứng về phía người dân Ai Cập. Bà Ngoại Trưởng Hillary Clinton đã nói từ tuần trước yêu cầu ông Mubarak hãy “chuyển giao” quyền hành cho dân. Hôm qua, Tổng Thống Barack Obama đã cử một đặc sứ sang Cairo và trực tiếp gọi điện thoại cho ông Mubarak khuyên nên rút lui.

Vùng Trung Ðông đang sóng gió, báo hiệu một thời kỳ mới. Hai lần trước, Trung Ðông đã thay đổi, là năm 1952 khi các sĩ quan lật đổ một ông vua thối nát và năm 1979 khi dân Iran lật đổ một ông vua khác.

Người đang được chú ý nhất tại Ai Cập là ông Mohamed ElBaradei, người cầm đầu Ủy Ban Nguyên Tử Lực Liên Hiệp Quốc trong hơn 10 năm, vốn được tiếng không phải là “người của Mỹ.” Năm 2003, ông và ông Hans Blix đã cầm đầu một phái đoàn thăm Iraq trước khi Mỹ tấn công nước này. Hai người đã khuyên không nên tấn công Iraq vì không có chứng cớ là xứ này đang chế bom nguyên tử. Nếu ông ElBaradei nắm chính quyền với thái độ độc lập và ôn hòa, nước Mỹ hy vọng có thể tiếp tục chính sách hòa bình ở Trung Ðông. Nhưng chính các nước Ả Rập trong vùng này đang chuyển mình. Một giai đoạn mới bắt đầu trong lịch sử Trung Ðông và lịch sử các nước Hồi Giáo.

Một thầy tử vi ở Hồng Kông đã tiên đoán năm Tân Mão sẽ nhiều biến động khắp thế giới do giới thanh niên khởi xướng. Cuộc biến động đầu tiên đã mở màn.

Một sinh viên đứng trên bục cao trong tang lễ Hồ Diệu Bang ngày 24 tháng Tư 1989, phát biểu: Đồng chí Hồ Diệu Bang vừa qua đời. Ông là một lãnh đạo trong sạch. Ông không có một chương mục ngân hàng ở nước ngoài. Con cái ông không thăng quan tiến chức chỉ vì cha là lãnh đạo đảng Cộng Sản. Hôm qua chúng ta nói về minzhu, dân chủ. Vậy minzhu nghĩa là gì? Min là “nhân dân” và Zhu là “làm chủ”. Chúng tôi muốn nhận trách nhiệm làm chủ !

Lời phát biểu của anh được đáp lại bằng những tràng pháo tay nồng nhiệt của hàng trăm ngàn người như được ghi lại trong cuốn phim tài liệu nổi tiếng The Gate of Heavenly Peace của Long Bow Group.

Và đó cũng là một trong hàng loạt các hoạt động của phong trào dân chủ Trung Quốc đã kéo dài suốt bảy tuần lễ tại quảng trường Thiên An Môn. Kết quả, một thiên hùng ca được viết bằng máu của nhiều ngàn sinh viên Trung Quốc yêu dân chủ và được thế giới biết đến hôm nay và mãi mãi về sau như Tàn Sát Thiên An Môn. Một điều cần lưu ý, nguyện vọng của nhân dân bị đáp lại bằng máu chẳng phải chỉ phát xuất từ quan điểm Cộng Sản cứu cánh biện minh phương tiện thôi mà còn là đặc tính riêng của văn hóa Trung Quốc. Ngay từ 1926, Lỗ Tấn đã phát biểu “Thỉnh nguyện lên chính phủ xảy ra tại mọi nước. Điều đó không cần thiết phải kết quả bằng cái chết, ngoại trừ, dĩ nhiên tại Trung Quốc”.

Lý tưởng Cộng Sản được Marx, Engel và các môn đệ ở Trung Quốc điểm tô như một thiên đàng tuyệt hảo, có khả năng thỏa mãn mọi nhu cầu của loài người tự giác. Lý thuyết đó cuốn hút hàng triệu nông dân Trung Quốc nghèo khó bỏ gia đình, vợ con, ruộng vườn, đi theo Mao Trạch Đông tìm chân lý. Từ vỏn vẹn 12 đại biểu đại diện cho 57 đảng viên cả nước trong đại hội thành lập đảng 1921 tại Thượng Hải, đảng Cộng Sản Trung Quốc có trên 10 triệu trong đại hội lần thứ Tám vào 1956, chưa tính số đảng viên bị giết trong thời kỳ nội chiến và trong chiến tranh chống Nhật.

Tuy nhiên, sau khi tóm thâu toàn lục địa Trung Hoa, đảng Cộng Sản Trung Quốc đã lộ nguyên hình là một đảng độc tài toàn trị, chăn dân chẳng khác gì chăn trâu ngựa. Thiên đàng đâu không thấy, chỉ có một chế độ nô lệ mới ra đời trong địa ngục trần gian Trung Quốc. Giới lãnh đạo Cộng Sản Trung Quốc đã phản bội khát vọng của nhân dân, bỏ chết đói nhiều chục triệu người qua các chính sách kinh tế vô cùng ngu xuẩn trong những năm từ 1958 đến 1961, và sáng sớm ngày 5 tháng Sáu 1989 đã tàn sát thêm nhiều ngàn thanh niên Trung Quốc vô tội.

Trong lúc phong trào Thiên An Môn 1989 là một thiên hùng ca về khát vọng dân chủ tự do của con người sẽ mãi mãi được hát lên trên khắp địa cầu, nguyên nhân, diễn tiến và hậu quả thảm khốc của biến cố đã để lại những bài học hữu ích cho các phong trào sinh viên dân chủ thế giới, đặc biệt đối với các phong trào sinh viên dân chủ tại các quốc gia có hoàn cảnh chính trị tương tự như Trung Quốc trong những ngày trước mắt.

Trước hết cần sơ lược những diễn biến chính của phong trào Thiên An Môn. Tại Trung Quốc, các buổi tập hợp nhằm mục đích biểu dương sức mạnh quần chúng đã trở thành một tập quán lâu đời. Có thể vì nhiều lần và có nội dung trùng hợp, nhất là trong thời “Cách Mạng Văn Hóa” nên các biến cố thường được gọi bằng ngày tháng mà biến cố đó phát sinh thay vì nguyên nhân tạo nên biến cố. Ví dụ, Phong Trào 4 tháng Năm để nhắc nhở cuộc nổi dậy chống đế quốc qua các hiệp ước bất bình đẳng do sinh viên Bắc Kinh phát động ngày 4 tháng Năm 1919 hay biến cố 5 tháng Tư với hàng trăm ngàn người tập trung để kỷ niệm một năm ngày cố Thủ Tương Chu Ân Lai qua đời. Biến cố 4 tháng Sáu, hay còn được báo chí quốc tế gọi là biến cố Thiên An Môn, diễn ra từ 14 tháng Tư đến 5 tháng Sáu 1989, được quan tâm nhiều nhất, không những vì phong trào kéo dài nhiều tuần lễ, số người chết cao, được hàng ngàn nhà báo quốc tế theo dõi mà còn gây tác dụng mạnh mẽ đối với vị thế chính trị của Trung Quốc trong bang giao quốc tế.

Biến cố Thiên An Môn phát sinh sau khi cựu Tổng Bí Thư Đảng Cộng Sản Trung Quốc Hồ Diệu Bang, nguyên là một lãnh tụ Cộng Sản có khuynh hướng cải cách ôn hòa, qua đời sáng sớm 15 tháng Tư 1989. Sáng hôm đó, hàng trăm ngàn người thuộc nhiều giới, trong đó có các đảng viên Cộng Sản trẻ, các nhóm Cộng Sản có khuynh hướng cải cách, các nhóm Cộng Sản thuộc phe đệ tứ tập trung để thương tiếc cựu tổng bí thư và phản đối chính sách trung ương tập quyền của đảng, đòi hỏi các cải cách chính trị, kinh tế. Trong những ngày đầu này sinh viên chưa thực sự tham gia mặc dầu có một số đã có mặt, trong đó có Chai Ling, người sẽ đóng vai trò quan trọng trong nhiều tuần sau đó. Ngày 15 tháng Tư cũng là ngày sinh nhật của cô sinh viên 23 tuổi này và như cô ta nhìn lại sau này: “Phong trào là một biểu lộ ý thức dân chủ tự nhiên của người dân và sinh viên”.

Sau tuần lễ đầu không có một lãnh tụ nào nổi bật và cũng không có mục đích cụ thể, sáng 17 tháng Tư, ba ngàn sinh viên từ Đại Học Bắc Kinh tiến về quảng trường Thiên An Môn, và tiếp theo sau, nhiều ngàn sinh viên khác từ Đại Học Thanh Hoa (Tsinghua) nỗi tiếng cũng tham gia cuộc biểu dương lực lượng. Cuộc biểu tình nhận được sự ủng hộ của các trường đại học khác ở Bắc Kinh và bắt đầu lan tràn sang các thành phố khác.

Ngày 19 tháng Tư, một liên hiệp sinh viên các trường đại học tại Bắc Kinh ra đời. Ba ngày sau, sinh viên tham dự lễ tưởng niệm cựu Tổng Bí Thư Hồ Diệu Bang tại Nhân Dân Đại Sảnh. Vào thời điểm này, một bản thỉnh nguyện bảy điểm được sinh viên công bố, gồm (1) Khẳng định quan điểm dân chủ và tự do của cố Tổng Bí Thư Hồ Diệu Bang; (2) thừa nhận chiến dịch chống sa đọa tinh thần và giải phóng tư sản là sai lầm; (3) công khai hóa lợi tức của các lãnh đạo nhà nước và gia đình họ; (4) chấm dứt việc ngăn cấm báo chí tư nhân và cho phép tự do ngôn luận; (5) tăng ngân sách giáo dục và tăng lương cho trí thức; (6) chấm dứt hạn chế biểu tình tại Bắc Kinh; (7) tổ chức các cuộc tuyển cử dân chủ để thay thế các viên chức chính phủ đã thực hiện các quyết định sai lầm. Ngoài ra, các lãnh tụ phong trào Thiên An Môn còn đòi hỏi các phương tiện truyền thông nhà nước phải công bố các yêu sách của họ cho dân chúng biết.

Ngày 26 tháng Tư, tờ Nhân Dân Nhật Báo trong bài bình luận đã tố cáo “một nhóm nhỏ âm mưu” tạo sự xáo động nhằm lật đổ đảng Cộng Sản và hệ thống xã hội chủ nghĩa. Sinh viên đã phản ứng bằng một cuộc biểu dương lực lượng của 40 trường đại học để phản đối nội dung của bài bình luận trên báo Nhân Dân. Ngày 13 tháng Năm sinh viên bắt đầu cuộc tuyệt thực trước Nhân Dân Đại Sảnh, trụ sở của Ủy Ban Thường Trực Hội Đồng Đại Biểu Nhân Dân. Hơn một ngàn người tham gia chiến dịch này. Trong lúc đó, nhiều ngàn sinh viên khác bao vây khu Trung Nam Hải, trụ sở của các cơ quan nhà nước. Tại cả hai nơi, các lãnh tụ sinh viên yêu cầu chính phủ phải công bố bản thỉnh nguyện bảy điểm. Các lực lượng công an phòng vệ giải tán bằng gậy gộc. Sinh viên phản ứng bằng cách kêu gọi đình công, bãi trường. Cả Tổng Bí Thư Triệu Tử Dương lẫn Thủ Tướng Lý Bằng đều có gặp sinh viên để tìm cách chấm dứt cuộc tuyệt thực nhưng không có kết quả. Trong các lãnh đạo đảng, Triệu Tử Dương có khuynh hướng mềm dẻo, trong lúc Lý Bằng và Đặng Tiểu Bình thiên về các phương pháp cứng rắn. Đặng Tiểu Bình trong một phiên họp mật của trung ương đảng đã cảnh giác một mối đe dọa thực sự đang xảy ra. Mặc dù vị trí nhà nước của họ Đặng tương đối thấp so với các lãnh đạo khác, y lại là Chủ Tịch Quân Ủy Trung Ương và là người có quyết định ban hành luật quân sự nhân danh các lãnh đạo nhà nước, phần lớn chỉ có tính cách lễ nghi.

Trong lúc cuộc tuyệt thực đang tiến hành, ngày 15 tháng Năm, Tổng Bí Thư Đảng Cộng Sản Liên Xô Mikhail Gorbachev đến Bắc Kinh trong ngày đầu của chuyến viếng thăm cực kỳ quan trọng giữa hai nước. Đây là chuyến viếng thăm chính thức đầu tiên trong 30 năm và hy vọng sẽ tái lập mối quan hệ ngoại giao vốn bị rạn nứt từ thời Nikita Khrushchev. Hơn một ngàn đại diện báo chí quốc tế, trong đó rất đông do chính nhà nước Trung Quốc mời, để tường thuật chuyến viếng thăm của Mikhail Gorbachev. Luật quân sự được ban hành ngày 20 tháng Năm. Ngày 24 tháng Năm, Tổng Hành Dinh Bảo Vệ Quảng Trường Thiên An Môn được thành lập và sinh viên bậc cao học Chai Ling được bầu làm Tổng Chỉ Huy. Một bức tượng Nữ Thần Tự Do cao mười mét được dựng lên vào tuần lễ sau đó.

