Posted: Wed Mar 03, 2010 5:28 am
Làm sao kiếm đủ 217 phiếu?
Ngô Nhân Dụng
Ngô Nhân Dụng
Ngày hôm nay Tổng Thống Barack Obama sẽ đọc một thông điệp về dự luật cải tổ y tế để thúc đẩy dân Mỹ ủng hộ một đạo luật mà Quốc Hội sắp thông qua, nếu đảng Dân Chủ có thể thu xếp đủ số phiếu cần thiết ở Hạ Viện.
Việc thu đủ phiếu này không dễ dàng, mặc dù đảng Dân Chủ chiếm đa số 255 phiếu so với 178 phiếu của đảng Cộng Hòa; vì các đại biểu Quốc Hội Mỹ không nghe lệnh đảng mà nghe theo ý dân. Bà Chủ Tịch Hạ Viện Nancy Pelosi nói rằng bà đã đếm và thấy có ít nhất 216 phiếu ủng hộ, nhưng nhiều người chưa tin. Vì nhiều dân biểu cùng đảng với bà đang lo sẽ giải thích làm sao với các cử tri trong cuộc tranh cử năm nay, khi họ bỏ phiếu. Chỉ còn 8 tháng nữa dân Mỹ sẽ bầu lại dân biểu Hạ Viện, và một phần ba các nghị sĩ ở Thượng Viện. Ông Obama lên ti vi nói chuyện chính là để giúp cho các đại biểu Dân Chủ còn lưỡng lự ngả sang phía những người ủng hộ dự luật cải tổ y tế của đảng. Muốn vậy, ông tổng thống phải cung cấp cho các đại biểu thuộc đảng ông những lý lẽ để mai mốt còn đi giải thích với dân chúng trong đơn vị của mình.
Ðảng Dân Chủ vẫn mong thực hiện được một đạo luật cải tổ y tế từ nhiều năm qua và đối với ông Obama thì nếu thành công, đạo luật này sẽ đánh dấu một thành tựu quan trọng trong nhiệm kỳ của ông. Ông đã tranh cử với khẩu hiệu “Thay đổi” và nhiều đại biểu Quốc Hội cũng hô cùng khẩu hiệu đó với ông. Ðảng Dân Chủ lại chiếm đa số ở cả hai viện Quốc Hội từ đầu năm 2009. Cho nên nếu sau 2 năm, một nhiệm kỳ của các dân biểu, mà không đạt được một đạo luật cải tổ y tế thì có thể coi như là cả đảng đã thất bại vì bất lực. Sự thất bại đó, nếu xẩy ra, sẽ khiến các dân biểu đảng Dân Chủ bị các cử tri ủng hộ họ chất vấn, nhiều người sẽ chán họ mà bầu cho các ứng cử viên Cộng Hòa. Nhưng đối với nhiều dân biểu Dân Chủ đại diện cho những đơn vị bảo thủ, dân chúng lại có thể từ chối họ mà bầu cho các ứng cử viên Cộng Hòa nếu họ ủng hộ một dự luật cải tổ y tế mà chính các cử tri này không thích. Ðó là nỗi khó khăn của nhiều đại biểu Dân Chủ mà ông Obama phải giúp họ giải quyết.
Sở dĩ đảng Dân Chủ lâm vào tình cảnh này là vì vào Tháng Giêng vừa qua đảng Dân Chủ đã mất một ghế nghị sĩ sau khi tiểu bang Massachusetts bầu một nghị sĩ Cộng Hòa. Nếu đảng Dân Chủ vẫn có đủ 60 phiếu ở Thượng Viện, thì mọi sự dễ dàng hơn. Hai viện Quốc Hội đã thông qua hai dự luật y tế khác nhau. Họ đang họp lại để bàn về một bản dự luật thỏa hiệp giữa đôi bên. Sau khi thỏa hiệp, sẽ đưa dự luật chung này ra trước mỗi viện để biểu quyết một lần nữa, rồi chuyển qua Tòa Bạch Ốc cho ông tổng thống ký.
