Posted: Sat Oct 30, 2010 2:42 am

Sến hơn nhạc sến
Phải công bằng mà nói rằng âm nhạc là một sản phẩm văn hóa như bao nhiêu thứ sản phẩm khác trên đời, nghĩa là có thể đáp ứng được nhiều tầng nấc, nhiều nhu cầu thưởng ngoạn của đông đảo quần chúng. Nhạc sến thường được viết với hành âm của các điệu boléro, slow rock và habanera. Ca từ của nó gần gũi với mọi người, đặc biệt là bà con bình dân.
Có một lần, nhạc sĩ Vinh Sử trả lời phỏng vấn Báo Thanh Niên. Ông khẳng định nhạc của ông là nhạc sến. Nhưng ông nhấn mạnh loại nhạc ấy vẫn có giá trị văn hóa vì nó đáp ứng được thị hiếu thưởng ngoạn của đông đảo bà con bình dân. Tôi nghĩ quan điểm này rất đúng. Người có tiền có thể ăn tô hủ tiếu 30.000 đồng, người ít tiền có thể chỉ dám ăn hủ tiếu 10.000 đồng. Thậm chí, trong những vùng bà con nghèo, tô hủ tiếu chỉ có giá 5.000 đồng. Việc có nhiều loại nhạc để đáp ứng nhiều gu thưởng thức khác nhau của quần chúng không có chi đáng để bàn cãi.
Tuy vậy, điều đáng phàn nàn là các nhạc sĩ viết loại nhạc này thường mô phỏng lẫn nhau, ít có sự sáng tạo, đặc biệt trong hành âm. Chợt thấy lòng như rớt giữa hư vô/Đưa tiễn nhau đi ngại những đêm mưa thì cách viết cũng y chang như, Người em về đâu đường vắng mưa khuya/Hạt mưa buồn rơi nhịp bước chân đi và cũng y sì như, Đêm nay mưa về ngõ tối không tên/Lê chân trên đường tìm bước chân em. Cả ba bài đều viết với điệu slow rock, nét nhạc giống như nhau, chỉ thay đổi cao độ và âm giai chủ âm.
Nhưng điều đáng tiếc nhất vẫn là những người hát các ca khúc này thường hát với một giọng rên rỉ, nhiều khi kéo dài ra nghe lê thê rất đỗi não tình. Họ nghĩ hát như vậy là diễn cảm nhưng thật ra họ tự làm hại giọng hát của mình. Tôi bảo đảm đem một bài cũ thuộc dạng boléro hay habanera dựng lại với tiếng hát của Lệ Thu, Duy Quang hay Mỹ Tâm. Họ sẽ hát bài hát sang như thường, bởi chất giọng họ vốn sang.
Trên đời, còn có thứ sến hơn cả nhạc sến. Đó là các thứ nhạc mà Kim Dung phản ánh qua tiểu thuyết võ hiệp của mình để phê phán thói nịnh, thói bợ đít.
Thiên Long bát bộ xây dựng hình ảnh Đinh Xuân Thu - giáo chủ phái Tinh Tú, thường tự xưng là Tinh Tú lão tiên. Lão này rất ưa nịnh nên bọn đồ đệ phía dưới đặt ra những bài ca ca ngợi lão. Chúng ca ngợi Tinh Tú lão tiên vượt xa cả… Khổng Tử bởi Khổng Tử không có võ công! Khi lão đánh nhau với người khác, bọn đồ đệ hả miệng thật lớn cùng ca:
Tinh Tú lão tiên,
Danh lừng Trung Thổ.
Đức sánh cửu thiên,
Đánh đâu thắng đó.
Bao Bất Đồng của phe Cô Tô rất thù bài hát này. Tính y hoạt kê, muốn làm cho bọn đồ đệ Tinh Tú mắc lừa cho bõ ghét.
Y bèn lớn tiếng hát giọng… lĩnh xướng. Đồ đệ Tinh Tú thấy có người ngoài hát ca ngợi lão tiên của mình nên sướng quá ngoác miệng hát theo:
Tinh Tú lão tiên,
Danh lừng Trung Thổ.
Đức sánh cửu thiên,
Thối hơn rắm chó.