Lúc 5 giờ chiều ngày 2 tháng Sáu, Lưu Hiểu Ba và hai người khác bắt đầu tuyệt thực. Trường hợp Lưu Hiểu Ba rất đặc biệt vì khi mới bắt đầu xảy ra vụ Thiên An Môn ông còn ở New York. Như ông trả lời trong một cuộc phỏng vấn truyền hình sau đó, các hình ảnh trên TV Mỹ đã có tác dụng sâu sắc vào nhận thức của ông và ngày 26 tháng Tư, ông quyết định trở lại Trung Quốc qua ngả Tokyo. Ngày 2 tháng Sáu, Trung Ương Đảng dứt khoát đồng ý dọn sạch quảng đường Thiên An Môn bằng võ lực. Ngày 3 tháng Sáu, các đơn vị Quân Giải Phóng Nhân Dân Trung Quốc bắt đầu tấn công vào quảng trường. Binh đoàn 27 được báo chí ghi nhận là chủ chốt gây thương vong cho sinh viên và dân chúng. Vào lúc 5 giờ 40 sáng 4 tháng Sáu, quảng trường Thiên An Môn nằm trong tay kiểm soát của quân đội. Số người bị giết được ước tính khác nhau tuy theo nguồn tin. Tình báo của NATO ước lượng 7 ngàn người bị giết trong lúc tin của Liên Xô có khoảng 10 ngàn và theo tin của cơ quan Hồng Thập Tự Trung Quốc có 5 ngàn người bị giết và 30 ngàn bị thương.

Dưới các chế độ Cộng Sản những cuộc thảm sát thường không được tiết lộ ra ngoài. Các chính sách kinh tế sai lầm tệ hại của Mao dẫn đến hàng nhiều chục triệu người dân vô tội chết oan, chết đói cũng không được thế giới biết đến một cách chi tiết. Cuộc Tàn Sát Thiên An Môn là biến cố được các hãng truyền hình ghi nhận nhiều nhất và đã có tác hại trầm trọng đến uy tín chính trị của đảng và nhà nước Cộng Sản Trung Quốc trong bang giao quốc tế một thời gian khá dài vì hai lý do. (1) Các cơ sở truyền thông quốc tế đến Trung Quốc như một trùng hợp ngẫu nhiên để đưa tin về chuyến viếng thăm Trung Quốc của Tổng Bí Thư Liên Xô Michail Gorbachev nhưng lại có cơ hội hiếm hoi ghi nhận các hậu quả của biến cố Thiên An Môn, và (2) các hãng truyền thông truyền hình của đảng trong lúc chỉ trích cuộc biểu tình qua các tin tức, phóng sự truyền hình đã vô tình tiếp tay giúp loan tin đến các tầng lớp quần chúng và kích động quần chúng tham gia biểu tình.

Dù gây một tiếng vang lớn, phong trào Thiên An Môn của sinh viên Trung Quốc đã không đạt được mục đích như đã đề ra trong tuyên bố bảy điểm và để lại cho các phong trào dân chủ trẻ thế giới nói chung và tại các quốc gia Cộng Sản nói riêng những bài học cần thiết:

1. Đoàn kết nội bộ: Theo ký giả Robert Gifford của đài BBC nhận xét nhân dịp đánh dấu 10 năm Tàn Sát Thiên An Môn, một trong những lý do dẫn đến sự thất bại của phong trào Thiên An Môn là sự thiếu đoàn kết trong lãnh đạo phong trào sinh viên. Phần lớn các lãnh tụ sinh viên tham gia một cách tự phát cuộc biểu tình chỉ vì bất mãn trước tình trạng lạc hậu kinh tế, tham nhũng xã hội và độc tài chính trị nhưng không có một nghị trình rõ ràng cần phải làm gì để chuyển hóa một tập thể đầy cảm tính sang một phong trào có tổ chức. Sự chia rẽ không những vì quan điểm mà còn cục bộ đến mức theo mỗi trường, mỗi khoa, mỗi nhóm đã diễn ra rất sâu sắc trong hàng ngũ lãnh đạo phong trào.

2. Ý thức về dân chủ: Tất cả sinh viên Trung Quốc trong lứa tuổi hai mươi trưởng thành dưới mái trường xã hội chủ nghĩa, ở đó các lý thuyết dân chủ hoàn toàn không được giảng dạy đừng nói chi đến việc ứng dụng vào một hoàn cảnh xã hội đa văn hóa vô cùng phức tạp như Trung Quốc. Bản thân của những lãnh tụ sinh viên chẳng những không phải phát xuất từ thành phần chống đảng mà còn được rèn huấn bằng lý luận Cộng Sản. Cha mẹ của Chai Ling, lãnh tụ hàng đầu của phong trào là đảng viên Cộng Sản và bản thân cô là thành viên của Đoàn Thanh Niên Cộng Sản Trung Ương.

3. Phong trào kéo dài quá lâu nhưng không thực hiện các biện pháp có tính quyết định: Các lãnh tụ sinh viên lẽ ra ngay từ đầu phải đặt chỗ dựa vững chắc trong lòng nhân dân, tìm mọi cách nối kết với các phong trào lao động, nhưng theo nhiều nguồn tin quốc tế, họ đã tỏ ra do dự không chịu sự hợp tác đấu tranh với tầng lớp công nhân. Thái độ thiếu dứt khoát và tầm nhìn chiến lược quá giới hạn của sinh viên đã dẫn phong trào đến chỗ bế tắc. Căn cứ vào lời phát biểu của các lãnh tụ sinh viên, dù vụ tàn sát Thiên An Môn không diễn ra, phong trào Thiên An Môn sớm muộn cũng tự giải tán. Tác giả Eddie Chang trong tác phẩm Standoff at Tiananmen mô tả tâm trạng tuyệt vọng của các lãnh tụ sinh viên trong những ngày cuối trước khi cuộc tàn sát xảy ra như trường hợp Chai Ling: “Ngoại trừ những khi thật cần để phát biểu để sinh viên lên tinh thần, Chai Ling ít khi xuất hiện và giao phó hết công việc cho phụ tá của cô”.

Đó là chưa kể các khó khăn về thông tin, vệ sinh, thực phẩm, nước uống, y tế, trật tự trong quảng trường bao la với nhiều trăm ngàn người tập trung suốt nhiều tuần lễ.

Vào thời điểm 1989, phần lớn những khó khăn đó là những khó khăn khách quan bị quy định bởi hoàn cảnh xã hội, ý thức chính trị và giới hạn thông tin tại Trung Quốc.

Nếu biến cố Thiên An Môn xảy ra hôm nay, những khó khăn đó chắc chắn sẽ được vượt qua khá dễ dàng bởi vì, về mặt chủ quan thế hệ trẻ ngày nay có một nhận thức dân chủ rõ ràng và vững chắc, và về mặt khách quan thế giới đã chuyển mình sang một thời đại thông tin rộng mở mà không nhà nước nào, không một kỹ thuật nào có khả năng bưng bít được hoàn toàn, kể cả tại Trung Quốc. Cuộc cách mạng tin học bùng nổ đầu thập niên 1990 đã giúp mang con người không phân biệt giàu, nghèo, sang, hèn, khác biệt về tôn giáo đến gần nhau trong một căn nhà. Trái đất mỗi ngày một nhỏ dần. Những hàng rào ngăn cách giữa người và người đã bị giới hạn nhiều. Nhân loại ngày nay cần được sống trong một xã hội mở, không bị bao bọc trong bốn bức tường độc tôn hay độc tài.

Một số nhà phân tích tình hình Trung Quốc cho rằng những gì đang xảy ra tại Quảng Trường Tahrir ở Cairo không thể xảy tại Quảng Trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh như giới lãnh đạo Trung Quốc đang lo lắng quá xa. Xin đừng quên, trước ngày Thiên An Môn bùng nổ 1989 không ai nghĩ biến cố đó có thể xảy ra. Các lãnh đạo nhà nước Trung Quốc được Đặng Tiểu Bình đưa lên trong giai đoạn đó như Triệu Tử Dương, Lý Bằng là những chuyên viên có đầu óc thực dụng. Chính sách bốn hiện đại hóa đang chứng tỏ thành công. Nền kinh tế Trung Quốc đang bước vào thời kỳ phát triển thứ hai với các kết quả vượt kế hoạch dự trù. Hệ thống tập thể hóa nông nghiệp đã bị xóa bỏ. Công nghiệp tư doanh phát triển một cách nhanh chóng. Giá cả hàng hóa không còn bị quy định bởi nhà nước mà theo nhu cầu thị trường. Nhưng tất cả những phát triển đó đã không đáp ứng được đòi hỏi của thế hệ thanh niên đã tiến xa hơn thực tế xã hội.

Sau ngày thảm sát Thiên An Môn tháng Sáu 1989, một nhà văn Trung Quốc dấu tên đã viết những lời tưởng niệm và dán lên bức tường Thiên An Môn chưa khô hết máu, trong đó có đoạn: “Chúng tôi vững tin tưởng rằng, sẽ có một ngày khi chúng tôi có thể hát bài hát vui mừng và chiến thắng cho những người đã chết hôm qua, cho những người đang chết hôm nay, và sẽ chết ngày mai, và cho những người gặp nhau đây rồi vĩnh biệt hôm sau.”

Đúng vậy, phong trào Thiên An Môn bùng nổ và đã bị dập tắt nhưng chắc chắn một Thiên An Môn khác đang được hình thành tại Trung Quốc bởi vì khát vọng tự do dân chủ là ngọn lửa thiêng âm thầm cháy trong lòng người dù đang sống ở đâu trên mặt đất này. Nơi nào có độc tài đảng trị nơi đó sẽ có cách mạng dân chủ. Không ai biết thời điểm nào một cách mạng sẽ diễn ra nhưng không thể phủ nhận hay trốn tránh quy luật xã hội đó.

Nếu biến cố Thiên An Môn xảy ra hôm nay, ý thức dân chủ trong thệ hệ trẻ Trung Quốc đã trưởng thành cộng với các phương tiên thông tin đang có, cuộc tranh đấu sẽ không dừng lại ở những điều thỉnh nguyện suông mà có thể dẫn đến sự sụp đổ toàn bộ hay ít nhất làm thay đổi căn bản cơ chế chính trị tại Trung Quốc. Bắc Kinh sẽ ngăn chận Internet như họ đã ngăn chận Twitter, Facebook, Flickr, Youtube, Blogspot v.v. nhân dịp kỷ niệm 20 năm Tàn Sát Thiên An Môn cách đây hai năm, nhưng phe dân chủ vẫn còn rất nhiều cách để thông tin trong nội địa cũng như chuyển và nhận tin từ nước ngoài. Một chuyên viên kỹ thuật Trung Quốc dấu tên khi được hỏi những gì sẽ xảy ra nếu biến cố Thiên An Môn đang diễn tiến hôm nay, đã thừa nhận rằng với số lượng người được nối kết vào Internet mỗi ngày tăng hàng triệu, việc chận đứng toàn bộ và lâu dài không phải là chuyện dễ dàng.

Một bằng chứng điển hình, theo The Wall Street Journal Asia phát hành hôm 31 tháng Giêng 2011, chính phủ Trung Quốc chặn hai chữ Egypt và Cairo từ các nguồn tìm kiếm internet. Hành động trẻ con đó của giới lãnh đạo đảng Cộng Sản Trung Quốc cho thấy họ luôn sống trong bất an, bị động và luôn nằm trong thế thủ hơn là thế công. Hơn ai hết, giới lãnh đạo Trung Quốc biết vị trí của họ là vị trí của một quốc gia bị bao vây, bởi vì chung quanh họ hầu hết là kẻ thù, không chỉ thù kinh tế, chính trị mà cả về văn hóa, lịch sử, địa lý. Ngoài ra, Trung Quốc ngày nay không phải là một quốc gia đang phát triển, không có gì để mất như hai chục năm trước mà là một cường quốc, dù muốn hay không, họ cũng phải đóng vai trò cường quốc với tất cả trách nhiệm quốc tế để bảo vệ quyền lợi của Trung Quốc. Nếu không, một khi phong trào dân chủ thế giới qua đi, Mỹ sẽ xuất hiện trên trường quốc tế như một cường quốc có lợi nhất, ngay cả còn mạnh hơn một nước Mỹ sau thế chiến thứ hai.

Và cho dù chế độ có thể ngăn chận được thông tin trong lục địa Trung Quốc, Bắc Kinh cũng không thể làm gì được để ngăn chận thông tin quốc tế được truyền đi qua hàng trăm phương tiện internet nhanh nhất và có tác dụng tạo nên một làn sóng công phẫn trên phạm vi toàn thế giới. Sinh viên Trung Quốc, nhân dân Trung Quốc sẽ không cô đơn như 1989 mà cả nhân loại sẽ đứng về phía họ. Hàng trăm cuộc biểu tình trước các tòa đại sứ Trung Quốc ở nước ngoài sẽ tạo nên một áp lực quốc tế thường trực không kém gì tại lục địa Trung Hoa. Thượng Nghị Sĩ John McCain phát biểu trên CNN tuần này “Chúng ta không thể chấp nhận một Tiananmen Square xảy ra tại Cairo”. Điều đó có nghĩa nếu Thiên An Môn xảy ra hôm nay, giới lãnh đạo Mỹ, vì cả hai lý do nhân đạo cũng như kinh tế, sẽ không đứng bàng quan nhìn hàng ngàn thanh niên vô tội bị nghiền nát dưới lằn xích sắt như đã diễn ra trong 1989.

Giống như cơ chế nhà nước tư bản là hệ quả khoa học của cuộc cách mạng kỹ nghệ vào thế kỷ 18, các chế độ dân chủ mở rộng ngày nay là hệ quả khoa học của một nền kinh tế đang được toàn cầu hóa. Ánh sáng tự do đang rọi vào những nơi mà trước đây không mấy ai quan tâm đến như Tunisia, Sudan, Yemen, Morocco và lần lượt sẽ đến nhiều nơi khác đang sống dưới chế độ độc tài.