Con đường tuần tự này đã bị phá hỏng sau khi đảng Cộng Hòa thắng ghế nghị sĩ ở Massachusetts. Vì nếu đưa một dự luật mới ra Thượng Viện thì các nghị sĩ Cộng Hòa có thể sẽ dùng thủ tục thảo luận triền miên, đảng Dân Chủ không đủ 60 phiếu để chấm dứt cuộc thảo luận mà bỏ phiếu!
Cho nên, đảng Dân Chủ sẽ phải tránh không đưa một dự luật mới ra trước Thượng Viện, chỉ vì mất một ghế nghị sĩ. Muốn vậy, họ sẽ theo một “đường tắt,” sử dụng một thủ tục đặc biệt mà các nghị sĩ Cộng Hòa đã bắt đầu lên tiếng phản đối. Ban lãnh đạo đảng Dân Chủ bỏ qua việc thỏa hiệp tìm một dự luật mới. Họ sẽ cho Hạ Viện bỏ phiếu chấp thuận dự luật cũ mà Thượng Viện đã thông qua trước lễ Giáng Sinh năm 2009; như thế là đủ thủ tục để chuyển dự luật qua cho ông tổng thống ký. Ðể cho các dân biểu ở Hạ Viện có thể góp thêm ý kiến vào dự luật của Thượng Viện, cả hai viện, mỗi viện bỏ phiếu riêng, sẽ biểu quyết một dự luật đính kèm, lấy danh nghĩa là “thỏa hiệp về ngân sách,” (budget reconciliation). Theo thủ tục Quốc Hội, khi bàn các vấn đề “thỏa hiệp về ngân sách” thì vị chủ tọa Thượng Viện có quyền hạn chế thời gian thảo luận trước khi bỏ phiếu. Thủ tục này được áp dụng ở Thượng Viện từ năm 1974, vì muốn các cuộc thảo luận về ngân sách không bị kéo dài bất tận khi có trên 40 nghị sĩ muốn cản đường chính phủ. Với việc áp dụng thủ tục này, đảng Dân Chủ sẽ chỉ cần trên 50 phiếu ủng hộ mà không cần đủ 60 nghị sĩ nữa.
Con đường tắt trên đây coi giản dị, nhưng sự thực không dễ dàng. Vì có rất nhiều dân biểu đã bỏ phiếu thuận dự luật cải tổ của Hạ Viện hồi Tháng Mười Một năm ngoái nhưng lại không chấp nhận được dự luật mà Thượng Viện đã thông qua. Thí dụ Dân Biểu Cao Quang Ánh tiểu bang Louisiana là đại biểu Cộng Hòa duy nhất đã bỏ phiếu thông qua dự luật cải tổ y tế vì đa số cử tri của ông ủng hộ. Nhưng ông Cao chỉ bỏ phiếu thuận sau khi dự luật trên được sửa để nói rõ “cấm không được dùng công quỹ trợ cấp y tế trong việc phá thai.” Bây giờ, nếu bỏ phiếu cho dự luật đã được Thượng Viện thông qua thì điều cấm đoán trên không còn rõ ràng và mạnh mẽ như những điều mà Hạ Viện đã biểu quyết. Ông Cao Quang Ánh sẽ bỏ phiếu chống, và nhiều dân biểu đảng Dân Chủ cũng làm như ông vì vấn đề lương tâm chứ không phải vì chính trị nữa.
Cho nên bà Pelosi phải tính toán bà sẽ còn bao nhiêu phiếu ủng hộ.
Trong cuộc bỏ phiếu tại Hạ Viện Tháng Mười Một năm 2009, có 220 phiếu thuận (trong đó có lá phiếu của ông Cao Quang Ánh) và 215 phiếu chống (trong đó có 39 dân biểu đảng Dân Chủ). Nay con số phiếu thuận cũ đã bị giảm mất 4, vì ông Ánh quay sang chống, 2 dân biểu Dân Chủ đã từ chức và một vị mới qua đời. Tính lại thì nếu các dân biểu bỏ phiếu như cũ, sẽ có 215 người ủng hộ và 216 người chống, bà Pelosi sẽ thua!