Bao Bất Đồng “biên tập” câu cuối cùng một cách đột ngột khiến bọn đồ đệ Tinh Tú trở miệng không kịp, cứ vậy mà hát theo, đến khi hát xong thì không ngậm miệng kịp nữa. Bài hát bợ đít thành ra trò cười cho mọi người.
Tiếu ngạo giang hồ lại xây dựng nhân vật Nhậm Ngã Hành, giáo chủ của Nhật Nguyệt thần giáo, cũng là một tay ưa nịnh có cỡ. Đánh đúng vào tâm lý đó, bọn giáo chúng thêm trước chữ “giáo chủ” một chữ “thánh”. Câu nịnh của giáo chúng mỗi khi quỳ lạy tung hô lão là: “Thánh giáo chủ văn thành võ đức, nhân nghĩa anh minh. Bọn thuộc hạ đưa lời cung nghinh thánh giáo chủ thiên thu trường trị, nhất thống giang hồ”. Lệnh Hồ Xung nghe câu nịnh này chịu không nổi, đã thẳng thừng từ chối không gia nhập thần giáo.
Nhưng nhạc sến ghê gớm nhất vẫn là bài ca ca ngợi Hồng An Thông, giáo chủ của Thần Long giáo ở Liêu Đông được phản ánh trong Lộc đỉnh ký. Hồng An Thông võ công cao cường nhưng bị liệt dương, có cô vợ trẻ măng mà không sơ múi gì được cả. Tính tình lão rất khắc bạc. Đạo của lão chuyên nuôi rắn - địa long. Thế nhưng từ con rắn, lão dựng ra Thần Long giáo, ngang nhiên biến rắn thành rồng.
Thần Long giáo dạy bọn giáo chúng khi lâm địch phải vừa đánh, vừa… đọc bài ca ngợi giáo chủ. Hễ càng đọc thì sức mạnh càng tăng. Bài ca được Hàn Giang Nhạn tiên sinh dịch ra như vầy:
Hồng giáo chủ thần thông quảng đại.
Giáo chúng ta đánh bại khắp nơi.
Địch nhân thấy bóng chạy tơi bời.
Cứng rắn cũng tan tành xác pháo.
Hồng giáo chủ ra oai sấm sét.
Chúng đồ nhi sức mạnh phi thường.
Ta một người, trăm địch khôn đương.
Địch hàng vạn, trăm quân thủ thắng.
Hồng giáo chủ thần kinh như điện.
Chiếu nhãn quan ra khắp muôn phương.
Hồng giáo chủ thọ ngang trời đất!
Đất nước Trung Quốc ngày xưa từng có những nhà nho thẳng thắn không chịu ăn rau của nhà vua mới để nhịn đói mà chết, ôm cây chịu chết cháy khi nhà vua ra lệnh đốt rừng, vì can vua mà nhảy vào vạc dầu hay chịu nhận cái chết trên hình đài. Gián nghị đại phu và thái sử lệnh cũng là hai chức quan do phong kiến Trung Quốc nghĩ ra, một can vua bằng lời lẽ, một cứ ngay thẳng mà chép sử để lại cho đời sau, kể cả chép các việc làm sai trái của vua.
Những ấn tượng đẹp ấy không còn trong tiểu thuyết võ hiệp Kim Dung nữa. Thay vào đó là những anh giáo chủ thích nghe nịnh và những dàn đồng ca chuyên hát lời nịnh bợ. Lạ một cái là cả người nghe nịnh và người nịnh đều biết những bài họ hát lên là láo toét nhưng họ cũng ráng tin và cuối cùng thì tin đó là sự thật! Tôi gọi đó là nhạc siêu sến, bởi nó sến còn hơn gấp trăm lần nhạc sến.
Nhạc sến nào có bợ đít ai, ngoài… bợ đít người yêu? Mà trời ơi, bợ đít người yêu thì là một hạnh phúc tuyệt vời nhất trần gian về cả hai nghĩa. Còn xúm nhau bợ đít mấy anh giáo chủ thì được cái… nước màu gì. Đồ siêu sến! Cho nên, tôi vẫn thú vị với câu hát:
Nếu mà mình đừng xa cách.
Nếu mà nhà mình chung vách.
Hai đứa mình thức trắng đêm nay.
Nhân văn quá chứ nhỉ? Còn họ thức làm chi thì kệ họ.
Vũ Đức Sao Biển