Trần Trung Đạo

Tham Khảo:

1. Documentary film: The Gate of Heavenly Peace – Transcript©1995, Long Bow Group Inc.

2. Eddie Cheng, Standoff At Tiananmen (Sensys Corp.: March 2009).

3. Rob Gifford, “Student division leads Tiananmen failure,” BBC Special Report 1999.

4. Turmoil At Tiananmen: A Study Of U.S. Press Coverage of The Beijing Spring of 1989 (The Joan Shorenstein Barone Center on the Press, Politics and Public Policy, John F. Kennedy School of Government, Harvard University, 1992).

5. Wikipedia tiếng Việt “Sự Kiện Thiên An Môn”

6. Wikipedia tiếng Anh, “Tiananmen Square protests of 1989”

7. Geremie Barmé, “Beijing Days, Beijing Nights,” từ The Pro-Democracy Protests In China: Reports From The Provinces. ed. Jonathan Unger (East Gate Book: 1991).

8. chinasupport.net

9. Robin Munro, “The Bloody Road to Tiananmen,” The Nation, June 2, 2009.
danlambao1.wordpress.com

Vào dịp Tết Mậu Thân năm 1968, Phan Văn Tuấn là một thiếu niên ở tuổi 16, đang là học sinh lớp Đệ Tam, trường tư thục Nguyễn Du, Gia Hội Huế, nhà ở khu Chợ Xép, sát cửa Đông Ba. Rạng sáng ngày mồng hai Tết, anh cũng như toàn thể dân chúng thành phố Huế nghe nhiều tiếng nổ chát chúa liên hồi, tiếng đạn pháo kích vào thành phố và tiếng súng giao tranh càng lúc càng nhiều.
Lúc đầu, họ chợt choàng tỉnh dậy, và tưởng như nghe tiếng pháo mừng xuân của ai đó chợt nổ giữa khuya, nhưng sau đó vài phút, trưởng thành trong chiến tranh, người dân đều biết rằng thành phố đang bị tấn công và những cuộc giao tranh đang xẩy ra, bây giờ đang ở ngay trong thành phố. Tất cả đều xuống hầm trú ẩn hoặc ẩn nấp sát dưới sàn nhà, được che chở bởi những chiếc giường hay những chiếc “phản ngựa” bằng gỗ, và lo lắng theo dõi động tĩnh, từ đó cho đến sáng với niềm lo âu, giữa tiếng súng lớn nhỏ khi dồn dập khi thưa thớt trải dài trong đêm tối, giữa một đêm Huế mùa Xuân khá lạnh. Việt Cộng phản bội lệnh hưu chiến để đem quân tấn công nhiều thành phố và thị trấn miền Nam.

Vào tờ mờ sáng, từng đoàn dân chúng từ phía ngoài hớt hải chạy vào thành nội theo ngõ cửa Đông Ba và loan tin Việt Cộng đã về thành phố, ít lâu sau những toán Việt Cộng khác đã hiện diện trong vùng của Phan Văn Tuấn. Việt Cộng có hai thành phần, theo trang bị, cán bộ với dép râu, nón cối, quần dài màu olive, áo sơ mi trắng, đeo xắc cột và mang K.54., đứng tuổi, binh lính Việt Cộng với đầu trần hay nón tai bèo, dép râu, hầu hết mặc quần ngắn, áo đủ loại, mang ba lô, trang bị AK 47, lựu đạn, bộc phá. Ngay trưa mồng hai Tết, Phan Văn Tuấn chạy theo đám trẻ, chứng kiến cảnh xử bắn năm người dân tại ngay cửa Đông Ba, nạn nhân bị trói tay, đứng dựa lưng vào vách thành. Trong số thường dân này, có người đang mặc áo quần ngủ, có người còn đi chân đất, Phan Văn Tuấn chỉ nhận ra một người quen, đó là một viên chức cảnh sát trong thành phố đã về hưu. Chỉ huy toán võ trang và ban lệnh hành quyết năm người dân này là ông thầy dạy Việt Văn trước đây tại trường Nguyễn Du của Phan Văn Tuấn: Tôn Thất Dương Tiềm. Năm người bị bắn phơi xác giữa trời nắng, đầy kiến, ruồi và mãi mấy hôm sau gia đình mới lén lút mang về chôn cất.

Ba ngày sau, khi phi cơ của VNCH và Đồng Minh bắt đầu can thiệp bắn vào các mục tiêu của Cộng Sản, thì gia đình Phan Văn Tuấn quyết định chạy về phía đồn Mang Cá tức là bộ Tư Lệnh SĐ1BB. Họ tránh đi theo các con đường lớn và đi băng qua những khu vườn nhà dân, nhưng đến giữa đường thì bị Việt Cộng chặn lại, Phan Văn Tuấn bị tách khỏi gia đình và bị bắt dẫn đi cùng với một toán thiếu niên khác khoảng 10 người trở lại vùng chiếm đóng của Việt Cộng tại chùa Diệu Đế, Gia Hội. Toán thiếu niên này, dưới sự canh gác cẩn mật của những tên lính Việt Cộng, tuổi cũng còn rất nhỏ, được dùng trong việc khiêng vác những nhu yếu phẩm như gạo, nước mắm , mì gói từ các hiệu buôn trong thành phố về bộ chỉ huy. Năm ngày sau, toán dân công thiếu niên của Phan Văn Tuấn, vào mỗi đêm, được lệnh mang cuốc đi đào những giao thông hào trong vùng Gia Hội. Toán thiếu niên này đứng theo chiều dọc, đào những chiếc hố bề ngang khoảng hai thước, bề sâu một thước.

Thoạt đầu Phan Văn Tuấn nghĩ đây chỉ là những công sự cho bộ đội Việt Cộng tránh bom đạn trong thời gian VNCH bắt đầu phản công chiếm lại Huế, nhưng đến đêm giữa ánh đèn chập chờn, Việt Cộng bắt đầu dẫn ở đâu về từng toán người, cũng như năm người bị giết trong những ngày đầu tại cửa Đông Ba, đều mặc thường phục, có người mang dép, có người đi chân đất. Tất cả đều bị trói tay quặt ra sau lưng và được cột nối liền với nhau như những xâu người bằng những sợi giây điện thoại, giây kẽm hay lạt tre. Phan Văn Tuấn bắt đầu kinh hoàng khi thấy bọn lính Việt Cộng, giọng miền Bắc, ra lệnh cho hàng người đứng sát và xoay lưng về phía giao thông hào. Một tên cán bộ bắt đầu đọc bản án tử hình, đại khái cho rằng những người này là “phản bội tổ quốc, phản bội nhân dân”. Sau một cái khoát tay, một tràng AK chát chúa nổ, nhưng Việt Cộng chỉ nhắm bắn vào người đứng ở đầu hàng, trước sức mạnh của loạt đạn bắn gần, ông già bị hất ngữa ra, chới với trong mấy giây và lăn xuống hố. Sức nặng kéo theo người bên cạnh, người tiếp theo cũng đổ nhào, và cứ như thế kéo theo những người khác, tất cả đều ngã xuống giao thông hào. Giữa tiếng la khóc, van xin, não lòng vang cả một góc trời, bọn Việt Cộng bắt đầu thúc giục đám dân công của Phan Văn Tuấn: “Nấp, nấp nhanh lên, nhanh lên! Địt mẹ, nhanh lên!” Tiếng báng súng AK dọng vào vai, vào đầu, khi toán đào hố ngần ngừ, chậm tay. Phan Văn Tuấn sững sờ, một lưỡi lê đâm sát vào sườn, máu chảy đầm vạt áo. “Nấp đi mày”. Tiếng khóc la, những cái đầu muốn ngẩng cao hơn, những cái miệng đầy đất cát, nhưng đôi mắt trợn trừng, tức giận, tuyệt vọng, u uất. Những cú nện vào đầu nạn nhân đang vùng vẫy dưới hố, những tiếng chửi rủa tục tằn, thêm một tràng AK tiếp theo. “Nấp nhanh lên”. Tiếng ồn ào, kêu gào than khóc. Rồi tất cả trở lại im lặng như địa ngục. Hố sâu đã trở thành mặt bằng, nhưng đất còn cựa quậy, có nơi bỗng sụp xuống. Những người dân Huế dưới hầm mộ kia chưa chết hẳn, trừ ông già xếp hàng đầu, may mắn hưởng tràng AK đầu tiên.

Những lần sau, có lúc sợ ánh sáng từ họng súng khai hỏa sẽ bị phi cơ trinh sát phát giác, không cần dùng đến một viên đạn, tên lính Việt Cộng chỉ cần trở cán cuốc lại, đánh thẳng vào đầu nạn nhân đứng đầu hàng, người này ngã ngửa ra đằng sau, cứ tuần tự như thế, bị chôn sống từng hố từng hố một. Dưới áp lực của lưỡi lê, báng súng và sự canh gác cẩn mật, Phan Văn Tuấn và bạn bè đã trải qua những giây phút kinh hoàng, đào hố, lấp đất chôn đồng bào ruột thịt của mình.

Đó là nỗi đau đớn mà Phan Văn Tuấn phải chịu đựng, mục kích trong hơn chục lần trên mười hố chôn sống người như thế trong vùng đất quê hương hiền lành của Tuấn. Cuối cùng, Phan Văn Tuấn và hai người bạn đồng lứa khác đã trốn thoát được, chạy về phía phòng tuyến quốc gia, ôm chặt lấy người lính đầu tiên mà khóc nức nở. Sau khi quân đội VNCH chiếm lại Huế, Phan Văn Tuấn và hai người bạn đã đi tìm lại những giao thông hào chôn người cho chính quyền địa phương cải táng. Tất cả những người khác trong toán “dân công” cùng với Phan Văn Tuấn đều đã bị bị Việt Cộng thủ tiêu trước khi rút ra khỏi thành phố.

Phan Văn Tuấn lớn lên, vào trường Sĩ Quan Trừ Bị Thủ Đức và trở thành một sĩ quan Pháo Binh, năm 1975, bị tập trung trong trại Cộng Sản và cuối cùng vượt biển sang Úc. Nhưng từ những ngày xẩy ra vụ thảm sát Mậu Thân, anh không bao giờ muốn trở lại Huế, quê hương của mình, không muốn nhìn lại cảnh Huế, nghe tiếng Huế, thưởng thức một dòng nhạc Huế với nỗi ám ảnh và mặc cảm khôn nguôi. Có ai lại ghê sợ chính với quê hương mình. Phan Văn Tuấn dấu cả với vợ con của anh những gì đã xẩy ra tại vùng Gia Hội trong những ngày tết Mậu Thân tại Huế. Anh muốn quên đi nhưng cơn ác mộng vẫn vò xé tâm hồn anh qua nhiều năm tháng, anh nhớ lại những cái đầu cọ quậy, những cái miệng đầy đất cát, những đôi mắt trợn trừng, van xin hay tuyệt vọng của đồng bào anh.

Năm ngoái, nhân dịp nhớ lại vụ thảm sát Mậu Thân tại Huế, sau gần 40 năm im lặng, Phan Văn Tuấn đã dành cho nhà văn Nam Dao trong chương trình phát thanh “Tiếng Dân Tôi” ở Adelaide, Úc một cuộc phỏng vấn mà qua đó, không những Phan Văn Tuấn đã xúc động vì hồi tưởng, khóc nức nở, mà chính người phỏng vấn cũng nghẹn ngào khóc theo. Nhắc lại vụ chôn người ở Huế, Phan Văn Tuấn như bị đưa vào một trạng thái mê sảng, điên cuồng, đau đớn như đang ở trong chính cơn ác mộng. Anh hứa rằng anh sẽ không bao giờ nhắc lại câu chuyện này một lần nữa với bất cứ ai, vì không chịu đựng nỗi đau đớn, dày vò đang hành hạ tâm hồn anh khi phải vận dụng trí não để hồi tưởng những câu chuyện cũ.

Không, anh Phan Văn Tuấn ơi, anh phải can đảm để sống và nhớ lại những gì anh đã trải qua, không phải riêng để cho những bà con xứ Huế, cho đồng bào mình, mà cả nhân loại cần có những nhân chứng như anh, để nói lên sự độc ác của con người, trong đó có sự độc ác từ bản chất, không thể tha thứ được của những con người Cộng Sản, mà ngày nay chế độ này đang còn ngự trị, làm tình làm tội cả dân tộc của chúng ta. Những con người này không còn lương tri, sống trong dối trá, nên Huế ngày nay mới có những con đường tủi nhục mang tên Mậu Thân, 68, để chúng cười cợt như lũ quỷ đói trên những linh hồn oan khuất của hàng nghìn đồng bào Huế vô tội của chúng ta.

Tết là một ngày mình không nên nhức đầu. Cho nên, cũng không nên làm người khác phải nhức đầu. Chắc chắn không nên viết chuyện chính trị trong ba ngày Tết. Ký giả nẩy ý muốn mời quý vị suy nghĩ và thảo luận về một đề tài rất dễ thương: Làm Mẹ.