Nhưng bà hy vọng là các dân biểu không bỏ phiếu như cũ. Trong số 39 đại biểu Dân Chủ đã chống lại dự luật của Hạ Viện vào năm ngoái, nhiều người chống vì nó tốn tiền quá. Nhưng dự luật của Thượng Viện thì đỡ tốn kém hơn, hy vọng là hàng chục người sẽ đổi ý kiến mà bỏ phiếu thuận. Hy vọng kiếm thêm phiếu của một chục các dân biểu Dân Chủ trên, nhưng bà Pelosi sẽ lo bị mất phiếu của những người cương quyết chống phá thai, đứng đầu là Dân Biểu Bart Stupak. Ông Stupak đoán sẽ có từ 12 đến 15 người sẽ bỏ phiếu chống dự luật của Thượng Viện nếu không có đính kèm những điều mới bảo đảm không cho dùng công quỹ vào việc phá thai. Bà Pelosi sẽ phải tính toán để không bị mất lá phiếu của các đại biểu chống phá thai này, đồng thời thu hút thêm các đại biểu trước đây chống ngân sách chi nhiều quá.
Ðiều khó khăn là làm thế nào để tạo ra được một bản văn lập pháp gọi là “thỏa hiệp về ngân sách,” mà trong đó lại nói chuyện chống phá thai? Các đại biểu Dân Chủ sẽ phải biến ý kiến chóng phá thai thành các con số về ngân sách, và đây sẽ là một sáng tác độc đáo trong lịch sử lập pháp thế giới.
Nhưng sau cùng, nếu bản “thỏa hiệp về ngân sách” tìm cách chứa đủ các điều làm thỏa mãn các dân biểu Dân Chủ hiện nay còn chưa dứt khoát ủng hộ dự luật cải tổ y tế, thì vẫn còn vấn đề các nghị sĩ Cộng Hòa phản đối vì họ nói một đạo luật cải tổ toàn diện hệ thống y tế là một công trình lập pháp rất quan trọng, không thể dùng thủ tục “thỏa hiệp về ngân sách” mà thông qua được. Họ sẽ đòi đem thảo luận như thường lệ, và khi đó phía Cộng Hòa có thể dùng 41 phiếu nghị sĩ để kéo dài các cuộc thảo luận không bao giờ ngừng.
Trước lý luận trên, phía đảng Dân Chủ có cách trả lời. Trên nhật báo Wall Street, một tờ báo bảo thủ thường ủng hộ đảng Cộng Hòa, đã nêu lên nhiều lần Quốc Hội Mỹ đã sử dụng thủ tục“thỏa hiệp về ngân sách” để thông qua nhiều đạo luật rất quan trọng, trong đó có nhiều luật thuộc phạm vi cải tổ y tế. Từ năm 1981 đến nay Quốc Hội Mỹ đã dùng thủ tục này 19 lần để làm các đạo luật thay đổi toàn diện chính trị nước Mỹ. Thí dụ, năm 1996, đạo luật cải tổ an sinh xã hội được thông qua bằng thủ tục “thỏa hiệp về ngân sách,” các đạo luật cắt thuế lớn năm 2001 và 2003 cũng vậy.
Cho nên, nếu đếm đủ phiếu ở Hạ Viện, đảng Dân Chủ sẽ tiến tới để thông qua đạo luật cải tổ hệ thống bảo hiểm y tế mà nước Mỹ vẫn chờ đợi từ hơn 40 năm qua. Vấn đề là làm cách nào để những dân biểu bỏ phiếu thuận có đủ lời lẽ để giải thích với cử tri khi tranh cử trong năm nay. Họ sẽ phải trả lời những công kích của ứng cử viên đảng Cộng Hòa, và những thắc mắc của những cử tri độc lập. Ngày hôm nay ông Obama sẽ cung cấp cho các đại biểu Dân Chủ những lý lẽ biện hộ cho việc họ bỏ phiếu thuận.