Lý do vì mới đọc tin về một cuộc tranh luận giữa bà Amy Chua và ông Larry Summers bàn về nghệ thuật làm mẹ, ngay tại Hội nghị Davos về Kinh tế Thế giới. Larry Summers từng là bộ trưởng Tài Chánh Mỹ, nguyên viện trưởng Ðại Học Havard, mới thôi chức cố vấn kinh tế ở Tòa Bạch Ốc. Amy Chua, giáo sư Luật khoa Ðại Học Yale, nổi tiếng vì mới viết một bài báo gây tranh luận mạnh mẽ ở Mỹ, sang cả đến Hồng Kông, Ðài Loan. Bà Amy Chua, tên Hán Việt là Thái Mỹ Nhi, trích một đoạn trong cuốn sách về kinh nghiệm dậy các con bà với kỷ luật rất nghiêm khắc. Bài báo tựa đề là: “Tại sao các bà mẹ Trung Hoa giỏi hơn?” (Why Chinese Mothers Are Superior?). Rất nhiều người phản đối, bài này nhận được nhiều thư độc giả phản ứng nhất trong lịch sử trên 100 năm của nhật báo Wall Street Journal (hơn 6,000 thư).

Nhưng nghĩ đi nghĩ lại thì trong ba ngày Tết chúng ta cũng không nên đọc những ý kiến của bà Chua và những người phản đối bà. Chắc chắn sẽ nhức đầu. Có khi còn gây cãi cọ mất hòa khí. Xin hẹn quý vị trong vài tuần nữa, sau Tết chúng ta có thể bàn chuyện này. Bây giờ, vẫn xin kể chuyện các bà mẹ, nhưng chỉ nói đến những chuyện không nhức đầu thôi.

Khi loan tin bà Amy Chua đang gây cuộc tranh luận về “các bà Mẹ Trung Hoa,” tuần báo Economist đã nhắc đến chuyện Mẹ Thầy Mạnh Tử. Người Việt Nam đã đi học ai cũng biết chuyện chuyện này. Mẹ Thầy Mạnh Tử đã đổi nhà ở ba lần; chỉ vì lo cho việc giáo dục đứa con trai. Khi ở gần lò heo thì cậu bé Mạnh Kha ham chơi trò mài dao mổ lợn. Tới ở gần nghĩa địa thì cậu bắt chước người ta khóc lóc, thổi kèn đánh trống, làm bộ đưa đám. Cuối cùng, bà mẹ dọn nhà tới gần một trường học. Cậu bé bắt đầu mê đọc sách, chăm chỉ học hành. Cứ thế, sau này cậu đã trở nên một nhà hiền triết. Một điểm đặc biệt là trong câu chuyện trên không thấy nói gì đến ông bố hết. Có lẽ vì chỉ ghi trong Liệt Nữ Truyện của Lưu Hướng đời Hán, cho nên tác giả không quan tâm đến các ông bố. Nhưng Lưu Hướng cũng không viết là cụ bà có hỏi ý kiến của cụ thân sinh Thầy Mạnh mỗi lần đổi địa chỉ. Ðiều này cũng chứng tỏ rằng trong truyền thống Á Ðông (các nước Trung Quốc, Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản đều học theo Khổng Mạnh) người mẹ đóng vai chính trong việc giáo dục con cái từ hơn 2300 năm nay rồi (Mạnh Tử sống trong thế kỷ thứ tư và thứ ba trước Công Nguyên - trẻ hơn Aristote, Zeno và Epicure mấy chục năm).

Ở Tây phương, một bà mẹ cũng nổi tiếng đã chăm nom, dạy dỗ con cho nên người (nên thánh nữa!) là bà Thánh Monica, bà mẹ của Thánh Augustine, vào thế kỷ thứ tư. Ông bố coi như không được việc gì, bà mẹ là người đã trông nom lúc nhỏ vì con hay đau yếu; chính bà khuyên bảo mãi ông bố Patritius mới chịu rửa tội, trước khi chết sớm. Bà thúc đẩy con học hành, vì Thánh Augustine tự thú, tánh ngài rất lười biếng. Ông con bỏ nhà đi Roma thì bà mẹ theo lên tận Roma; con lại bỏ đi Milan, bà cũng tới Milan. Quan trọng nhất là bà đã khuyên bảo được cậu con bỏ những tật xấu, trở lại với đạo, để sau này trở nên một triết gia, một nhà văn và thần học lỗi lạc.

Một bà mẹ Trung Hoa xuất sắc đáng nhớ nữa là thân mẫu Thiền Sư Ðức Thanh vào thế kỷ 17. Hám Sơn Niên Phổ kể năm lên 7 tuổi, một hôm cậu bé trở về nhà, bà mẹ bảo vào mời ông chú ra ăn cơm. Cậu bước vào bên giường chú nằm; cậu gọi, rồi lay, chú vẫn không trả lời. Bà thím đi ra, vừa khóc vừa nói, “Chú đi rồi cháu ơi.” Cậu ngạc nhiên, ra hỏi mẹ sao chú vẫn nằm đó mà lại đi đâu? Bà mẹ giảng cho con biết như thế gọi là chết. Mấy tháng sau, thím sinh con. Nhìn đứa bé, cậu ngạc nhiên hỏi mẹ: Sao nó lớn thế mà ở trong bụng thím được? Bà mẹ củng lên đầu: “Ngu ơi là ngu! Thế mày đã từng ở trong bụng mẹ thì sao?” Ðó là bài học đầu tiên của cậu bé về lẽ sinh tử.

Năm lên 8 tuổi, Ðức Thanh được cho sang làng khác học, mỗi tháng mới được về thăm nhà một lần. Một hôm trở lại nhà rồi, cậu bé cứ bám lấy mẹ, khóc lóc không chịu đi. Bà mẹ quất cho mấy roi, kéo cậu ra tận bờ sống. Cậu lại nhất định không chịu xuống đò. Bà túm lấy tóc con, đẩy tuột xuống sông rồi bà quay đi luôn. May có bà nội đứng đó kêu người tới cứu và đem cháu về. Bà mẹ nói: Cứu cái thằng ngốc đó làm gì? Rồi lại lôi con đi ra bờ sông. Lúc này thì cậu bé biết mẹ mình chẳng yêu thương mình chút nào hết; cậu đi trọ học mà không còn nhớ nhà nữa. Sau này, cậu nghe bà nội kể lại mới biết, “Mẹ tôi thường ra bờ sông ngồi khóc. Khi bà nội trách móc, mẹ nói: ‘Con phải làm cho thằng bé nó dứt ra khỏi mẹ nó, nếu không thì làm sao nó học hành gì được.’” Ðó là một bài học của người mẹ không biết chữ, dạy cho cậu con biết tâm từ và tâm xả: Tình thương yêu không vướng mắc.

Bà mẹ đã giảng cho cậu con biết nếu đi học, thi đỗ, làm quan, có thể làm đến chức tể tướng. Năm 12 tuổi, ông bố lần đầu tiên xuất hiện, báo tin đã chọn được một cô làm vợ cho cậu bé; nhưng cậu nhất định từ chối, và trốn nhà lên chùa ở. Lúc đó bà mẹ lại nhất quyết bênh vực con; cậu được ở chùa, mặc dù vẫn tiếp tục học sách vở Nho giáo. Ðến năm 19 tuổi mới cạo đầu đi tu.

Những bà mẹ Thầy Mạnh Tử, Thánh Augustine và ngài Hám Sơn đều xuất chúng. Nhưng chúng ta biết có bao nhiêu bà mẹ khác, những con người giản dị, tầm thường nhưng đối với những đứa con thì họ vẫn là những hình ảnh đẹp vĩnh cửu. Bà Amy Chua nên viết: All Mothers Are Superior! Tôi xin kể chuyện nhỏ về mẹ tôi, để làm thí dụ. Có lần tôi đã kể chuyện này rồi; nhưng kể chuyện về các bà mẹ chắc nói mãi cũng không chán.

Tết năm đó, lúc tôi 5 hay 6 tuổi, Mẹ tôi nói sẽ may cho tôi một cái quần mới. Ðó là những ngày mùa Ðông rét mướt ở một làng quê miền Bắc Việt Nam. Mẹ đã tự tay dệt vải, đêm này qua đêm khác, tôi đã trông thấy. Bên đĩa đèn dầu lạc ngọn bấc leo lét, mẹ ngồi đạp cửi, chiếc khung cửi gỗ trong nhà, bóng người chiếu lên vách đất, tiếng gỗ chạm vào nhau cọt kẹt. Không nhớ bao nhiêu đêm mới dệt xong tấm vải. Dệt xong vải rồi, phải nhuộm đen, vì quần áo trắng rất dễ lấm bẩn, mặc quần trắng sẽ phải giặt luôn; mà ở nhà quê người nghèo như chúng tôi thì không có xà phòng, món hàng xa xỉ, đắt lắm. vả lại, giặt nhiều lần sẽ làm cho quần áo dễ cũ, sẽ rách sớm hơn, lại tốn tiền may đồ mới. Thuở nhỏ anh chị em chúng tôi chỉ biết quần thâm với áo vải nâu. Ở làng tôi, quần áo trắng là một thứ chỉ mặc trong những dịp lễ, tết.

Ở nhà quê tất nhiên không có thuốc nhuộm. Lâu lâu có bác thợ nhuộm quẩy quang gánh đi dạo làng này sang làng khác, lắc cái chuông leng keng; ai gọi vào lại mặc cả giá nhuộm mỗi cái áo, cái quần là bao nhiêu. Muốn tự nhuộm lấy mầu nâu thì các bà dùng “củ nâu,” một thứ củ cũng phải mua, giá có thể bằng một bữa cơm, nhưng rẻ hơn thuê thợ nhuộm.

Nhuộm đen là rẻ nhất, vì có thể dùng bùn dưới ao. Vét bùn đen từ dưới đáy ao lên, vét tự chỗ càng sâu thì bùn vớt lên càng đen nhánh và mịn màng. Ðem nhúng tấm vải vào chậu bùn, vò cho bùn thấm vào vải cho thật kỹ, thật sâu. Xong, đem phơi khô; tấm vải khô rồi lại đem ra ao giặt lại cho hết bùn. Lại phơi nắng một lần nữa; khi khô rồi, lại đem vải nhúng bùn lần thứ hai. Rồi lại phơi, lại giặt cho hết bùn. Rồi lần thứ ba, lần thứ tư, càng nhiều lần thì mầu đen càng giữ được bền. Cho đến khi tấm vải có mầu đen tuyền, đen thẫm; và mặt vải dầy hẳn lên, mùa Ðông mặc mới thật là ấm áp.

Mẹ dệt và nhuộm thâm tấm vải cho cả ba đứa con lớn chứ không riêng cho tôi. Mẹ thường giao cho tôi việc bế em, nếu anh tôi bận và chị tôi phải theo mẹ ra chợ. Một bữa tôi ngồi ôm đứa em bé trong lòng, tôi mới khám phá ra một điều, là khi bế em thì hai cái đùi để trần của mình cũng được ấm áp. Khi mỏi, nâng em đứng dậy thì đùi lạnh. Lúc đó tôi mới năm tuổi, và đó là mùa Ðông đầu tiên phải bế em, cho nên đối với một đứa trẻ những cảm giác vừa khám phá đó cũng rất mới mẻ, không thể nào quên được. Từ hôm đó tôi hay tình nguyện giữ em giúp mẹ.

Thử tưởng tượng lại coi, buổi sáng mùa Ðông lạnh giá ở miền Bắc, được ngồi ôm đứa em ấm áp trên đùi, nhìn tấm vải phơi trên sân sẽ may quần cho mình; mặt trời đang phà hơi nóng xuống hun sấy cho tấm vải thâm khô dần, cho những hạt bùn mịn nhuyễn bám chặt hơn vào từng sợi bông, vải sẽ dầy thêm. Nắng đang sưởi khô từng sợi một.

Tôi nhớ mãi hình ảnh mẹ mình sau khi đi chợ về, lặn lội ven bờ ao, thò tay vét bùn. Mẹ run, vì bà rất sợ đỉa. Mẹ khom lưng thò tay móc từng vốc bùn lên, cúi xuống cố thọc tay xuống thật sâu. Nước ngập lên đến bả vai, lại nghiêng mình thọc tay xuống sâu nữa. Rồi nhìn mẹ lần lượt nhúng cả tấm vải trong chậu bùn đen, mẹ ngồi xuống, vòng hai cánh tay vò đi vò lại cho chất bùn thấm vào từng thớ sợi. Rồi đem trải tấm vải dài trên sân phơi nắng. Phơi mấy ngày rồi, lại khom lưng trên cầu ao vò đi vò lại miếng vải cho đất tan ra hết. Hôm sau lại vét bùn, lại nhúng vải trong bùn, rồi đem phơi lần nữa. Mỗi lần thấy tôi đứng nhìn, chân run lập cập, co ro lạnh vì chưa có quần mặc, mẹ lại an ủi: Chờ mấy nắng nữa thôi con ạ. Càng nhuộm bùn nhiều lần thì vải nó càng dầy, mặc nó bền con ạ. Thế nào con cũng có quần mặc trước Tết.

Những lúc đó, nghe lời mẹ lòng tôi thật vui sướng. Tôi ngồi xếp bằng trên thềm, lấy chân sưởi ấm chân mình, nhìn tấm vải ướt đẫm bùn phơi trên sân đang hứng nắng ấm. Mình được sưởi nắng, tấm vải thâm cũng được sưởi nắng. Lòng tràn ngập niềm vui, nghĩ mình thế nào Tết cũng có quần mặc.

Tết năm đó tôi có quần mặc, quần mới. Vải cứng quá không che sát đùi cho nên gió bấc cứ luồn cả vào bên trong, lạnh cả vào suốt hai cẳng chân. Nhưng nó bền lắm. Chỉ tiếc, tuổi trẻ lớn lên rất nhanh; khi quần mặc ngắn quá mẹ phải đem đi bán cái quần cũ đó lấy tiền mua vải may cho tôi cái quần khác, mỏng hơn. Dù hồi đó còn nhỏ nhưng tôi cũng cảm thấy mẹ đang lo cho mình hết sức. Bây giờ vẫn còn nhớ, không cần ai dạy mình nhớ ơn cha mẹ cả. Công ơn của mẹ đã phơi ngay trước mắt mình, dài mấy thước trên sân gạch, đen lấp lánh trong nắng ấm cuối mùa Ðông. Ðó là những giờ phút hạnh phúc. Hạnh phúc có thật, sờ thấy được, ấm cả ngón tay.

Đúng ra là người ấy đã tự biến mình thành bó đuốc để soi sáng lương tri cho những kẻ độc tài và đánh thức sức mạnh tiềm ẩn trong những con người bị áp bức đè nén. Tên anh là Muhamad Bouazizi, sống ở tỉnh Sidi Bouzid thuộc miền trung Tunisia. Cha mất sớm khi Bouazizi chỉ mới 3 tuổi, ông qua đời vì bị bệnh tim khi phải bán sức lao động để kiếm những đồng tiền còm cỏi tại nước láng giềng Lybia. Khi mới lên 10 Bouazizi đã phải phụ mẹ đi bán hàng rong vào ban đêm để ban ngày có thể đến trường, nhưng cũng phải bỏ học khi Bouazizi 17 tuổi để phụ gia đình nuôi các em ăn học. Ước mơ của Bouazizi cũng rất đơn giản là sẽ tậu được một chiếc pickup truck để việc bán rong được thuận lợi hơn, là thay vì phải dùng xe đẩy tay. Nhưng đó cũng chỉ là ước mơ không bao giờ thành hiện thực. Vì Bouazizi đã ra đi vĩnh viễn ra đi vào ngày mồng 4 tháng 1 vừa qua khi mới 26 tuổi, 18 ngày kể từ khi anh tự đổ xăng vào mình đến trước trụ sở chinh quyền địa phương và châm lửa biến thành một thứ ánh sáng khiến kẻ độc tài phải lo sợ phải bỏ nước mà chạy.

Bouazizi có cả thảy 6 anh em, anh là anh cả. Cuộc sống đối với anh là một cuộc vật lộn từ tuổi thơ. Lang thang đẩy xe bán hàng rong trên đường phố luôn bị cảnh sát quấy nhiễu lấy lý do là bán hàng rong không có giấy phép, mà theo sự xác nhận sau này của một viên chức chính quyền Sidi Bouzid là không cần một loại giấy phép như thế. Nhưng đó chỉ là cái cớ để họ xách nhiễu và làm tiền những người như anh. Họ đã nhiều phen tịch thu hàng hóa của anh, trong khi đó là nguồn sinh lợi duy nhất của gia đình Bouazizi.

"Con giun xéo lắm cũng oằn", đó là vào buổi sáng định mệnh 17 tháng 12 năm 2010. Bouazizi lại bị xách nhiễu. Lần này là từ một nữ cảnh sát tên Hamid, bà này cùng với hai người phụ tá không những họ hất đổ và tịch thu hàng của Bouazizi mà còn sỉ nhục tát anh giữa đám đông, nhưng việc bà ta xúc phạm tới người cha quá cố của anh là điều đã vượt mức chịu đựng của Bouazizi, niềm kiêu hãnh cuối cùng của người thanh niên cũng bị tước đi. Quá uất ức anh chạy đến văn phòng chính phủ địa phương yêu cầu được gặp họ, nhưng chẳng ai chịu tiếp anh. Họ làm ngơ trên nỗi đau của anh. Anh cũng đã cảnh cáo họ là "Nếu các người không muốn gặp tôi tôi sẽ tự đốt mình". Thế là anh tự đổ xăng lên người và châm lửa.

Trong suốt 18 ngày vật lộn với những vết thương bỏng nặng để duy trì sự sống, tin tức ấy lan nhanh trong nhóm người trẻ tuổi Tunisia, những người trẻ có trí thức, có bằng cấp nhưng lại không có công ăn việc làm, mà suốt ngày chỉ biết còn túm tụm tại các quán cà phê để nghe ngóng tin tức và việc làm. Họ chia sẻ với nỗi đau của Bouazizi, và trút nỗi giận của họ lên chính quyền của Ben Ali, vị tổng thống đã cầm quyền hơn 23 năm tại Tunisia. Trong khi dân chúng cả nước chịu đựng nạn thất nghiệp trên 30%, thì gia đình ông này lại là biểu tượng của sự giàu sang, mà cho tới lúc đào tẩu, vợ ông này cũng nhanh tay cuỗm đi một tấn rưỡi vàng từ ngân hàng trung ương của quốc gia. Điều này làm người ta nhớ đến cặp vợ chồng đệ nhất tham nhũng độc tài của Philippines trước đây là Ferdinand Marcos và vợ là Imelda.

Có thể nói cái chết của Bouazizi chỉ là giọt nước cuối cùng của sự chịu đựng của người dân với một chính thể độc tài. Những kẻ ngồi xổm trên quyền lực quá lâu như Ben Ali thường hay vô cảm với cảm giác của người dân. Họ chỉ bừng tỉnh một khi quyền lực của họ bị thách thức triệt để, nhưng thường đã quá muộn màng. Trong những ngày cuối cùng tại bện viện của Bouazizi. Ben Ali muốn xoa dịu dân chúng bằng cách đến thăm và an ủi gia đình anh, nhưng mọi thứ đã trể tràng. Bouazizi không còn là nỗi đau của một gia đình, mà là nỗi đau của một xã hội, mà Ben Ali không ai khác hơn chính là người phải chịu trách nhiệm cho việc đó. Người dân Tunisia thề bắt kẻ phải chịu trách nhiệm cho cái chết của Bouazizi, cái chết của niềm hy vọng của một xã hội. Họ thề sẽ trả thù cho anh. Chính vì thế gia đình Ben Ali vội chạy thoát sang Arab Xêút, một xứ độc tài khác và là một quốc gia biểu tượng của thế giới Hồi Giáo để được che chở. Cũng như nhận định của Adam Boutza trong bài Việt Nam sẽ là một Tunisia, đây không phải là vấn đề Hồi Giáo hay không Hồi Giáo, mà đây là vấn đề công bằng xã hội và tự do cá nhân đã bị chà đạp.


Cuộc nổi dậy của người Tunisia đã tạo ra một phản ứng giây chuyền trong các nước lân bang như Ai Cập và Yemen, người dân ở những nơi này cũng đã quá bất mãn với những ông lãnh đạo già nua độc tài nhưng vẫn cố bám víu lấy quyền lực và hầu như không bao giờ chịu thừa nhận sự thất bại của mình trong việc lãnh đạo đất nước. Họ cần phải bị thay thế bằng cách này hay cách khác trước khi xã hội mới có thể tiến lên được. Hiệu ứng dây chuyền này có lẽ đặt Hoa Kỳ và chính phủ của Thổng Thống Obama vào một phép thử của một mặt ủng hộ cho lý tưởng tự do nhân quyền như là một cam kết của chính phủ Hoa Kỳ với thế giới, hay là cứu lấy chính phủ của các ông tổng thống độc tài già nua nhưng lại là đồng minh hiếm hoi và khá trung thành trong thế giới Hồi Giáo. Cho tới nay người ta chỉ nghe được những tuyên bố hàng hai từ Washington như kiểu: "Ai Cập nên cho phép sự thay đổi xảy ra". Nhưng chắc chắc Hoa Kỳ phải làm một cái gì đó để có thể tiếp tục duy trì ảnh hưởng tại khu vực này.

Có lẽ Bouazizi cũng đã được an ủi phần nào, và còn may mắn hơn một số người dân Việt nam. Vì dân Tunisia đã không để anh chịu uất ức, lẻ loi khi chết. Họ đã được truyền sức mạnh từ hành động của anh và đã có hành động để thay đổi xã hội.

Còn những người buôn thúng bán bưng tại Việt Nam như Bouazizi thì phải kể là, nhiều hơn về số lượng, và lâu hơn về thời gian, 36 năm chứ không phải là 23 năm như Tunisia. Họ tuy đông đảo, nhưng như không tồn tại. Chẳng mấy ai lắng nghe hay ủng hộ họ, chứ đừng nói tranh đấu cho họ. Họ thường xuyên chịu sự xách nhiễu của chính quyền từ công an khu vực đến quản lý thị trường. Đến ngay cả những con chó của các gia đình đại gia giàu có vô tâm. Có ai nghe họ và đáp lời cho nỗi đau của họ? Người viết bài này thật sự nghi ngờ rằng nếu có một người buôn thúng bán bưng tại Việt Nam có hành động như Bouazizi rồi cũng sẽ bị lãng quên như một kẻ không may trong cái nhìn bàng quan của mọi người nơi đây.

Có người nhận định rằng rằng người Việt Nam quá sợ hãi chính quyền nên trở nên hèn nhược, và điều đó đã trở thành một thói quen - thói câu an cá nhân. Điều này cũng đúng một phần, nhưng có lẽ chưa hoàn toàn chính xác. Với một dân tộc luôn đấu tranh cho sự sinh tồn suốt chiều dài lích sử như Việt Nam, nỗi sợ hãi không dễ gì thống trị được họ. Theo nhận định của của người viết bài này thì chính cái đặc tính suy nghĩ thiếu sâu sắc nên dẽ dàng dẫn đến sự chấp nhận hoàn cảnh, mới là nguyên nhân chứ không phải là nỗi sợ hãi. Cũng bởi sự kém sâu sắc này, nên đôi khi dễ dàng chấp nhận hoàn cảnh một cách thụ động, kể cả khi hoàn cảnh ấy hết sức nghịch lý. Sự chấp nhận và chịu đựng chính thể Cộng sản độc tài hiện nay cũng nằm trong sự nông cạn và thiếu quyết đoán đó. Những cái mà chính thể này mang lại so với cái mất mát về lâu về dài là không tương xứng. Mất mát một phần lãnh thổ là cái dễ nhận ra và thấy được. Còn mất mát những giá trị tinh thần và đạo đức là những cái mất khó nhận ra, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp tới sự lành mạnh của một dân tộc mà để từ đó mọi thứ đổ đốn xảy ra trong khắp xã hội. Tuổi trẻ mất đi lý tưởng, sống một cách ích kỷ, trí thức lại thiếu lòng thiếu chí, nếu không muốn nặng lời là khá ươn hèn. Hai chữ "Trí thức" với đa số giờ đây chỉ còn dùng để kiếm cơm, để "lên" đời, để có một cuộc sống vật chất thoải mái hơn mà không cần suy nghĩ về những điều còn quan trọng hơn. Số khác lại bị đóng khung với thú tiêu khiển chữ nghĩa hay độc thoại không hơn không kém. Trong khi ấy, nỗi sợ thì cuối cùng cũng sẽ vượt qua kể cả nỗi sợ về cái chết, mà người Việt khá bình thản với nó. Nhưng chính những sự bằng lòng một cách nông cạn, thiếu suy nghĩ sâu sắc, thiếu dứt khoát trong lập trường, là những cái sẽ còn đeo bám và tạo ra nhiều hệ lụy cho người Việt sau này, kể cả thời hậu CS. Điều này chưa hẳn là dân trí thấp, mà là thói quen, một thói quen rất đáng bị lên án. Đây mới là cái mà theo tác giả bài viết này là cái đáng sợ nhất cho người Việt Nam. Họ đã quá dễ dàng chấp nhận mà đôi khi là chấp nhận những cái chẳng ra gì, như cái chế độ hiện tại chẳng hạn.

Ai sẽ có khả năng đốt đuốc cho Việt Nam?

Biến cố đang diễn ra tại Ai Cập là một cuộc cách mạng theo lối mới, của Thế Kỷ 21 và do giới trẻ phát động. Chàng thanh niên Wael Ghonim được coi như một anh hùng vì đã dùng hệ thống Internet của Google, mà anh ta là đại diện thương mại trong vùng, để giúp các thanh niên liên lạc với nhau bằng twitter, sau khi chính quyền phá để ngăn không cho những người biểu tình sử dụng.

Các cuộc biểu tình đã được huy động, tổ chức và phối hợp bằng xa lộ thông tin điện tử; cũng giống như những cuộc biểu tình đã diễn ra ở Tunisia trước đó. Năm 2009, thanh niên Iran đã dùng Facebook, Twitter để tổ chức biểu tình chống chính phủ. Thanh niên sống trong các nước độc tài sẽ còn tiếp tục dùng các kỹ thuật thông tin này để tổ chức xuống đường trong thời gian sắp tới.

Ảnh hưởng lớn nhất của cuộc cách mạng tại Ai Cập sẽ thấy tại thế giới Á Rập và Hồi Giáo. Vùng này có những quốc gia vừa giầu có, vừa độc tài, tham nhũng, và bất công. Các gia đình hoàng tộc nắm độc quyền cai trị không khác gì các đảng cộng sản ở Trung Quốc hay Việt Nam. Nhờ những đồng đô la do dầu lửa mang lại, họ có thể “hối lộ” dân chúng bằng những chính sách trợ cấp rất rộng lượng. Ðổi lại, người dân không được hưởng những quyền tự do căn bản, không được phát biểu ý kiến tự do.

Sau biến cố ở Tunisia, và nay tại Ai Cập, một làn sóng cách mạng đã bắt đầu, sẽ lan tràn qua khắp các quốc gia Á Rập và Hồi Giáo trong mấy năm tới. Hiện tượng nổ dây chuyền này có thể sẽ giống như sau cảnh sụp đổ của Bức tường Berlin năm 1989; từ đó giải phóng các nước Ðông Âu và các xứ trong Liên Bang Xô Viết thoát chế độ cộng sản.