Ông Obama sẽ đưa vào dự luật bổ sung nhiều ý kiến mà các nghị sĩ và dân biểu Cộng Hòa đã nêu lên trong cuộc họp thượng đỉnh tuần trước. Ông và các ứng cử viên đảng Dân Chủ sẽ có cớ để khoe rằng họ chấp nhận đối thoại và nhượng bộ rất nhiều, chứ không quyết định độc đoán như đối phương chỉ trích. Họ có thể khoe một nhượng bộ lớn của đảng Dân Chủ là trong dự luật của Thượng Viện không hề có chương trình bảo hiểm y tế do chính phủ phụ trách, một điều mà các đại biểu Cộng Hòa chống kịch liệt nhất.
Cuối cùng, bà Pelosi sẽ phải tìm đủ 217 phiếu dân biểu để thông qua dự luật cải tổ y tế của Thượng Viện, trước khi dân bỏ phiếu tìm người thay thế 3 dân biểu Dân Chủ đã chết hoặc từ chức.
Bà có thể dùng khả năng thuyết phục hoặc những trao đổi trong hậu trường với từng đại biểu còn đang lưỡng lự. Muốn đủ phiếu thông qua một đạo luật, người ta phải “hối lộ” các đại biểu bằng những điều tạo thêm lợi ích cho các cử tri đã bầu họ lên. Có thể là ngân sách xây trường, có thể là tăng trợ cấp xã hội hoặc y tế. Tuy nhiên, nhiều khi các thủ đoạn hậu trường có thể gây tác dụng ngược. Năm ngoái, ban lãnh đạo đảng Dân Chủ đã tìm cách “mua chuộc” mấy nghị sĩ cùng đảng để cho đủ 60 phiếu, họ mặc cả với từng người một, ba bốn người tỏ thái độ lưỡng lự. Sau cùng, dự luật của Thượng Viện chứa nhiều điều khoản “hẩu lốn” để làm những “món quà” mang lợi ích riêng cho dân chúng một số tiểu bang. Chính các thỏa hiệp hậu trường giữa giới lãnh đạo đảng Dân Chủ với Nghị Sĩ Ben Nelson, tiểu bang Nebraska để tăng tiền cho tiểu bang này, đã làm các cử tri Massachusetts khinh bỉ, một lý do khiến họ bỏ phiếu cho ứng cử viên đối lập. Có thể trong bài diễn văn của Tổng Thống Obama hôm nay, ông sẽ đề nghị xóa bỏ tất cả những “món quà” do các cuộc mặc cả ở Thượng Viện đem lại. Thí dụ, một số tiểu bang được tăng phần tiền trợ cấp y tế của liên bang cao hơn thường lệ vì có các nghị sĩ “khéo gây áp lực,” nay sẽ phải chịu sự công bằng như người khác!
Ở Mỹ nhiều người thích ăn món gọi là “hot dog” nhưng bảo nhau không bao giờ nên coi trong xưởng thịt người ta làm các món “xúc xích” như thế nào. Coi rồi có thể sẽ từ luôn, không bao giờ dám ăn các thứ “xúc xích” nữa.
Nhiều nhà chính trị lại ví cảnh các đại biểu Quốc Hội làm luật cũng giống như cảnh trong lò thịt làm xúc xích vậy. Một điều may là ở nước Mỹ có tự do ngôn luận cho nên các đại biểu Quốc Hội chỉ có thể xoay xở, mặc cả để đem lợi về cho các cử tri của mình, chứ không dám bán lá phiếu cho lợi ích cá nhân. Mà dân chúng trong các địa hạt thì dễ tha thứ các đại biểu khi thấy họ mang lại những lợi ích cụ thể cho mình. Nhiều đạo luật pha trộn những khoản lợi ích nhỏ cho nhiều tiểu bang không đáng đem vào trong luật. Vì vậy, việc làm luật mới giống việc làm xúc xích!