Tại một nước được coi là “yên ổn” nhất trong vùng là vương quốc Á Rập Saudi, cuối tuần qua một bản tuyên ngôn được truyền đi qua Facebook, đòi chính quyền giải quyết nạn thất nghiệp, và phải tạo ra cơ chế buộc những người cai trị phải chịu trách nhiệm đối với dân. Ðáp ứng lời kêu gọi đó, Thứ Bẩy vừa qua đã có một nhóm phụ nữ đi biểu tình, họ vẫn che đầu bằng khăn theo lối cổ truyền. Nhưng các bà các cô này là những người dân Saudi đầu tiên dám đứng dậy, nêu gương công khai bày tỏ ý kiến đòi tự do.

Nhiều tiểu vương quốc trong vùng đã thay đổi chính trị từ mấy năm nay để giảm bớt nỗi bất mãn của người dân bị trị. Kuwait là nước Á Rập đã cải tổ chính trị sớm nhất; trong Quốc Hội đã có nhiều dân biểu đối lập. Với ngân sách to lớn nhờ tiền bán dầu lửa, để kỷ niệm 50 năm độc lập, trong tháng này chính quyền đã phát cho mỗi người dân một số phiếu mua thực phẩm trị giá 3,600 đô la Mỹ. Nhưng một nhóm thanh niên Kuwait đã dùng Twitter kêu gọi nhân dân nổi dậy đòi thêm các quyền tự do. Nhóm này đã mời mọi người đi biểu tình trước trụ sở Quốc Hội; nhưng họ hoãn lại tới một ngày trong tháng 3, sau khi ông bộ trưởng bộ Nội Vụ đã bị sa thải để an lòng dân.

Tại vương quốc Bahrain, cải tổ chính trị đã bắt đầu từ năm 2002, với một bản Hiến Pháp mới cho phép đảng đối lập được hoạt động và các phụ nữ lần đầu tiên được đi bầu và được ứng cử. Nhưng trong tuần qua nhiều thanh niên đã dùng Facebook và mạng lưới kêu gọi biểu tình vào ngày 14 tháng 2 năm 2011 để bày tỏ ý kiến công khai chống những chính sách hại dân của nhà nước. Bahrain là nơi Mỹ đang thuê đất làm nhiều căn cứ Không Quân, Hạm đội số 5 trong vùng Trung Ðông cũng đặt bộ chỉ huy tại đây trong lúc điều khiển các cuộc hành quân ở Iraq, Afghanistan, và phong tòa Iran.

Mối đe dọa của Iran là một lý do khiến các nước Á Rập có thể đoàn kết với nhau và khiến họ ủng hộ chính sách của Mỹ đối với chế độ Hồi Giáo cực đoan tại đó. Nhưng ngay bây giờ, nhiều người lại lo ngại cuộc cách mạng ở Ai Cập có thể gây ra một hậu quả như cuộc cách mạng năm 1979 tại Iran, chứ không giống vụ Tường Berlin sụp đổ năm 1989. Cuộc cách mạng ở Iran năm đó cũng do các nhóm chính trị không có tính cách tôn giáo bắt đầu, chống một chế độ thối nát và đòi hỏi các quyền tự do căn bản. Nhưng sau cùng các giáo sĩ đã cướp công cách mạng, thành lập một chế độ thần quyền khắt khe. Cho tới bây giờ dân Iran vẫn phải chịu mất cả những quyền tự do mà họ được hưởng trong thời hoàng đế Reza Pahlavi.

Mối lo Ai Cập sẽ giống Iran có nguyên cớ. Tại Ai Cập, tổ chức đối lập mạnh nhất là nhóm Huynh Ðệ Hồi Giáo. Họ đã bị chính quyền Mubarak cấm đoán từ gần 30 năm nay, nhưng vẫn gây được ảnh hưởng trong các cuộc bầu cử Quốc Hội và có một mạng lưới liên lạc lan rộng khắp các thành phố và làng xã. Hiện nay nhóm Huynh Ðệ Hồi Giáo chỉ là một thành phần trong các tổ chức đấu tranh. Nhưng nếu cuộc tranh chấp giữa người dân và chính quyền Mubarak kéo dài, có thể nhóm tôn giáo tương đối ôn hòa này có thể bị các phần tử quá khích cướp quyền lãnh đạo, và đưa cuộc cách mạng toàn dân tới một chế độ tôn giáo cực đoan. Chính phủ Israel đang nêu lên viễn tượng này để cảnh giác các nước Tây phương, nhất là nước Mỹ.

Tuy nhiên, điều này khó xẩy ra vì Hồi Giáo ở Ai Cập khác với ở Iran. Trong hệ phái Sun Ni tại đa số các nước Á Rập, không có hàng giáo phẩm đóng vai trò quan trọng như tại các nước theo hệ phái Shi A. Vì vậy, không có một vị giáo sĩ nào nổi bật lên như “tiếng nói đối lập” trong thời gian qua, và sẽ không thể có một vị “lãnh đạo tối cao” như Khomeni ở Iran. Một yếu tố quan trọng nữa là người Á Rập Sun Ni không thích người Ba Tư theo phái Shi A, chắc chắn không muốn bắt chước họ. Ở Ai Cập, một lực lượng có thể ngăn cản các giáo sĩ là quân đội. Tại một nước Hồi Giáo khác là Thổ Nhĩ Kỳ, quân đội đã tạo nên thế thăng bằng với các nhóm tôn giáo cực đoan, bảo vệ chính quyền thế tục từ gần nửa thế kỷ. Tại Pakistan, chính các quân nhân đóng vai trò ngăn chặn các nhóm Hồi Giáo quá khích. Cho nên, các thanh niên Ai Cập không lo cuộc cách mạng của họ sẽ bị các giáo sĩ “cướp công.” Ngược lại, họ phải lo cuộc cách mạng mà họ khởi xướng sẽ chỉ tạo cơ hội cho giới tướng lãnh chiếm đoạt thêm quyền hành, thay thế bè đảng của ông Mubarak. Cuộc cách mạng của thanh niên Ai Cập có thể sẽ đưa tới một chế độ giống như ở Pakistan chứ không giống ở Thổ Nhĩ Kỳ!

Trong bản chất, chế độ chính trị ở Ai Cập từ năm 1952 đến nay vẫn là quân phiệt, ngụy trang dưới lớp áo dân chủ. Các tướng lãnh có thể chiếm quyền thay thế ông Mubarak, giống như ở Nam Hàn sau khi các cuộc biểu tình của sinh viên năm 1960 khiến Tổng Thống Lý Thừa Vãn phải từ chức. Chế độ quân nhân kéo dài cho tới năm 1988, đặc biệt là sau cuộc khủng hoảng tài chánh năm 1997, đưa tới những cải tổ chính trị dân chủ. Các vị tổng thống Ai Cập đều thuộc giới quân nhân. Họ vẫn đang đóng vai “trọng tài tối cao.” Trong biến cố hiện nay, phe đối lập mạnh lên vì quân đội không bênh vực ông Mubarak; trong khi chính ông ta cũng tính dựa vào quân đội để mong được ngồi lại cho hết nhiệm kỳ vào tháng 9 năm nay, ra đi trong thể thống. Ông Phó Tổng Thống Suleiman và vị thủ tướng mới được Mubarak đề cử cũng đều là quân nhân. Trong tuần qua, những cuộc biểu tình được diễn ra ôn hòa trong trật tự, tài sản dân chúng được bảo vệ sau khi công an sợ hãi bỏ trốn, cũng nhờ quân đội. Họ vốn là một thế lực chính trị và kinh tế. Trong ba chục năm qua, quân đội Ai Cập làm chủ nhiều vùng đất đai rộng rãi và nhiều xí nghiệp, ngân hàng lớn. Ngân sách của quân đội rất lớn và độc lập với ngân sách chính phủ, đa số được Mỹ viện trợ, với 1.3 tỷ đô la mỗi năm. Các tướng lãnh không thể để cho những đặc quyền đặc lợi này, tan biến khi ông Mubarak ra đi. Trái lại, họ có thể sẽ tìm cách giành lấy thêm nhiều quyền lợi hơn.

Những người lãnh đạo cuộc cách mạng đang diễn ra chắc cũng không nuôi ảo tưởng là có thể gạt quân đội ra ngoài để hoàn toàn dân chủ hóa. Kinh nghiệm ở Nam Hàn cho thấy phải chờ một thế hệ thì các vị tướng lãnh mới từ từ rút lui, dân được hưởng một nền dân chủ đích thực. Cuộc đấu trí giữa giới thanh niên, các nhà lãnh đạo dân sự, và các tướng lãnh ở Cairo sẽ quyết định thời gian “chuyển tiếp” từ quân phiệt sang dân chủ kéo dài bao lâu!

Các thanh niên đang biểu tình ở Ai Cập làm cách nào tránh được cảnh một chế độ quân phiệt thay thế chế độ độc tài độc đảng của ông Mubarak? Họ phải trực tiếp tham dự vào các cuộc hội đàm giữa những nhà lãnh đạo đối lập với Phó Tổng Thống Suleiman khi hoạch định lộ trình tiến tới dân chủ; trong khi vẫn giữ lấy quân bài của họ là đòi ông Mubarak phải ra đi “ngay lập tức.” Bản lộ trình từ nay đến tháng 9 sẽ được coi là “chuẩn bị ngay lập tức” cho ông Mubarak rút lui. Chuẩn bị là cần thiết, vì nếu ông Mubarak đi ngay bây giờ, trước khi Hiến Pháp và luật lệ ứng cử, bầu cử được thay đổi, thì các đảng đối lập sẽ vẫn bị thất thế. Ngay thời hạn 6 tháng để tổ chức bầu cử cũng bị coi là quá gấp gáp, vì các đảng chính trị mới chưa có đủ thời gian để tự tổ chức.

Nhưng các sinh viên và giới trẻ thường không tranh đấu vì tham vọng quyền bính. Họ chỉ có những khát vọng sống tự do dân chủ. Họ sẽ không nhất thiết lo ra tranh cử và lên nắm quyền hành pháp hay lập pháp. Cho tới nay, chính quyền Ai Cập tỏ ra đã nhượng bộ rất nhiều. Ông Suleiman mới nói rằng ông Mubarak đã chấp nhận không cho công an quấy nhiễu những người biểu tình, sẽ tôn trọng các quyền tự do hội họp và tự do phát biểu của họ. Một lộ trình chuyển giao quyền hành trong trật tự đã được vẽ ra. Nhưng như thế chưa đủ. Ðiều mà giới trẻ cần chú ý ngay là những thay đổi trong Hiến Pháp và luật lệ phải bảo đảm các quyền tự do dân chủ của người dân. Những quyền tự do căn bản như ngôn luận, hội họp, tranh cử, bầu cử, tín ngưỡng, vân vân, phải được tôn trọng triệt để; giống như Tu chính án số 1 trong Hiến Pháp Mỹ “cấm không được làm ra những luật lệ” vi phạm các quyền tự do này.

Nhưng ngay cả sau khi bản Hiến Pháp được tu chính, luật lệ công bằng được ban hành, mối nguy nền dân chủ bị biến chất trở thành độc tài quân phiệt vẫn còn. Kinh nghiệm ở Hàn Quốc cho thấy, con đường tiến tới dân chủ rất gay go. Sau vụ ám sát Tổng Thống Park Chung-hee năm 1979, một chế độ độc tài khắt khe hơn bắt đầu. Thanh niên, sinh viên Nam Hàn phải tiếp tục biểu tình đấu tranh. Ðến năm 1987, một sinh viên bị bắt và chết trong tù, phong trào phản kháng lại bùng nổ, đưa tới những nhượng bộ chính trị khác của giới quân nhân. Trong thời gian sinh viên biểu tình triền miên suốt mười năm đó, nền kinh tế Nam Hàn vẫn phát triển nhanh chóng. Chính nhờ các cuộc biểu tình đưa tới những cải tổ chính trị, đã giúp cho kinh tế Hàn Quốc lớn lên một cách ngoạn mục; không khác gì ở Ðài Loan.

Giới trẻ ở các nước Á Rập cần học hỏi kinh nghiệm của Nam Hàn và Ðài Loan. Dù chế độ được thay đổi trên giấy tờ như thế nào, trong hàng chục năm tới, thanh niên Ai Cập sẽ phải đóng vai trò “giám sát chính trị” để bảo vệ các quyền tự do dân chủ cho toàn dân. Có đảng phái tự do, bầu cử tự do chưa đủ. Phải bảo vệ quyền tự do căn bản là tự do phát biểu, tự do báo chí, nhất là trên mạng lưới Internet. Như anh Wael Ghonim, nhà quản trị của công ty Google, mới nói với nhà báo sau khi được trả tự do: Chúng ta phải xóa bỏ hệ thống cai trị này, nó dựa trên việc cấm đoán không cho người dân được lên tiếng nói.

Ðó là tiếng nói mới, khát vọng mới của thanh niên các nước Á Rập; và của thanh niên tất cả các nước còn chìm đắm trong chế độ độc tài, trong đó có Việt Nam!

Thế giới ngày nay là thế giới tự do và dân chủ. Nói thế không sai vì càng ngày càng nhiều dân tộc đứng lên giành lại lại quyền làm người, quyền tự quyết dân tộc. Chỉ còn sót lại vài quốc gia độc tài hay cộng sản, ở đó giới cầm quyền lại luôn bị bao vây bởi đại khối quần chúng sẵn sàng đứng lên làm cách mạng dân quyền.

Bài học từ các quốc gia dân chủ mới cho thấy giới cầm quyền độc tài hay cộng sản không bao giờ tự nguyện trả quyền và để một cuộc cách mạng dân quyền thành công cần hội đủ vài điều kiện sau đây:

(1) đại đa số quần chúng đã quá sức chán ghét và bất mãn chế độ, trong khi giới cầm quyền không còn khả năng tuyên truyền thuyết phục về một tương lai tươi sáng hơn, chỉ còn biết ra tay đàn áp;

(2) có những người lãnh đạo uy tín đứng ra vận động quần chúng và xây dựng được một niềm tin vào thế tất thắng của cách mạng;

(3) một hệ thống truyền thông tiếp tay vận động khối quần chúng nhân dân đứng lên làm cách mạng;

(4) quân đội ủng hộ sự thay đổi hay ít ra không còn phục vụ giới cầm quyền; và

(5) mọi thay đổi chỉ được đánh giá là thành công khi thành quả thay đổi là thành quả chung của tòan dân tộc và đất nước này trở thành quốc gia dân chủ tự do.

Việt Nam đất nước của chúng ta không may lại là một trong vài quốc gia cộng sản còn sót lại. Tuy nhiên nhiều dấu hiệu cho thấy một cuộc cách mạng sẽ sớm xảy tới.

Sự sợ hãi của giới cầm quyền cộng sản

Những phản ứng của giới cầm quyền cộng sản cho thấy đảng cộng sản đang trong một tình trạng vô cùng hỏang lọan và sợ hãi. Chả thế khi Linh mục Nguyễn văn Lý vừa đưa ra lời kêu gọi quyết tâm giải thể chế độ cộng sản, Nguyễn Tấn Dũng đã vội vàng đáp trả cho phổ biến Công điện hỏa tốc số 2402/CĐ-TTg ra lệnh cho công an sẵn sàng xuống tay đàn áp.

Theo Lệnh hỏa tốc công an đã quên hẳn những quy chế ngọai giao, xuống tay bạo hành Tùy viên chính trị của Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ ông Christian Marchant . Công an cũng đã canh chừng Dân biểu Luke Simpkins, Úc, suốt thời gian ông ở Huế, ông không đựơc ghé thăm Linh mục Lý để tìm hiểu tình hình nhân quyền tại Việt Nam như đã dự định. Hai việc trên vừa tố cáo trước dư luận thế giới tình trạng vi phạm nhân quyền, vừa gây không ít khó khăn cho quan chức ngọai giao cộng sản.



Giới cầm quyền cộng sản không phải chỉ khiếp sợ sự kiên cường đấu tranh của linh mục Lý. Họ còn khiếp sợ các các tổ chức Tôn Giáo, các tổ chức Chính trị, các lực lượng đấu tranh và các cá nhân đang ngày đêm cùng linh mục Lý đấu tranh gỉai trừ cộng sản.

Nếu không khiếp sợ sao đảng Cộng sản luôn khép các tổ chức chính trị không cộng sản là khủng bố ? Các tổ chức đấu tranh này chưa bao giờ đặt bom hay thủ tiêu cán bộ cộng sản. Có chăng các tổ chức lúc công khai, lúc ngấm ngầm họat động, sự tồn tại và phát triển của họ đã đang và sẽ tiếp tục “khủng bố tinh thần” thiểu số cầm quyền cộng sản về ngày tòan dân vùng dậy.

Dấu hiệu “diễn biến từ bên trên”

Nhưng có lẽ nhà cầm quyền cộng sản sợ nhất là các diễn biến từ bên trong và bên trên của đảng Cộng sản. Các chỉ thị nghị quyết gần đây xác nhận ngay trong Trung Ương Đảng đã có những người ngấm ngầm rời bỏ hàng ngũ cộng sản quay về với dân tộc, trở về với quảng đại quần chúng nhân dân. Sau Đại Hội đảng, nhà văn Tô Hải nhận xét : “Dù không vui gì với những cơ cấu mới của những người nắm vận mệnh gần 90 triệu con người Việt Nam lần này, nhưng tớ cũng tin tưởng ở tương lai tự “diễn biến từ bên trên” của một ai đó có thể ít nhất phải rung chuyển trước những diễn biến của thời cuộc trong nước và thế giới, dẫn chứng là:

- Chưa bao giờ những sự cố biểu tình đòi lật đổ chính phủ ở Tuinisie, Ai Cập,Yemen… lại được công khai cập nhật hàng ngày trên báo, trên Tivi, trên Đài trong những giờ vàng, trên những trang báo chính thống như mấy hôm nay (không có lệnh của ai đó, thì có cho kẹo các báo cũng đâu có dám sớ rớ tới những vấn đề cực kỳ... "nhậy cảm" mà bên "nước bạn" người ta cấm cả truy cập đến hai chữ Ai-cập!).

- Mấy hôm nay tivi luôn đưa tin đ/c Tổng bí thư (Nguyễn Phú Trọng) - kiêm Chủ tịch Quốc Hội kiêm-Bí Thư Quân Uỷ Trung Ương lần đầu tiên đi vi hành trên những cương vị mới. Đến đâu, khi đăng đàn, ông đều nhấn rất mạnh về hai chữ dân chủ, dân chủ và dân chủ, vì dân, về lòng tin của dân đang mất dần do “chúng ta” có nhiều khuyết điểm, về "mất lòng tin của dân là mất tất cả!” (buổi nói chuyện với Đảng bộ t/p HCM).”

Đảng Cộng sản sợ Quân Đội Đứng Về Phía Người Dân

Lý thuyết cộng sản và đời sống thực tế trái ngược đã mất sức thuyết phục, giới cầm quyền đâm ra khiếp sợ diễn biến hòa bình, khiếp sợ các đảng viên tự diễn biến và tự chuyển biến, nhất là khi những người này bên trong Quân Đội Nhân Dân. Giới cầm quyền sợ nhất là khi dân chúng vùng lên Quân đội sẽ ủng hộ quần chúng hay ít ra không còn làm tay sai cho thiểu số cầm quyền cộng sản. (xin xem bài “Quân Đội Nhân Dân Trong Cao Trào Dân Chủ Việt Nam”)

Ngày 28/01/2011 vừa qua, đảng Cộng sản đã quyết định đổi tên Bộ Chỉ huy Quân sự TP HCM thành Bộ Tư lệnh TP HCM. Đại tá Trương Văn Hai, Tư lệnh TP HCM, cho Báo Người Lao động biết: "Trong bối cảnh các phần tử cực đoan, phản động trong và ngoài nước được sự hỗ trợ của các lực lượng thù địch đã liên kết với nhau tìm mọi cách xây dựng lực lượng chống đối Đảng, Nhà nước, yêu cầu cấp thiết cần phải có một tổ chức tương xứng nhằm tăng cường sức mạnh cho lực lượng vũ trang của TPHCM". Có nguồn tin cho rằng đảng Cộng sản đã điều động hàng chục ngàn binh sỹ về Sài Gòn với quyết tâm bảo vệ chế độ chống lại cuộc cách mạng của Nhân Dân có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Có lập luận cho rằng Quân Đội Việt Nam sẽ bắt chước Quân Đội Trung Quốc như trong biến cố Thiên An Môn. Thực ra cuộc biểu tình tại Trung Hoa trước đây chỉ là một cuộc biểu tình của tầng lớp sinh viên. Một hình ảnh hết sức anh hùng là người sinh viên chặn cả đòan xe tăng đang tiến vào Thiên An Môn. Hình ảnh này khác hẳn với hình ảnh khối quần chúng bao quanh và trèo lên các xe tăng Quân Đội Ai Cập kêu gọi giới binh sỹ đứng về phía nhân dân. Hình ảnh này thể hiện sức mạnh quần chúng. Một sức mạnh đã chứng minh luôn làm nên lịch sử.

Thêm vào đó sau 20 năm, Trung Quốc đã có quá nhiều thay đổi và cũng đang lâm vào khủng hỏang tòan diện như đang xảy ra tại Việt Nam. Tham nhũng tràn lan. Khỏang cách giàu nghèo cũng ngày một gia tăng. Quân nhân đói khổ. Quân Nhân cũng là con em nhân dân đói khổ đang muốn vùng lên.

Ngày nay mạng thông tin tòan cầu cũng nối kết nhiều thành phần xã hội khác nhau để sửa sọan cho một cuộc cách mạng tòan dân nổ ra tại Trung Quốc, thay vì chỉ một cuộc biểu tình của giới sinh viên như tại Thiên An Môn trước đây. Từ đó ta có thể tin rằng cuộc cách mạng xảy ra ở Trung Quốc lần này Quân Đội sẽ không còn tuân theo lệnh đảng Cộng sản để nổ súng vào người dân.

So Việt Nam Trung Quốc, điều quan trọng nhất là Quân Đội Việt Nam không phải là Quân Đội Trung Quốc. Trong thời gian qua các lực lượng dân chủ đã hướng đến việc kêu gọi Quân Đội quay về phục vụ Tổ Quốc, phục vụ Nhân Dân.

Một điểm cần nhấn mạnh là sau cuộc cách mạng quân nhân các cấp sẽ thực sư nhận lãnh vai trò bảo vệ Tổ Quốc và phục vụ Nhân Dân, thay vì chỉ lãnh vai trò bảo vệ đảng Cộng sản như hiện nay. Đối với các quân nhân, người có công cần được khen thưởng và người có tội trong cuộc cách mạng sẽ phải bị trừng phạt đích đáng.

Tuy nhiên, làm như thế vẫn chưa đủ để cuộc Vùng dậy được thành công mỗi người chúng ta cần ra sức Quân vận. Xin nhớ một điều người lính Việt Nam bị cưỡng bách thi hành nghĩa vụ. Có người đã công khai tham gia phong trào dân chủ như anh Nguyễn Tiến Trung. Cho nên ông bà, cha mẹ khuyên con cái, bạn bè bà con lối xóm khuyên nhau “không được đàn áp nhân dân’’, “không được gây nên hận thù tội ác”, “về với Nhân Dân”, “quay súng về phía thiểu số cầm quyền phản cách mạng gian tham đầy tội ác” ...

Khi cuộc cách mạng xảy ra, những người tổ chức người tham dự biểu tình lại càng cần gần gũi hơn với các binh sỹ, cung cấp họ nước uống, thức ăn, thuốc lá, bông hoa, động viên tinh thần, đối xử trong tình yêu thương và biểu lộ tình đồng bào ruột thịt. Cảnh giác những thành phần phản cách mạng do đảng Cộng sản gài vào sách động bạo lọan để Quân Đội phải nổ súng.

Một cuộc cách mạng chỉ được xem là thành công khi chúng ta đánh đổ được một thiểu số cầm quyền tư bản đỏ, phản cách mạng, sống nhờ ăn cướp tài sản quốc gia và đàn áp nhân dân, còn thành quả cách mạng là chung cho tòan dân tộc.

Chúng ta cũng không thể lọai trừ trường hợp có tướng lãnh trong Quân Đội thực hiện một cuộc cách mạng hay đảo chánh để lật đổ thiểu số cầm quyền đang càng ngày càng lộ rõ bản chất gian tham bán nước. Tức nước tất sẽ vỡ bờ bất cứ việc gì cũng có thể xẩy ra.

Nhớ lại ngày 5-1-2006, cựu thủ tướng cộng sản Phan văn Khải, đã phải vội vàng ra nghị định buộc các xí nghiệp đầu tư ngoại quốc phải tăng lương tối thiểu cho công nhân thêm 40% sau khi bất thần xảy ra cuộc Tổng đình công của gần 60 công ty ở các khu vực Sài Gòn, Bình Dương và Ðồng Nai và hằng trăm ngàn người tham dự. Cuộc Tổng Đình Công có thể xem là một dẫn chứng cho lập luận “bất cứ việc gì cũng có thể xẩy ra” và các lực lượng đấu tranh luôn sửa sọan cho ngày tòan dân đồng đứng dậy.

Khi cuộc cách mạng xảy ra tại Trung Hoa thì cũng là thời điểm để người Việt vùng lên. Và ngược lại một cuộc cách mạng tại Việt Nam cũng sẽ là dẫn tới một cuộc cách mạng tại Trung Hoa. Nhiều xác suất cả hai dân tộc sẽ đứng lên cùng một thời điểm.

Biểu tượng “Hồ” bị công khai mạc sát

Khi linh mục Lý phát đi lời kêu gọi Đồng Bào đứng lên giải thể chế độ cộng sản, thì tại Hà Nội công an cũng đối đấu với luật sư Lê thị công Nhân. Trong đồn công an, cô đã chỉ thẳng vào tượng Hồ mà tuyên bố “Tôi thà chết chứ không đời nào học hỏi Hồ Chí Minh kẻ đã giả danh người khác để viết sách tự ca ngợi mình là “một người khiêm nhường đến thế” anh vẫn nhớ cái tên Trần Dân Tiên chứ. Đó là không còn là sự giả dối bình thường mà là sự đốn mạt. Hồ Chí Minh với tôi là tên quốc tặc đại lưu manh”. Với chế độ công an trị Hà Nội, Hồ là biểu tượng sống còn của chế độ, thế mà các công an chất vấn đã mất mọi khả năng lý luận chỉ còn biết gào lên mà chửi và cũng vì quá khuya chỉ muốn về với gia đình thay vì tìm mọi cách bảo vệ biểu tượng như trước đây.

Đựơc đài Chân Trời Mới phỏng vấn cô Công Nhân đã kể lại chuyện trên. Cho đến nay công an cộng sản vẫn chưa giám làm gì. Không biết bởi vì họ không còn lý lẽ để bảo vệ biểu tượng của chế độ hay cũng âm thầm chấp nhận “Hồ Chí Minh là tên quốc tặc đại lưu manh”. Âu cũng là dấu hiệu cho sự sụp đổ biểu tượng duy nhất của chế độ để dẫn đến việc cáo chung của đảng Cộng sản Việt Nam.

Tầng lớp trung lưu nhập cuộc đấu tranh

Nhắc đến luật sư Lê thị Công Nhân cũng phải nhắc đến một tầng lớp trung lưu đang dấn thân cho Phong Trào Dân Chủ. Họ không phải chỉ bao gồm những trường hợp được nhiều người biết tới như Luật sư Lê công Định, Tiến Sỹ Cù Huy Hà Vũ, Doanh nhân Trần Hùynh Duy Thức, Kỹ sư Nguyễn Tiến Trung, Bác Sỹ Phạm Hồng Sơn, Kỹ sư Đỗ Nam Hải ... Họ gồm nhiều người trẻ khác trong đó có nhiều người xuất thân từ tầng lớp quý tộc cộng sản và được đào tạo để gia nhập tầng lớp thống trị, nhưng đã nhận ra sự thật, từ chối lợi quyền để đứng về phía người dân đang bị bóc lột và đàn áp.

Tầng lớp này hiện diện khắp Việt Nam. Nhiều người trong số họ đang bị giam giữ trong lao tù cộng sản. Họ đang chấp nhận thử thách để sẵn sàng nhận lãnh trách nhiệm đại diện cho Tòan Dân trong ngày vùng dậy. Họ đang sửa sọan cho ngày Hà Nội Huế Sài Gòn đồng đứng dậy. Họ cũng xứng đáng để được dân chúng chọn lãnh đạo Việt Nam Tự Do.

Tầng lớp trí thức thóat ly đảng Cộng sản

Càng ngày càng nhiều thành viên thuộc tầng lớp trí thức cộng sản lên tiếng công kích những sai lầm mà đảng Cộng sản đã đang và sẽ tiếp tục vướng phải khi vẫn đeo đuổi đường đi không đến “Kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa mang màu sắc Trung Quốc”. Một mô hình mà nhà cầm quyền tận dụng tài nguyên và nhân lực quốc gia, thẳng tay đàn áp bất đồng chính kiến và sẵn sàng làm tay sai (cả đầu óc lẫn thân xác) cho ngọai bang Trung cộng.

Tầng lớp trí thức rời bỏ đảng Cộng sản đồng nghĩa với việc đảng này mất đi bộ óc biết suy nghĩ để thuyết phục nhân dân. Ngược lại Phong trào Dân Chủ được mạnh lên, nhờ họ biết và hiểu được những thực trạng nội bộ, về sai lầm đường lối… và nhờ thế sự thực càng ngày càng được phơi bày. Chế độ cộng sản lấy tuyên truyền dối trá làm cứu cánh vì vậy sự thực chính là tử huyệt của chế độ.

Đảng Cộng Sản bế tắc từ lý luận đến thực tiễn

Việt Nam đang càng ngày càng lún dần sâu vào cuộc khủng hỏang tòan diện. Khỏang chênh lệch giàu nghèo giữa quần chúng nhân dân và tầng lớp cầm quyền cộng sản đang càng ngày càng mở rộng. Tham nhũng tràn lan. Công an cộng sản luôn sử dụng bạo lực thẳng tay đàn áp nhân dân. Nhiều vụ đánh chết công dân liên tiếp xảy ra. Sự công khai chán ghét và bất mãn tầng lớp lãnh đạo và chế độ càng ngày càng tăng. Những cuộc biểu tình nhỏ, có lúc do bị đàn áp đã dẫn đến bạo động càng ngày càng nhiều hơn.

Đại hội đảng Cộng sản lần này đảng cộng sản không dám đưa những vấn đề thực tế, như việc Tập Đòan Kinh Tế Vinashin vỡ nợ, ra thảo luận. Nạn lạm phát phi mã, lãi suất quá cao, tiền đồng mất giá, lương công nhân viên chức quá thấp... và rồi nạn thất nghiệp sẽ xảy ra. Tất cả mọi vấn đề cũng chỉ vì đảng Cộng sản đã tiếp tục sao chép mô hình Trung Quốc. Một mô hình theo hai hướng ngược nhau: tăng trưởng kinh tế và đàn áp chính trị. Càng tăng trưởng càng thì lại ra tay đàn áp người dân. Đến độ Cựu Chủ tịch Quốc hội Cộng sản, ông Nguyễn Văn An đã phải lên tiếng: “Đảng đã trở thành lực lượng cản trở dân chủ, tự do, cản trở sự phát triển của xã hội.“ (xin xem bài “Đại Hội Đảng Quyết Tâm Đổi Mới Kinh Tế Để Theo Kịp Trung Quốc”)

Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp Hành Trung ương Đảng lần này tự thú “công tác xây dựng Đảng” đã hòan tòan thất bại. Ngày nay các lý thuyết cộng sản, sự dối trá Hồ Chí Minh, sự dối trá lịch sử dần dần được vạch trần và những lời tuyên truyền sáo rỗng đã không còn đủ sức thuyết phục các đảng viên cộng sản. Đa số đảng viên đã mất niềm tin vào khả năng tự tồn tại của đảng Cộng sản Việt Nam. Để còn hiện diện thiểu số cầm quyền đã phải bám vào ngọai bang mà một thời đảng Cộng sản đã công khai tuyên truyền là “kẻ thù truyền kiếp của dân tộc”. (xin xem bài “Đảng Cộng Sản Tự Thú Thất Bại”)

Hệ thống truyền thông ngày đêm vận động cho dân chủ

Đầu tiên phải đề cấp đến truyền thông chính thống do đảng Cộng sản tài trợ đang tìm mọi cách thóat dần sự kềm tỏa của đảng Cộng sản. Ngòai vài cơ quan truyền thông hòan tòan bám vào trợ cấp của đảng, như Tạp Chí Cộng Sản, báo Quân Đội Nhân Dân, báo Công An Nhân Dân... Các cơ quan truyền thông phải cạnh tranh người đọc, người nghe, người xem và người quảng cáo, đã phải đưa tin chính xác và cập nhật.

Nhiều nhà báo chính thống còn lợi dụng mọi cơ hội “đánh du kích” thông tin sự thực để hướng dẫn quần chúng cho ngày nổi dậy. Lấy thí dụ nhiều nhà báo đã loan tin nợ Vinashin là nợ quốc gia và tính trên đầu người từ trẻ đến già mỗi người phải chịu hằng triệu đồng Việt Nam. Việc này giúp cho người dân nhận ra cái giá mà chúng ta và các thế hệ mai sau tiếp tục phải trả cho con đường xây đựng xã hội chủ nghĩa của đảng cộng sản Việt Nam. Phong trào dân chủ cần vận động lực lượng báo chí này để tiếp tục thông tin đến quần chúng những tin tức cần thiết.

Về thông tin tự do ngòai các cơ quan truyền thông có ngân sách như BBC, Á Châu Tự Do, VOA, ... Phong trào Dân Chủ còn có cả một hệ thống truyền thông tự nguyện, phong phú nhạy bén và vô cùng hiệu quả. Sợ hải trước sức mạnh truyền thông nhà cầm quyền cộng sản Hà Nội và Bắc Kinh đã cấu kết và dùng đủ mọi thủ đọan dơ bẩn đánh phá. Nhưng chẳng những không tiêu diệt được mà lại còn gặp phản ứng ngược khích lệ thêm người tham gia. Nhiều mạng đã chuyển sang hình thức “đánh du kích”, nếu bị tấn công blog này thì mở ra nhiều blog khác để nhanh chóng thông tin đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của bạn đọc. Các diễn đàn còn xây dựng tường lửa sẵn cho bạn đọc Quốc Nội dễ dàng tham dự.

Còn lực lượng người viết thì càng ngày càng tăng và mỗi người viết nhiều hơn. Nhưng đặc biệt là số người tham dự chuyển tin bằng hình thức email càng ngày càng tăng thêm. Kinh nghiệm cuộc cách mạng Ai cập cho thấy, thông tin qua email là phương tiện thông tin hiệu quả nhất. Nhà cầm quyền Ai Cập đã phải ra lệnh ngừng cung cấp internet và điện thọai lưu động để giảm bớt khả năng thông tin. Nhưng khi họ làm như vậy thì cũng chính họ trói tay tự sát vì mất đi các phương tiện thông tin hiện đại nhất. Lực lượng thông tin mạng đương nhiên phải được đánh giá như lực lượng tiên phong cho cuộc cách mạng tại Việt Nam. Và sự bùng nổ của số người tham gia báo hiệu một niềm tin cho Ngày Tổng Khởi Nghĩa.

Mạng thông tin tòan cầu cũng đã đang và sẽ nối kết nhiều tổ chức, nhiều cá nhân thuộc nhiều thành phần xã hội khác nhau để chia sẻ trách nhiệm và đẩy mạnh công cuộc đấu tranh chung.

Tuổi trẻ Yêu Nứơc - Cẩm Nang Yêu Nước

Vừa rồi trên diễn đàn mạng phát tán lời kêu gọi của các anh chị trong Phong Trào “Tuổi trẻ Yêu Nứơc” phát động “Cẩm Nang Yêu Nước” gồm 6 bước (A, B, C, D, Đ, E) tự phát ngắn gọn như sau:

Một là: Âm Thầm theo dõi tin tức Chống Ngoại Xâm và tâm tư Đồng Bào xung quanh;

Hai là: Bám sát những người chọn lọc để rỉ tai Lòng Yêu Nước, và tuyên truyền Cẩm Nang này;

Ba là: Cấu tạo nhóm 3 người tự phát sáng tạo các hành động Yêu Nước;

Bốn là: Dũng Cảm viết khắp nơi 2 khẩu hiệu sau đây: 1) Hoàng Sa Trường Sa là của Việt Nam và 2) Chống giặc Tầu;

Năm là: Đặt Liên Lạc với các Nhóm Yêu Nước trong và ngoài Đảng (Cộng Sản); và

Sáu là: Ém người vào mọi nơi chuẩn bị Mùa Hội Lớn TOÀN DÂN CỨU NƯỚC!

Tuổi trẻ thường ít phải quan tâm đến cuộc sống, ít suy nghĩ về hệ thống dân chủ tự do, nhưng lại dồi dào lòng yêu nước, yêu dân tộc. Các bạn không thể làm ngơ khi bọn cầm quyền cộng sản dâng Hòang Sa, dâng Trường Sa, dâng lãnh thổ lãnh hải cha ông để lại cho giặc Tầu xâm lược. Bọn cầm quyền còn tiếp tục bán rẻ tài nguyên đất nước cho đàn anh Trung cộng. Các bạn nhận định lịch sử dân tộc sẽ không tha thứ cho bọn tay sai bán nước cầu vinh, vì thế đã phát động “Cẩm Nang Yêu Nước”.

Cẩm nang đã được các bạn trẻ phổ biến hướng đến “Mùa Hội Lớn TOÀN DÂN CỨU NƯỚC!” là ngày tòan dân vùng lên lật đổ bạo quyền. Dấu hiệu của thanh niên sinh viên nhập cuộc là một dấu hiệu ngày tòan dân vùng dậy đã gần kề. (Xin xem một số hình ảnh về cuộc phát động Cẩm nang Yêu Nước)

Tại sao Việt Nam chưa có tự do?

Một bạn đọc đóng góp người viết khi phân tích và dự trù nên cố gắng tìm biết ta biết địch một cách khoa học. Bạn đọc này cho biết: theo cơ quan nghiên cứu khoa học địa chính trị của Pháp thì đại để có 5 lý do sau đây khiến chế độ Hà nội không tự nó sụp đổ:

1) Hà Nội là một bộ phận của khối Cộng sản Á Châu dưới sự thống lĩnh của Trung cộng, cho nên có chỗ dựa chiến lược; chỉ có thể sụp đổ cùng Trung cộng; nhưng Trung cộng đang thay đổi và là một khối lớn cho nên chưa hẳn sẽ sụp đổ trong 20 năm tới;

2) Mỹ và đồng minh, kể cả Nhật, Liên Âu, Ấn độ, Nga... cần có một Việt Nam phát triển và ổn định trong chiến lược kiềm chế Trung cộng;

3) chế độ Hà Nội biết thay đổi vừa đủ để tồn tại; chớ nên coi thường. Việt Nam có tốc độ phát triển khả quan, chỉ thua Trung cộng cho nên dân chúng chưa quá đói khổ để giám đứng dậy làm cách mạng;

4) chế độ công an trị của Hà Nội rất tinh vi; tàn bạo khiến cho đại đa số dân chúng còn lo sợ; và

5) hiện tại chưa thấy có một tổ chức đối lập xứng đáng và vững vàng.

Các lý do trên hết sức khoa học, một số điểm đã được thảo luận trong bài. Tuy nhiên dù khoa học cách mấy cùng khó có ai đóan ra việc các chế độ độc tài tại Tunisia , Ai Cập… đã nhanh chóng sụp đổ khi quần chúng tự đứng lên làm cách mạng.

Trong trường hợp Việt Nam một cuộc cách mạng cũng sẽ chỉ xảy ra khi đồng bào chúng ta, đồng lòng, đồng tâm đóng góp công của, tài lực, trí dũng để cùng đứng dậy cùng hưởng Tự Do. Đến đây mỗi chúng ta xin tự hỏi sẽ đóng góp được gì để rút ngắn và đẩy mạnh ngày Tòan Dân Nổi Dậy lật đổ bạo quyền cộng sản xây dựng một Việt Nam Dân Chủ Tự Do.

Nguyễn Quang Duy
Melbourne, Úc Đại Lợi